महिला सफाई कर्मचाऱ्यांना ‘लाडकी कर्मचारी बहीण’ म्हणून गौरवणार; महापालिका सभागृहात ठराव मंजूर

मुंबई: ‘स्वच्छ मुंबई प्रबोधन अभियान’ आणि ‘रस्ते स्वच्छता योजना’ अंतर्गत काम करणाऱ्या महिला कर्मचाऱ्यांना ‘लाडकी कर्मचारी बहीण’ म्हणून दरवर्षी सन्मानित करण्यात येणार आहे. याबाबतचा ठराव महापालिका सभागृहात मंजूर करण्यात आला आहे. शिवसेनेच्या नगरसेविका दिक्षा कारकर यांनी मांडलेल्या ठरावाच्या सूचनेमला मंजुरी देत सभागृहात यावर एकमताने निर्णय घेण्यात आला आहेमुंबई शहरातील वाढती लोकसंख्या, झपाट्याने वाढणाऱ्या झोपडपट्ट्या आणि वाढता कचरा यामुळे स्वच्छतेचे मोठे आव्हान उभे ठाकले आहे. देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईला स्वच्छ व सुंदर ठेवण्यासाठी महानगरपालिका विविध उपाययोजना राबवत आहे. मात्र या मोहिमेत मोलाची भूमिका बजावणाऱ्या महिला सफाई कर्मचाऱ्यांच्या कार्याचा विशेष गौरव करण्याची मागणी दिशा ह. कारकर यांनी करून ‘स्वच्छ मुंबई प्रबोधन अभियान’ आणि ‘रस्ते स्वच्छता योजना’ अंतर्गत काम करणाऱ्या महिला कर्मचाऱ्यांना ‘लाडकी कर्मचारी बहीण’ म्हणून दरवर्षी सन्मानित करण्यात यावे, अशी मागणी केली होती. कारकर यांनी मागणी केल्यानंतर अंजली नाईक, मेहेर हैदर, तृष्णा विश्वासराव, ऍड. सिध्दार्थ शर्मा, अजंता यादव, अश्रफ आझमी, लिना देहेरकर, श्रध्दा जाधव आदींनी चर्चा करून दत्तक वस्ती योजनेतंर्गत सफाई कामगारांना दिले जाणारे अल्प मानधन, त्यांचे आरोग्य आदींवर चर्चा करत या मागणीचे समर्थन केले. त्यावर महापौर रितू तावडे यांनी ठरावाची सूचनेला मंजुरी दिली. त्यामुळे आता प्रशासनाच्यावतीने याची प्रत्यक्षात कधी अंमलबजावणी होते याकडे सर्वांचे लक्ष आहे.महानगरपालिकेने या महिला कर्मचाऱ्यांच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना सन्मानित केल्यास त्यांच्या कामाला अधिक प्रेरणा मिळेल आणि स्वच्छतेबाबतचा जनजागृतीचा संदेश अधिक प्रभावीपणे समाजात पोहोचेल, महिला सफाई कर्मचाऱ्यांच्या योगदानाला योग्य मान्यता यामुळे मिळेल असे मत दिक्षा कारकर यांनी व्यक्त केले.

Israel - Iran War : भारतीय बॅडमिंटनची सुवर्णकन्या अडकली दुबई विमानतळावर

भारतीय बॅडमिंटनची सुवर्णकन्या आणि दोन वेळा ऑलिंपिक पदक विजेती बॅडमिंटनपटू पीव्ही सिंधू शनिवारी (२८ फेब्रुवारी) इंग्लंडमधील बर्मिंगहॅमला जात असताना दुबई विमानतळावर अडकली होती. इराण आणि अमेरिका-इस्रायलमधील वाढत्या तणावामुळे विमान वाहतूक थांबवण्यात आली होती. सिंधू प्रतिष्ठित ऑल-इंग्लंड बॅडमिंटन चॅम्पियनशिपमध्ये सहभागी होण्यासाठी बर्मिंगहॅमला जात होती. त्यानंतर सिंधूने सोशल मीडियावर एक पोस्ट शेअर केली, ज्यामध्ये तिच्या प्रकृतीबद्दल अपडेट देण्यात आली आणि ती सध्या सुरक्षित असल्याचे सांगितले.पीव्ही सिंधूने लिहिले, सध्या काय घडत आहे हे समजणे कठीण आहे. वरून अडथळे ऐकणे आणि सर्वकाही किती लवकर वाढले आहे हे पाहणे खरोखरच भयानक आहे. इतके त्रासदायक व्हिडिओ समोर येत आहेत आणि दुर्दैवाने, हे घडत असलेल्या गोष्टींचे वास्तव आहे.तिच्या पोस्टमध्ये पीव्ही सिंधूने पुढे लिहिले, दुबई हे एक शहर आहे जे मला खूप आवडते, एक असे ठिकाण आहे जे नेहमीच सुरक्षित आणि जीवनाने भरलेले वाटते, ज्यामुळे हा क्षण समजणे आणखी कठीण होते.मेसेज करणाऱ्या आणि चेक इन करणाऱ्या प्रत्येकाचे आभार, याचा खरोखर खूप अर्थ आहे. मी सध्या सुरक्षित आहे, माझ्या टीमसोबत दुबईमध्ये अडकलो आहे, इराणसोबतच्या युद्धाबाबत परिस्थिती सतत बदलत असल्याने आम्ही ठीक आहोत. विमानतळावर गोंधळ आहे, अनेक कुटुंबे अडकली आहेत आणि वाट पाहत आहेत, आम्ही सर्वजण आशा करत आहोत की आपण लवकरच यातून बाहेर पडू.दरम्यान, स्टार डबल्स जोडी सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी बर्मिंगहॅममध्ये पोहोचले आहेत. चिरागने इंस्टाग्रामवर पोस्ट केले की अमेरिकेने इराणवर हल्ला करण्यापूर्वी ते बर्मिंगहॅममध्ये सुरक्षितपणे उतरले. पोस्टमध्ये शटलर ध्रुव कपिला आणि दुहेरी प्रशिक्षक टॅन किम देखील दिसत होते.दरम्यान, भारतीय बास्केटबॉल संघ कतारविरुद्ध विश्वचषक आशियाई पात्रता सामना खेळल्यानंतर त्यांच्या हॉटेलमधून चेक आउट करत दोहा विमानतळाकडे जात होता. संघाचा फॉरवर्ड प्रत्यंशु तोमर म्हणाला की, त्यांना त्यांच्या हॉटेलमधून चेक आउट करताना आणि लॉबीमध्ये सर्वजण विमानतळाकडे जात असताना परिस्थितीची माहिती मिळाली. त्यांना सर्वांना माहित होते की काहीतरी समस्या आहे. पण कोणीही ते स्पष्टपणे सांगत नव्हते. भारताचा पुढील सामना ३ मार्च रोजी बेरूतमध्ये लेबनॉनविरुद्ध आहे. पण या परिस्थितीत ते आता कठीण दिसत आहे.

Ali Khamenei Death : खामेनी नेमके कसे मारले गेले? मोठी माहिती समोर; ती बैठक सुरू असतानाच…

Ali Khamenei Death : इराणचे सर्वेाच्च नेते आयातुल्ला अली खामेनी नेमके कसे मारले गेले? याबाबतची मोठी माहिती समोर आली आहे.

Ali Khamenei Death : अयातुल्ला अली खामेनींच्या मृत्यूनंतर इराणचे सुप्रीम लीडर कोण? ‘या’नावांची चर्चा

Ali Khamenei Death : आयातुल्ला अली खामेनींच्या निधनानंतर इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वाची जागा रिक्त झाली आहे. पुढील सुप्रीम लीडर कोण? यावर चर्चा सुरू आहे

मुंबईत उभारणार मल्टी-मॉडेल टनेल; रस्ते वाहतुकीसोबतच सेवा सुविधांच्या जाळ्यांसाठी असेल स्वतंत्र मार्ग

मुंबई: वाढत्या वाहतूक कोंडीला आळा घालण्यासाठी आणि मुसळधार पावसाच्या पार्श्वभूमीवर पूरस्थितीवर प्रभावी नियंत्रण मिळवण्यासाठी मुंबई महानगरपालिकाने मल्टी-मॉडेल भूमिगत बोगद्यांचे जाळे उभारण्याचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेत आहे. या प्रकल्पांतर्गत मुंबईत बहुस्तरीय बोगद्यांची उभारणी करण्यात येणार असून त्यात रस्ते वाहतूक आणि जलवाहिनी,मलवाहिनींची सेवा तसेच सुविधा सुविधांचे जाळे असे एकत्रित सेवा सुविधांचे नियोजन करण्यात येत आहे. यासाठी महापालिकेच्यावतीने प्रकल्प व्यवस्थापन सल्लागाराची नेमणूक करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रकल्प सल्लागाराच्या अहवालानंतर पुढील साडेपाच वर्षांमध्ये अशाप्रकारच्या बहुस्तरीय बोगद्यांची उभारणी केली जाणार आहे.महापालिकेच्या या बहुस्तरीत बोगदा प्रकल्पाची माहिती महापालिका आयुक्त डॉ भूषण गगराणी यांनी आपल्या अर्थसंकल्पीय भाषणात दिली आहे. त्यात त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार. बहुस्तरीय बोगदा प्रकल्पाच्या आराखड्यानुसार एका स्तरावर वाहनांच्या वाहतुकीसाठी स्वतंत्र बोगदा असेल तर दुसऱ्या स्तरावर पर्जन्य जलवाहिनी, पाणी पुरवठा करणारी जलवाहिनी, मलनिःसारण आणि इतर उपयुक्तता सेवा सुविधांचे जाळे अशाप्रकारे यासाठी स्वतंत्र व्यवस्था करण्यात येणार आहे. या दुहेरी रचनेमुळे शहरातील पावसाळ्यातील पाणी साचण्याच्या समस्येवर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण मिळवता येणार येईल, तसेच पूरप्रतिबंधक उपाययोजना अधिक सक्षम बनेल अशाप्रकारचा विश्वास प्रशासनाच्यावतीने व्यक्त केला जात आहे.या प्रकल्प कामांसाठी सुमारे ६ किलोमीटरसाठी सुमारे ४३९२ कोटी रुपये एवढा खर्च असून प्रति किलोमीटरसाठी सुमारे ७३२ कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. हा प्रकल्प पूर्णत्वासाठी ६६ महिन्यांचा कंत्राट कालावधी निश्चित करण्यात आला आहे. दरम्यान, प्रकल्पाची व्यवहार्यता तपासणी, बृहत आराखडा व सविस्तर प्रकल्प अहवाल अर्थात डीपीआर तयार करणे, निविदा प्रक्रिया व्यवस्थापन तसेच यासाठीच्या बांधकामाची देखभाल आदी सर्व कामांसाठी प्रकल्प व्यवस्थापन सल्लागाराची नियुक्ती करण्यात आली आहे. यासाठी संबंधित सल्लागारास कार्यादेश देण्यात आल्याची माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली.मुंबईच्या वाढत्या लोकसंख्येचा आणि वाहनसंख्येचा विचार करता हा प्रकल्प शहराच्या वाहतूक पायाभूत सुविधांमध्ये ऐतिहासिक बदल घडवून आणणारा ठरू शकतो. मात्र, प्रकल्प साकार करण्यास लागणारा जास्त कालावधी आणि त्यासाठी जास्त निधी खर्च होणार असल्याने याची खरोखरच गरज आहे का असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

Ayatollah Ruhollah Khomeini : जगभरात खळबळ! इराणचे सर्वेाच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनींचा मृत्यू; कुटुंबातील सर्व सदस्यांचा देखील अंत

Ayatollah Ruhollah Khomeini : अमेरिका आणि इस्त्राईल यांनी संयुक्तपणे केलेल्या हवाई हल्ल्यात इराणचे सर्वेाच्च नेते आयातुल्ला अली खामेनेई यांचा आणि त्यांच्या कुटुंबातील सर्व सदस्यांचा मृत्यू झाला आहे.

मुंबईतील फोर्ट परिसरात आग; बाबेल हॉटेलच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या मजल्यावर...

मुंबई: मुंबईतील फोर्ट परिसरात आग लागली. ही आग ग्राउंड आणि वरच्या दोन मजल्यांवर लागली. तसेच ती हॉटेल इमारतीच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या मजल्यापर्यंत मर्यादित होती. आगीच्या घटनेनंतर अग्निशमन दलाकडून आग विझवण्याचे काम करण्यात आले. या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही.फोर्ट परिसरात जीपीओ समोर वालचंद हिराचंद रोडवरील बाबेल हॉटेल येथे आगीची घटना घडली. ही आग हॉटेलच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या मजल्यापर्यंत मर्यादित होती. ग्राउंड आणि वरच्या एक मजल्याच्या हॉटेल इमारतीच्या टेरेसवर सुमारे २००० चौरस फूट परिसरात विद्युत वायरिंग, स्थापना, लाकडी फर्निचर, गाद्या, भंगार साहित्य इत्यादींमध्ये आग मर्यादित होती.आगीच्या घटनेनंतर बीएमसीचे एमएफबी, पोलिस, बेस्ट सप्लाय, १०८ रुग्णवाहिका आणि बीएमसीचे वॉर्ड कर्मचारी घटनास्थळी उपस्थित झाले. अग्निशमन दलाच्या जवानांनी आग विझवण्याचे काम यशस्वी पूर्ण केले. या घटनेत कोणतीही जीवितहानी तसेच कोणालाही दुखापत झाली नाही.

Sonal Chauhan : ‘PM सर, आम्हाला इथून काढा’, जन्नतफेम अभिनेत्री दुबईमध्ये अकडली; मदतीची मागणी करत सांगितली धक्कादायक परिस्थिती

Sonal Chauhan : अभिनेत्री सोनल चौहान दुबईमध्ये अकडली असून, तिने पोस्टद्वारे भारत सरकारला मदतीची मागणी केली आहे.

Triptii Dimri: तृप्ती डिमरी उद्योगपतीच्या प्रेमात? ‘त्या’फोटोमुळे चर्चांना उधाण

Triptii Dimri: तृप्ती डिमरीच्या पोस्टमधील एका खास फोटोने लक्ष वेधून घेतलं आहे. तृप्तीच्या पोस्टमध्ये तिचा कथित बॉयफ्रेंड सॅम मर्चंट देखील दिसत आहे.

मी दलित पुजारी आहे, विना मंत्रांचा:उच्च जातीचे लोक पूजा करत नाहीत, त्यांनी वेगळे मंदिर बांधले; मोठी मंदिरे अजूनही ब्राह्मणच चालवतात

सकाळचे साधारण 6 वाजले असतील. नीलगिरीच्या टेकड्यांवर हलके धुके होते. मी शेतातून परतलोच होतो - हातांना अजून शेताची माती लागलेली होती - तेवढ्यात मंदिराच्या घंटेचा आवाज आला. एखादे कुटुंब वाट पाहत होते. कुटुंब म्हणाले, ‘रवी अण्णा, जरा पूजा करून द्या… मुलाची आज मुलाखत आहे’. मी लगेच स्नान केले. धोतर सावरले, मंदिराच्या आत गेलो. वार्सिती अम्मन, मीनाक्षी अम्मन आणि मदुराई वीरन यांच्यासमोर दिवा लावला. मला मंत्र येत नाहीत - हे गावातील प्रत्येक माणसाला माहीत आहे. मग नेहमीप्रमाणे मी दिवा फिरवला, धूप लावली, डोळे मिटले. हळूच म्हटले, ‘अम्मा, यांचे भले कर’. काही दिवसांनी तेच कुटुंब मिठाई घेऊन आले. म्हणाले - ‘अण्णा, नोकरी लागली’. मी 50 वर्षांचा दलित पुजारी रवी आहे. तामिळनाडूच्या नीलगिरी या डोंगराळ जिल्ह्यातील ककंजी कॉलनीचा रहिवासी. आमच्या गावात सुमारे 200 कुटुंबे आहेत. येथेच जन्मलो, येथेच वाढलो. वडीलही येथेच राहिले, आजोबाही, आणि त्यांचेही वडील. म्हणता येईल की आमच्या अनेक पिढ्या याच मातीत मिसळलेल्या आहेत. खरं सांगायचं तर, मी कधी स्वप्नातही विचार केला नव्हता की एक दिवस मी माझ्याच गावातील मंदिरात पुजारी होईन. मी कधी शाळेत गेलो नाही, संस्कृत शिकलो नाही, कोणताही मंत्र येत नाही. पूजा-अर्चा करण्याची आमच्या घरात दूरदूरपर्यंत कोणतीही परंपरा नव्हती. पण जेव्हाही मी एखाद्या मंदिरासमोरून जायचो, तेव्हा मनात एक छोटीशी इच्छा नक्कीच रुंजी घालायची - 'काश, मी कधीतरी देवासमोर उभा राहून कोणासाठी तरी आशीर्वाद मागू शकलो असतो.' फक्त एवढीच इच्छा. कोणतंही मोठं स्वप्न नाही, कोणतीही महत्त्वाकांक्षा नाही. फक्त मनाची एक आस होती. मग वेळ बदलली. सरकारने मंदिरांमध्ये दलित पुजाऱ्यांच्या नियुक्तीचा नियम लागू केला. ज्या दिवशी ही बातमी आली, आमच्या गावात अनेक दिवस बैठका चालल्या. चर्चा झाली, मतभेद झाले. काही लोक माझ्या पुजारी होण्याच्या विरोधात होते, पण शेवटी एकमत झाले आणि माझे नाव निश्चित केले. लोकांचे म्हणणे होते - 'रवी जे मागतो, ते देव ऐकतो.' तो सरळ माणूस आहे. तो सगळ्यांची विचारपूस करतो. कोणाच्याही सुख-दुःखात मागे हटत नाही. गावातील मंदिरासाठी तो सर्वात योग्य माणूस आहे. मी स्पष्ट सांगितले होते - 'मला मंत्र येत नाहीत.' गावकऱ्यांनी उत्तर दिले - 'आम्हाला मंत्र नाही, मन पाहिजे.' बस, त्याच दिवसापासून मी या मंदिराचा पुजारी झालो. सरकार मला यासाठी 20 हजार रुपये महिन्याचा पगार देते. या मंदिरात तीन देवी-देवता विराजमान आहेत- वार्सिती अम्मन, मीनाक्षी अम्मन आणि मदुराई वीरन. माझी पूजा करण्याची पद्धत खूप साधी आहे. मी धूप जाळतो, दिवा लावतो. मग देवासमोर उभा राहून हळू हळू दिवा फिरवतो. डोळे मिटतो आणि मनातल्या मनात म्हणतो- ‘यांचे भले कर.’ बस एवढेच. एकदा गावातील एक कुटुंब माझ्याकडे आले. वर्षानुवर्षे त्यांच्या घरी मूल होत नव्हते. चेहऱ्यावर चिंता स्पष्ट दिसत होती. ते म्हणाले, ‘रवी अण्णा, आमच्यासाठी प्रार्थना करा.’ मी नेहमीप्रमाणे दिवा लावला, धूप दाखवली आणि देवाला म्हटले- ‘अम्मा, यांच्या घरीही किलबिलाट घुमू दे.’ काही महिन्यांनंतर तेच कुटुंब आनंदाची बातमी घेऊन आले. त्यांच्या घरी बाळ झाले होते. ते मिठाई घेऊन आले, माझ्या पायांना स्पर्श करू लागले. मी थोडा संकोचलो. मी म्हटले- ‘ही सर्व देवाची कृपा आहे.’ आता तुम्हीच सांगा, यात मंत्रांचे काय काम होते? खरं सांगायचं तर, जेव्हाही मी कोणासाठी पूजा करतो, तेव्हा पूर्ण मनाने करतो. मला वाटते की देव मनाची भाषा समजतो. मला एवढेच माहीत आहे की मी जे काही बोलतो, ते खऱ्या मनाने बोलतो. कदाचित त्याच सत्याचा आवाज वरपर्यंत पोहोचत असेल. या मंदिरात आम्ही संपूर्ण महिन्यात फक्त एक दिवस सामूहिक पूजा करतो. पोंगल, दिवाळी, पौर्णिमा, तमिळ नवीन वर्ष हे सर्व इथेच साजरे करतो. मंदिरात वर्षातून तीन वेळा वार्षिक उत्सव असतो. त्या दिवशी अन्नदान केले जाते. वार्षिक उत्सवासाठी गावाबाहेर राहणारे लोक, देशात किंवा परदेशात कुठेही असले तरी, त्यांना गावात यावे लागते. वार्षिक प्रत्येक कुटुंबाकडून दोन ते तीन हजार रुपये घेतले जातात. याशिवाय अनेक लोक या मंदिरात विशेष प्रकारची पूजा देखील करतात. या प्रसंगी गावातील लोकांचे नातेवाईक आणि त्यांचे मित्रही येऊ शकतात. खरं तर, अशा प्रकारे सरकारद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या मंदिरांमध्ये कोणीही जाऊ शकते. तथापि, दलितांव्यतिरिक्त येथे इतर जाती, समुदायाचे लोक येत नाहीत. याशिवाय गावांमध्ये काही खासगी मंदिरे देखील आहेत, जिथे लोक जातात. पूर्वी या मंदिरांची संपूर्ण व्यवस्था ब्राह्मणांच्या हातात होती. आमच्यासारख्या लोकांसाठी मंदिराच्या आतील जागा काहीतरी वेगळी वाटत होती, पण तिथे पोहोचण्याचा आम्हाला अधिकार नव्हता. हीच परंपरा चालत आली होती. पण आता परिस्थिती बदलली आहे. राज्यात माझ्यासारख्या दलित पुजाऱ्यांच्या नियुक्त्या झाल्या आहेत. पण हा बदल सर्वांना रुचला नाही. उच्च जातीच्या लोकांना आजही दलित व्यक्तीने पूजा करावी हे आवडत नाही. त्यांनी मंदिरात येणे बंद केले आणि स्वतःचे वेगळे मंदिर बांधले. आता तामिळनाडूमध्ये जागोजागी लोकांची स्वतःची मंदिरे दिसतात. पण, मला याचा फरक पडत नाही. ते त्यांच्या पद्धतीने पूजा करतात, आम्ही आमच्या. होय, एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे. आता आम्हाला कोणीही कोणत्याही मंदिरात जाण्यापासून किंवा पूजा-अर्चा करण्यापासून रोखू शकत नाही. हा फरक मी माझ्या डोळ्यांनी पाहत आहे. काही मोठ्या मंदिरांमध्ये जिथे ब्राह्मणांसोबत दलित पुजारी नेमले आहेत, तिथे त्यांच्यासोबत आजही भेदभाव केला जातो. त्यांना मोठे विधी-विधान करू दिले जात नाहीत. मानसिक छळ केला जातो. त्यांच्यात पूर्ण योग्यता नाही असे म्हटले जाते. त्यांना मंत्र नीट येत नाहीत. माझ्या मंदिरात मी एकटाच असतो, त्यामुळे मला हे सर्व सहन करावे लागत नाही. मागासलेल्या समाजाचे लोक आधीही आमच्यासोबत होते, आता तर ते आमचा आणखी आदर करू लागले आहेत. माझ्या प्रार्थनेने त्यांचे काम झाले, तर ते आम्हाला पैसे, कपडे आणि मिठाई देऊन जातात. पण ब्राह्मण आणि उच्च जातीचे लोक अजूनही आमच्यापासून अंतर राखून आहेत. खरं तर, तामिळनाडूतील मोठ्या मंदिरांमध्ये आजही पुजारी ब्राह्मणच आहेत. जेव्हा कधी मी त्या मंदिरांमध्ये जातो - गर्दीत उभे राहून, डोके टेकवून दर्शन घेतो - तेव्हा स्पष्ट दिसते की तिथली संपूर्ण व्यवस्था अजूनही त्यांच्याच हातात आहे. गर्भगृहात कोण जाईल, पूजा कोण करेल, हे सर्व तेच ठरवतात. पण तिथे दलितांना पुजारी बनवण्याची गोष्ट… अजून दूरची आहे. तरीही म्हणायचं झालं तर, जेवढं झालं आहे, तेही कमी नाही. आधी जिथे मंदिरांमध्ये प्रवेशही करू दिला जात नव्हता, तिथे आज लहान मंदिरांमध्येच का होईना, आम्ही पूजा करत आहोत. सरकारने निदान सुरुवात तरी केली आहे. मंदिरांमध्ये पूर्ण समानता मिळाली नसली तरी, बऱ्याच अंशी न्याय झाला आहे. बाकी जे राहिले आहे, ते कदाचित येत्या काळात होईल. येथे सरकारी धोरणाबद्दल बोलायचे झाल्यास, कागदावर स्पष्ट लिहिले आहे की - कोणत्याही जातीचा व्यक्ती पुजारी बनू शकतो. नियमानुसार, आमची नियुक्ती मोठ्या मंदिरांमध्येही व्हायला पाहिजे. पण जर अचानक मोठ्या मंदिरांमध्ये आमची नियुक्ती केली गेली, तर कदाचित राज्यात गोंधळ निर्माण होईल. विरोध-प्रदर्शन होऊ शकतात. ऐकण्यात येते की ब्राह्मण, सरकारच्या या व्यवस्थेविरोधात सर्वोच्च न्यायालयातही गेले आहेत. तथापि, मला याबद्दल जास्त माहिती नाही. सर्वोच्च न्यायालयात प्रकरण असल्यामुळे राज्यात अजूनही अनेक पदे रिक्त आहेत. अनेक मंदिरांमध्ये दलितांची नियुक्ती होणे बाकी आहे. पण विचार करतो- चला, सुरुवात तर झाली. खरं सांगायचं तर, जेव्हा मी माझ्याच गावातील मंदिरात दिवा लावतो, तेव्हा मन भरून येतं. जे कधी अशक्य वाटत होतं, ते आज प्रत्यक्षात घडताना दिसत आहे. आणि मग मनात एक आशाही निर्माण होते- कदाचित येत्या काही वर्षांत चित्र आणखी बदलेल. आपली पुढची पिढी कोणत्याही भीतीशिवाय किंवा विरोधाशिवाय मोठ्या मंदिरांमध्ये पूजा करेल. तथापि, सरकारने आता आणखी एक चांगले काम केले आहे. कुणीही कोणत्याही जातीचा असो, जर त्याला पुजारी व्हायचे असेल तर तो रीतसर 3 वर्षांचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून पुजारी बनू शकतो. मला माहीत आहे की तामिळनाडू वगळता इतर राज्यांमध्ये असे नाही. तिथे कोणताही दलित पुजारी नाही. उलट, तिथे दलितांना मंदिरात जाण्यावरही बंदी आहे. म्हणून मी म्हणेन की तामिळनाडू या बाबतीत एक आदर्श आहे. तामिळनाडूच्या मॉडेलचे अनुकरण केले तर तिथल्या समाजातही खूप चांगले बदल होऊ शकतात. लोक आनंदी राहतील. (दलित पुजारी रवी यांनी आपले विचार भास्कर रिपोर्टर मनीषा भल्ला यांच्याशी शेअर केले आहेत)

Israel vs Iran War Ali Khamenei Death: मोठी अपडेट, इराणचे सुप्रीम लीडर यातुल्ला अली खामेनींचा मृत्यू; इस्रायलच्या पंतप्रधानांनी केला दावा बेंजामिन नेतान्याहू

दिल्ली: जगाचं लक्ष लागून राहिलेल्या अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यातील युद्धाबाबत महत्तवाची अपडेट समोर आली. अमेरिका आणि इस्रायलनं केलेल्या हल्ल्यात इराणेचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा मृत्यू झाल्याचा दावा इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी केला. तसंच खामेनी यांचा मृतदेह देखील सापडल्याचा दावा करण्यात आला. दरम्यान अमेरिका आणि इस्रायलकडून इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या कार्यालयांजवळ क्षेपणास्त्र डागण्यात आली. तसंच त्यांच्या घराजवळ बंकर बस्टिंग क्षेपणास्त्र डागण्यात आलं. त्यामुळे खामेनी यांचा मृत्यू झाल्याचा दावा इस्रायलचे पंतप्रधान नेतान्याहू यांनी केला.इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी केलेल्या घोषणेला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दुजोरा दिला. इराणेचे सर्वोच्च नेते खामेनी यांचा मृत्यू झाल्याची घोषणा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केली. इतिहासातील अत्यंत वाईट व्यक्तींमधील एक असलेल्या खामेनी यांचा मृत्यू झाल्याचं ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर केलेल्या पोस्टमध्ये म्हटलंय. खामेनी यांचा मृत्यू हा केवळ इराणी जनतेसाठीच नाही तर अमेरिकन नागरिकांसह जगभरातील पीडितांसाठी न्याय असल्याचं ट्रम्प यांनी म्हटलंय. तसंच, इराणी लोकांसाठी त्यांचा देश परत मिळवण्याची ही एकमेव मोठी संधी आहे. असंही ट्रम्प यांनी म्हटलं आहे.दरम्यान इराणेचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा मृत्यू झाल्याचा दावा इराणनं फेटाळला आहे. तसंच खामेनी इस्रायल आणि अमेरिकेसोबत सुरु असलेल्या युद्धजन्य परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे. तसंच डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेला खोटा दावा हा इराणच्या नेत्याची हत्या करण्याच्या त्यांच्या कटाचा एक भाग असल्याचं इराणनं म्हटलं आहे.इराणवरील हल्ल्याचे कारण?२०२५ मध्ये इराण-इस्त्रायल युद्ध आणि इराण समर्थित गटांशी झालेल्या संघर्षांमुळे इस्त्रायच्या नेत्यांनी जानेवारीमध्ये इराणला वारंवार इशारा दिला होता की, ते त्यांच्या अण्वस्त्र कार्यक्रम आणि क्षेपणास्त्र क्षमतांचा अनियंत्रित विस्तार करू देणार नाहीत. परंतु, इराणने अशा कोणत्याही गोष्टींना जुमानले नाही. इराणने आपला संवेदनशील अण्वस्त्र कार्यक्रम आणि क्षेपणास्त्र संबंधित प्रक्रिया सुरूच ठेवल्या. अनेकदा इशारे देऊनही इराण थांबत नाही, असे दिसताच इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणची राजधानी तेहरानवर हल्ला चढवला, ज्यामुळे मध्य पूर्वेत पुन्हा एकदा तणाव निर्माण झाल्याचे पाहायला मिळत आहे.

मुंबई-विजयदुर्ग 'रोरो'सेवेचा आजपासून श्रीगणेशा; मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिल्या शुभेच्छा

मुंबई: कोकणची लाल माती आणि अथांग अरबी समुद्र यांचे नाते आता अधिक घट्ट होणार आहे. गेल्या अनेक दशकांपासून ज्या क्षणाची चाकरमानी आतुरतेने वाट पाहत होते, तो ऐतिहासिक क्षण अखेर उजाडला आहे. मुंबई ते विजयदुर्ग या जलवाहतूक सेवेचा आज, १ मार्च रोजी 'श्रीगणेशा' होत असून, यामुळे कोकणच्या दळणवळण क्षेत्रात एक नवा अध्याय लिहिला जात आहे.एकेकाळी मुंबई आणि कोकणाला जोडणारी जलवाहतूक एका दुर्दैवी अपघातानंतर खंडीत झाली होती. मात्र, राज्याचे मत्स्यव्यवसाय व बंदरे मंत्री नितेश राणे यांच्या सातत्यपूर्ण पाठपुराव्यामुळे आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या मार्गदर्शनाखाली हे स्वप्न पुन्हा सत्यात उतरले आहे. आज सकाळी मुंबईतील ऐतिहासिक भाऊचा धक्का (फेरी व्हार्फ) येथून मंत्री नितेश राणे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत 'रोरो' रवाना होईल. दरम्यान, मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी या उपक्रमाला शुभेच्छा देताना हा प्रकल्प कोकणच्या विकासासाठी मैलाचा दगड ठरेल, असा विश्वास व्यक्त केला.७ तासांत विजयदुर्ग गाठणे शक्य

‘इराणला मिटवणे आवश्यक, दीर्घ युद्धासाठी तयार’:इस्त्रायलमध्ये धोक्याचे अलार्म, भारतीय म्हणाले- क्षेपणास्त्रांची सवय झाली, इराणमध्ये विद्यार्थी अडकले

इस्त्रायलमधील तेल अवीव येथे राहणारे ईटान टायगर हे कार्यकर्ते आहेत. 28 फेब्रुवारीच्या सकाळी सायरनच्या जोरदार आवाजाने त्यांची झोप उघडली. ते उठले आणि सुरक्षित घराकडे धावले. सुरक्षित घरात पोहोचल्यावर त्यांनी मोबाईल तपासला. इस्त्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर हल्ला केल्याचे त्यांना समजले. इराणच्या प्रत्युत्तरादाखल हल्ल्यापासून वाचण्यासाठी हे सायरन वाजले होते, हे ईटान यांना समजले. इस्त्रायलप्रमाणेच इराणमध्येही युद्धाची भीती आहे. कुम शहरात राहणारे मोहम्मद हुसेन सांगतात की, देशाच्या गुप्तचर संस्थेने सांगितले आहे की, युद्ध दीर्घकाळ चालणार आहे. यासाठी तयार राहावे लागेल. शाळा-महाविद्यालये बंद आहेत. लोकांना सैन्यावर विश्वास ठेवण्यास सांगितले आहे. हल्ला करणाऱ्यांना प्रत्युत्तर दिले जाईल. 28 फेब्रुवारी रोजी इस्त्रायल आणि अमेरिकेने इराणच्या 10 शहरांवर हवाई हल्ले केले. प्रत्युत्तरादाखल इराणने सुमारे 400 क्षेपणास्त्रे डागली. त्याने इस्त्रायलव्यतिरिक्त कतार, कुवेत, जॉर्डन, बहरीन, सौदी अरेबिया आणि UAE मधील अमेरिकन तळांना लक्ष्य केले. त्याचबरोबर UAE मधील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या दुबई शहरावरही हल्ला केला. दिव्य मराठीने दोन्ही देशांतील लोकांशी बोलून तेथील परिस्थिती जाणून घेतली. ठिकाण: तेल अवीव, इस्रायलइस्रायलवर इराणच्या हल्ल्यानंतर तेल अवीवमधील लोक बंकरमध्ये राहत आहेत. ईटान टायगर सांगतात की, होम कमांडकडून आम्हाला थोड्या-थोड्या वेळाने अलर्ट मिळत आहेत. तरीही, येथील परिस्थिती ठीक आहे. आतापर्यंत क्षेपणास्त्र पडल्याची किंवा नुकसानीची माहिती मिळालेली नाही. ईटान पुढे म्हणतात, ‘अमेरिका आणि इस्रायल एकत्र येऊन सर्वात मोठा शत्रू असलेल्या इराणला संपवण्यासाठी लढत आहेत. इराण केवळ इस्रायलसाठीच नाही, तर संपूर्ण जगासाठी धोकादायक आहे. त्याची बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे 4 हजार किमीपर्यंत जाऊ शकतात. आता इराण युरोपीय देशांवरही हल्ला करू शकतो. ऑक्टोबर 2023 पासून आम्ही सतत युद्धाच्या छायेत जगत आहोत. हमासनंतर हिजबुल्लाहशी लढाई केली आहे.’ ईटान हल्ल्याची तारीख निवडण्यामागचे कारण सांगतात. ते म्हणतात की, ज्यू हा खूप जुना धर्म आहे. आपल्या परंपराही जुन्या आहेत. आमच्याकडे दोन दिवसांनी पूरिम उत्सव साजरा होणार आहे. हा आनंदाचा सण आहे, जो बायबलमधील एस्तेरच्या कथेवर आधारित आहे. यानुसार, फारस (इराण) मध्ये ज्यूंना संपवण्याचा कट रचण्यात आला होता. राणी एस्तेर आणि त्यांचे काका मोर्दकै यांच्यामुळे हा कट अयशस्वी झाला आणि ज्यू समुदाय वाचला. याच आनंदात पूरिम उत्सव साजरा केला जातो. इस्त्राईलमध्ये राहणारे भारतीय म्हणाले- आम्हालाही युद्धाची सवय झाली विकास यादव उत्तर प्रदेशातील जौनपूरचे रहिवासी आहेत. तेल अवीवजवळील लोद शहरात एका बांधकाम स्थळावर इलेक्ट्रिशियनचे काम करतात. इस्त्राईलमध्ये राहून त्यांना सुमारे 2 वर्षे झाली आहेत. 28 फेब्रुवारीच्या सकाळी विकासची झोप अलार्मने नव्हे, तर सायरनने उघडली. संपूर्ण तेल अवीवमध्ये अलर्ट अलार्म वाजत होते. आणीबाणीचा अलार्म वाजताच लोकांना बॉम्बपासून वाचवणाऱ्या सुरक्षित घरात (सेफ हाऊस) जावे लागते. इस्त्राईलच्या वेळेनुसार, सकाळी सुमारे 8.30 वाजता इस्त्राईलने इराणवर हल्ला केला. यासोबतच तेल अवीवमध्ये अलार्म वाजू लागले. अलार्म ऐकताच विकासने सुरक्षित घराकडे (सेफ हाऊस) धाव घेतली. अलार्म वाजल्यानंतर सुरक्षित घरापर्यंत पोहोचण्यासाठी काही मिनिटांचाच वेळ असतो. एवढ्या वेळातच सुरक्षित घरात जावे लागते. विकास म्हणतात की, सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत अनेक वेळा हीच कवायत करावी लागली. संपूर्ण दिवस सेफ हाऊसमध्ये पोहोचण्यात आणि परत येण्यात गेला.’ ‘इराणचा मागील हल्ला अधिक धोकादायक होता’इस्त्राईलमध्ये सुमारे 30 हजार भारतीय बांधकाम काम करतात. गाझावरील हल्ल्यानंतर पॅलेस्टाईनच्या मजुरांचे इस्त्राईलमध्ये येणे बंद झाले. यामुळे इस्त्राईलने मोठ्या प्रमाणावर भारतीयांना काम देणे सुरू केले. विकास म्हणतात की, मी इस्रायलमध्ये आल्यानंतर इराणसोबत संघर्ष झाला होता. तेव्हा खूप मोठा हल्ला झाला होता. एका दिवसात 300 क्षेपणास्त्रे येत होती. यावेळी इराणचा हल्ला तितका मजबूत वाटत नाहीये. यावेळी इराणचे लक्ष्य फक्त इस्रायल नाही, तर अनेक ठिकाणे आहेत. हे देखील याचे मोठे कारण असू शकते. इस्रायलचा आयर्न डोम इतका मजबूत आहे की तो क्षेपणास्त्रांना हवेतच नष्ट करतो. आम्ही पूर्णपणे सुरक्षित आहोत. इस्त्राईलमध्ये राहण्याचा अनुभव सांगताना विकास म्हणतात की, इस्त्रायली लोक मानसिकदृष्ट्या खूप मजबूत असतात. त्यांना अशा परिस्थितीत राहण्याची सवय झाली आहे. युद्धाच्या स्थितीत स्वतःचे संरक्षण करण्याची त्यांना सवय झाली आहे. इस्त्राईलमध्ये राहणारे भारतीय सध्या सुरक्षित आहेत. आम्ही इथे ठीक आहोत, सध्या सरकारला परत बोलावण्याची मागणी करू इच्छित नाही. विकास पुढे म्हणतात, ‘मी गाझामध्ये हमाससोबत, लेबनॉनमध्ये हिजबुल्लासोबत, येमेनमध्ये हुथीसोबत आणि इराणसोबत युद्ध पाहिले आहे. इस्त्राईलमध्ये राहताना मला या सगळ्याची सवय झाली आहे. पुढे काय होईल, हे मलाही माहीत नाही, पण मी एवढेच म्हणू शकतो की, सध्या तरी भीती वाटत नाहीये.’ ठिकाण: कुम, इराणमोहम्मद हुसेन सूरतवाला हे इराणमधील अल मुस्तफा इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटीमध्ये सहाय्यक प्राध्यापक आहेत. ते सांगतात, ‘भारत आणि इराणचे ऐतिहासिक संबंध आहेत. मोठ्या संख्येने भारतीय इराणला जातात. भारतीय विद्यार्थी वैद्यकीय, इस्लामिक अभ्यासासाठी शिक्षण घेण्यासाठी आणि नंतर नोकरी करण्यासाठी जातात. इराणमधील तेहरान, कुम, इस्फेहान आणि अराक यांसारख्या शहरांमध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांची लक्षणीय संख्या आहे. इराण आणि भारतादरम्यानच्या व्यापारामुळे लोकांची ये-जा असते.’ ‘जूनमध्ये इस्रायलसोबत युद्ध झाले होते. तेव्हाही भारतीयांच्या वस्तीत हल्ल्याची किंवा नुकसानीची बातमी आली नव्हती. यावेळीही कोणत्याही भारतीयाच्या हताहत झाल्याची बातमी नाही.’ मोहम्मद हुसेन सांगतात, ‘आम्हाला कळले आहे की या प्रदेशातील अमेरिकन तळांना लक्ष्य केले जाईल. हा हल्ला धक्कादायक नाही, तर आता तो युद्धासारखा असेल. हल्ला करणाऱ्या सर्व मित्र राष्ट्रांना धडा शिकवण्यासाठी इराण तयार आहे. म्हणूनच कतार, कुवेत, सौदी अरेबिया, यूएईमधील अमेरिकन तळांवर हल्ला केला आहे. यामुळे इराणचे नुकसान होईल, यातही शंका नाही.’ इराणमध्ये अडकलेले विद्यार्थी म्हणाले- आम्हाला वाचवा इराण युनिट स्टुडंट्स असोसिएशनचे समन्वयक फैजान अहमद सांगतात की तेहरान आणि इराणच्या इतर भागांमध्ये परिस्थिती बिघडली आहे. इराणमध्ये बहुतेक भारतीय विद्यार्थी एमबीबीएसचे शिक्षण घेतात. आमच्याकडे त्यांच्या पालकांचे फोन येत आहेत. ते घाबरले आहेत. भारत सरकारने 23 फेब्रुवारी रोजी सल्लागार सूचना (ऍडव्हायझरी) जारी करून इराणमध्ये असलेल्या भारतीय नागरिकांना देशात परत येण्याचा सल्ला दिला होता. विद्यार्थ्यांसाठी हे सोपे नव्हते. 5 मार्च रोजी ऑलिम्पियाड आणि प्री-इंटर्नशिप टेस्ट या दोन मोठ्या परीक्षा होणार आहेत. या दोन्ही परीक्षा आरोग्य आणि शिक्षण मंत्रालय आयोजित करते. असोसिएशनने परराष्ट्र मंत्रालय आणि परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांना पत्र लिहून संबंधित अधिकाऱ्यांशी बोलून विद्यार्थ्यांसाठी काहीतरी तोडगा काढण्याची विनंती केली होती. सध्याची परिस्थिती पाहता असोसिएशनने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनाही पत्र लिहिले आहे. त्यात विनंती केली आहे की, विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा विचार केला जावा आणि परिस्थिती बिघडल्यास त्यांना सुरक्षितपणे भारतात परत आणण्यासाठी आवश्यक पावले उचलली जावीत. इराणचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम थांबवण्यासाठी हल्लाइराण आणि अमेरिकेदरम्यान सुरू असलेल्या अणु कराराच्या वाटाघाटींमध्ये बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र प्रकल्प सर्वात मोठा वादाचा मुद्दा बनला आहे. इराण यावर करार करण्यास तयार नाही आणि याला आपली 'रेड लाईन' मानतो. त्याचे म्हणणे आहे की हे त्याच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक आहे. जून 2025 मध्ये इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणच्या अणु ठिकाणावर हल्ला केला, तेव्हा क्षेपणास्त्रांनीच आम्हाला वाचवले होते. इराणी अधिकाऱ्यांनी वारंवार सांगितले आहे की क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावर कोणतीही चर्चा होणार नाही. हे सोडणे म्हणजे स्वतःला कमकुवत करणे होईल. इराण म्हणतो की चर्चा केवळ अणु कार्यक्रमापुरती मर्यादित राहील, क्षेपणास्त्र किंवा प्रादेशिक गटांवर नाही. यानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवर हल्ल्याची धमकी दिली होती. ट्रम्प यांच्या मते, अमेरिकन सैन्य इराणच्या क्षेपणास्त्रांचा नाश करण्याचा आणि त्याचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम संपवण्याचा प्रयत्न करत आहे. 28 फेब्रुवारी रोजी इराणवर हल्ला करण्यात आला. इस्त्रायल डिफेन्स फोर्सेसने दावा केला आहे की त्यांनी त्यांच्या इतिहासातील सर्वात मोठे हवाई ऑपरेशन केले. सुमारे 200 लढाऊ विमानांनी इराणच्या लष्करी तळांना लक्ष्य केले. या विमानांनी एकाच वेळी सुमारे 500 ठिकाणांवर हल्ला केला. प्रत्युत्तरादाखल इराणनेही 9 देशांमधील अमेरिकेच्या तळांवर हल्ला केला.

मध्यपूर्व देशांमधील तणावपूर्ण परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारकडून भारतीय नागरिकांसाठी सुरक्षा ॲडव्हायझरी जारी

दिल्ली: मध्यपूर्व व परिसरातील काही देशांमध्ये निर्माण झालेल्या तणावपूर्ण प्रादेशिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारच्या संबंधित दूतावासांनी तेथे वास्तव्यास असलेल्या भारतीय नागरिकांसाठी सुरक्षा ॲडव्हायझरी जारी केली आहे.या अनुषंगाने पॅलेस्टाईन (रामल्ला), कतार (दोहा), सौदी अरेबिया (रियाध), इस्रायल (तेल अवीव), इराण (तेहरान), इराक (बगदाद) कुवैत, बाहरीन, मस्कत, जॉर्डन आणि संयुक्त अरब अमिरात (अबू धाबी) येथे वास्तव्यास असलेल्या सर्व भारतीय नागरिकांनी सतर्क राहावे, अनावश्यक हालचाल टाळावी आणि स्थानिक प्रशासन तसेच भारतीय दूतावासांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.आपत्कालीन परिस्थितीत संबंधित देशातील भारतीय दूतावासांच्या २४x७ हेल्पलाइन क्रमांकांवर संपर्क साधावा. दूतावास नियमितपणे परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आवश्यक सूचना जारी करत आहेत.महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने परदेशातील महाराष्ट्रातील नागरिकांनी शांतता व संयम राखावा, अधिकृत सूचनांचे पालन करावे आणि आवश्यक असल्यास तात्काळ भारतीय दूतावासाशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.महाराष्ट्र शासन नागरिकांच्या सुरक्षिततेबाबत सतर्क असून केंद्र शासन व संबंधित दूतावासांशी समन्वय ठेवून परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे.आपत्कालीन संपर्क तपशील

नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील काँग्रेस पदाधिकाऱ्यांचा शिवसेनेत पक्षप्रवेश

मुंबई: नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील काँग्रेसचे जिल्हा कार्याध्यक्ष डॉ. व्यंकट बापुराव धुमाळे, शेळगाव येथील काँग्रेसचे विधी उपाध्यक्ष ॲड अशोक गंगाराम कापसे, काँग्रेसच्या डॉक्टर सेलचे अध्यक्ष डॉ. मिलिंद शिकारे यांच्यासह त्यांच्या अनेक पदाधिकाऱ्यांनी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या उपस्थितीत शिवसेनेमध्ये शिवसेनेमध्ये जाहीर पक्षप्रवेश केला. या प्रवेशामुळे नांदेड जिल्ह्यात तळागाळात शिवसेना पोहोचल्याची भावना शिंदे यांनी व्यक्त केली.यावेळी त्यांच्यासह मरखेलचे प्रहार संघटनेचे तालुका अध्यक्ष दीपक रेड्डी, व्यंकट पाटील, धनाजी पाटील, गंगाधर लोणे, सरपंच आनंद राजुरे, पवन भुताळे, विठ्ठल सुनसर, गजानन पाटील, विजय पाटील, शिवराज पाटील, अर्जुन गायकवाड, सुरेश मुंडकर, गौतम वाघमारे असे सात सरपंच तर बळीराम बेगडे आणि पांडुरंग वाघमारे हे माजी सरपंच तसेच असंख्य पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांनी हाती भगवा झेंडा घेत शिवसेनेमध्ये जाहीर पक्षप्रवेश केला. यावेळी शिंदे यांनी या सर्वांचे पक्षात स्वागत करून त्यांना भावी वाटचालीसाठी शुभेच्छा दिल्या.यावेळी बोलताना शिंदे यांनी गेल्या साडेतीन वर्षात राज्यातील महायुतीच्या वतीने नांदेड जिल्ह्यात अनेक विकासकामे करण्यात आली. त्यामुळंच तळागाळातील लोकांना शिवसेना ही आपली वाटू लागली आहे. त्यामुळेच पक्षात प्रवेश करणाऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत असून चांदा ते बांदा शिवसेनेचा विस्तार होत असल्याचे मत यावेळी व्यक्त केले. तसेच नांदेड जिल्ह्यात शिवसेनेचा विस्तार चांगल्या पद्धतीने होत असून दिवसेंदिवस पक्ष अधिक मजबूत होत असल्याचे सांगितले. तसेच आज पक्षप्रवेश केलेल्या सर्वांनी पक्ष अधिक मजबुत करण्यासाठी कामाला लागावे अशी अपेक्षा व्यक्त केली.यावेळी बालाजी पाटील खतगावकर, भद्रावती वरोरा जिल्हाप्रमुख मुकेश जीवतोडे आणि शिवसेनेचे नांदेड जिल्ह्यातील सर्व प्रमुख पदाधिकारी आणि कार्यकर्ते आवर्जून उपस्थित होते.

रागदरबार:'स्व' विसरून 'स्वरा'चा ध्यास घेणाऱ्या आणि संगीतातून अध्यात्माकडे नेणाऱ्या 'गानसरस्वती' किशोरीताई आमोणकर

सूरांची दैवी देणगी लाभलेले अनेक गायक आपल्या भारतीय शास्त्रीय संगीतात होऊन गेले. आपल्या आवाजाच्या जादूने रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवण्याची विलक्षण प्रतिभा अनेक गायकांमध्ये आपण पाहिली आहे. पंडित भीमसेन जोशी, कुमार गंधर्व, बडे गुलाम अली खान, उस्ताद राशिद खान, वसंतराव देशपांडे तसेच मास्टर दीनानाथ मंगेशकर यांच्याविषयी आपण मागील 'रागदरबार'च्या भागांमध्ये वाचले आहेच. आज अशा 'गानसरस्वती'विषयी जाणून घेणार आहोत, ज्यांच्या गायकीने अनेकांच्या मनावर आजही छाप सोडली आहे. आजच्या 'रागदरबार'मध्ये शास्त्रीय संगीतातील भावप्रधान गायकीचा प्रकार ज्यांनी पुनरुज्जीवित केला अशा विदुषी किशोरीताई आमोणकर यांच्याविषयी जाणून घेण्याचा प्रयत्न करणार आहोत. प्रतिभावंत गायिका मोगूबाई कुर्डीकर यांच्या पोटी 10 एप्रिल 1931 रोजी मुंबईत किशोरीताईंचा जन्म झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव माधवदास भाटिया होते. दुर्दैवाने, किशोरीताई अवघ्या 6 वर्षांच्या असतानाच त्यांचे पितृछत्र हरपले. अशा कठीण परिस्थितीत तीन मुलांच्या संगोपनाची आणि कुटुंबाच्या अर्थार्जनाची संपूर्ण जबाबदारी मोगूबाईंनी अत्यंत ध्येयनिष्ठेने पार पाडली. आईच्या मार्गदर्शनाखाली संगीताचा श्रीगणेशा संगीताचे बाळकडू किशोरीताईंना त्यांच्या आईकडूनच मिळाले. आईच्या मार्गदर्शनाखाली संगीताचा श्रीगणेशा केल्यानंतर त्यांना अंजनीबाई मालपेकर, अन्वर हुसेन खान, शरदचंद्र आरोलकर आणि बाळकृष्णबुवा पर्वतकर अशा दिग्गज गुरूंचेही बहुमोल मार्गदर्शन लाभले. त्यांनी आपले महाविद्यालयीन शिक्षण मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमधून पूर्ण केले. आईची शिकवणी जर आणखी दीर्घकाळ लाभली असती, तर माझे गाणे अधिक प्रभावी झाले असते, अशी कृतज्ञतापूर्वक खंत त्यांनी एका मुलाखतीत व्यक्त केली होती. किशोरीताईंच्या व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात 1950 च्या दशकात झाली. त्यांच्या रक्तातच असलेल्या गानप्रतिभेला सखोल चिंतन आणि अखंड साधनेची जोड मिळाल्यामुळे त्यांना 'गानसरस्वती' ही सार्थ उपाधी लाभली. शास्त्रीय संगीतातील ख्याल गायकीवर त्यांचे प्रभुत्व होतेच, परंतु त्यांच्या ठुमरी आणि भजनांनीही श्रोत्यांना भुरळ पाडली. आपल्या कंठसंगीतावर त्यांनी वर्षानुवर्षे केलेले कठोर परिश्रम आणि संशोधक वृत्ती यामुळे त्यांचे गाणे अत्यंत कसदार आणि धारदार झाले. अल्पावधीतच त्या देश-विदेशातील संगीत महोत्सवांमधील सर्वाधिक लोकप्रिय आणि आघाडीच्या गायिका म्हणून नावारूपास आल्या. सिनेसंगीतातून पुन्हा शास्त्रीय संगीताकडे.. सिनेसंगीतातील भावपूर्ण आविष्काराने प्रभावित होऊन किशोरीताईंनी 1964 मध्ये ‘गीत गाया पत्थरोंने’ या चित्रपटाचे शीर्षकगीत अत्यंत उत्कटतेने गायले. हे गीत त्यांच्या कारकिर्दीला वेगळी कलाटणी देऊ शकले असते, मात्र चित्रपटसृष्टीतील काही अनुभव आणि आई मोगूबाईंची नापसंती यामुळे त्यांनी पुन्हा अभिजात संगीताच्या प्रांतात परतण्याचा निर्णय घेतला. शास्त्रीय संगीतातील भावप्रधान गायकीचे पुनरुज्जीवन करण्याचे श्रेय त्यांना दिले जाते. पुढे 1991 मध्ये त्यांनी 'दृष्टी' या हिंदी चित्रपटासाठी संगीत दिग्दर्शनही केले, मात्र त्यांचा ओढा कायम अभिजात संगीताकडेच राहिला. किशोरीताईंचा विवाह प्रसिद्ध शिक्षणतज्ज्ञ रवींद्र आमोणकर यांच्याशी झाला. रवींद्रजींच्या रूपाने त्यांना एक अनुरूप आणि खंबीर जोडीदार लाभला. या दाम्पत्याला दोन मुले झाली, ज्यांचे संगोपन किशोरीताईंच्या सांगीतिक व्यग्रतेमुळे प्रामुख्याने आजी मोगूबाईंच्या मार्गदर्शनाखाली झाले. 1992 मध्ये पती रवींद्र यांच्या निधनानंतरही त्यांनी आपली गानसाधना अखंड सुरू ठेवली. त्यांच्या गायकीने भारतीय शास्त्रीय संगीताचा वारसा समृद्ध केला आहे. कोणत्याही घराण्यापेक्षा संगीत श्रेष्ठ आहे किशोरीताईंनी आपल्या आईकडून मिळालेली जयपूर घराण्याची गायकी जपली असली, तरी त्यांच्या चिंतनशील आणि अभ्यासू वृत्तीमुळे त्यांनी घराण्याच्या परंपरागत चौकटीपलीकडे जाऊन आपल्या गायकीचा विस्तार केला. या वैचारिक बदलामुळे त्यांच्यावर टीकाही झाली, मात्र कोणत्याही घराण्यापेक्षा संगीत श्रेष्ठ आहे या आपल्या भूमिकेवर त्या अखेरपर्यंत ठाम राहिल्या. जयपूर घराण्याच्या काही वैशिष्ट्यांचा त्याग करून त्यांनी लयीच्या बंधनापलीकडे जाणारी 'आलापी' अंगिकारली आणि संगीतातील भावतत्त्वाला अधिक महत्त्व दिले. नवोदित कलाकारांनी केवळ घराण्यांच्या मर्यादेत न अडकता राग आणि अलंकारांच्या मूळ सौंदर्यावर लक्ष केंद्रित करावे, असा परखड विचार त्यांनी मांडला, ज्यामुळे त्यांचे गाणे एका विशिष्ट घराण्यापुरते मर्यादित न राहता वैश्विक बनले. सूर कसा शोधावा? एका मुलाखतीत सूरांविषयी बोलताना किशोरीताई सांगतात, “माझे अस्तित्व म्हणजे माझे शरीर, माझे मन आणि माझा आत्मा. आता जोपर्यंत आपल्याला याची जाणीव असते की माझे शरीर आहे, मी गात आहे, माझा आवाज आहे, दिवस आहे की रात्र आहे, तर मग याचा अर्थ असा होतो की तुम्ही सूरांकडे पाहिलेच नाही. सूर एक अशी गोष्ट आहे जी अदृश्य आहे. तो एक अनुभव आहे. त्या अनुभवाला अनुभवण्यासाठी आपल्याला 'स्व'ला बाहेर काढावे लागेल. स्वतःला विसरून जावे लागेल.” राग केवळ मनोरंजन नाही किशोरीताई जेव्हा राग बागेश्री गातात तेव्हा एक वेगळा अनुभव येतो असे अनेकांचे म्हणणे आहे. याविषयी सांगताना किशोरीताई सांगतात की, वेगळेपण यामुळे वाटते कारण मी सूराला भाषा समजते. सूर जर भाषा आहे तर ती व्यक्त करता आली पाहिजे. स्वर हे कर्णमधुर असतातच, परंतु ते फक्त कर्णमधुर असतात असे नाही, तर त्याही पलीकडे ते भावरूप असतात. त्याला अर्थ असला पाहिजे. रागचा अर्थ भाव असतो, राग केवळ मनोरंजन नाही. या भावनेला सूरांमध्ये बांधायला जी मनाची अवस्था आवश्यक असते, ती अवस्था आणायचा मी प्रयत्न करत असते. स्वरार्थरमणी – रागरससिद्धान्त किशोरीताईंच्या संगीतविषयक सखोल चिंतनाचा अमूल्य आविष्कार म्हणजे ‘स्वरार्थरमणी – रागरससिद्धान्त’ हा संगीतशास्त्रावरील ग्रंथ होय. या ग्रंथाच्या निर्मितीसाठी त्यांनी अनेक प्राचीन संदर्भग्रंथांचा सखोल धांडोळा घेतला आणि संगीत क्षेत्रातील नामवंत विद्वानांशी सविस्तर चर्चा केल्या. आपल्या लेखनाचे वेळोवेळी परीक्षण करत आणि त्यात सुधारणा करत, तब्बल चार-पाच वर्षांच्या अथक परिश्रमानंतर त्यांनी हा ग्रंथ आकाराला आणला. भारतीय कलापरंपरेत आद्य शास्त्रकार भरतमुनींनी नाट्य आणि साहित्याच्या संदर्भात 'रससिद्धान्त' मांडला होता, ज्यावर अनेक प्राचीन भाष्यकारांनी आपली मते व्यक्त केली आहेत. मात्र, किशोरीताईंनी या सिद्धान्ताचा सूक्ष्म अभ्यास करून तो शास्त्रीय संगीताच्या बाबतीतही कसा तंतोतंत लागू होतो, हे अत्यंत प्रभावीपणे जगासमोर मांडले. केवळ एक उत्तम गायिकाच नव्हे, तर एक संशोधक म्हणून त्यांनी केलेले हे कार्य भारतीय संगीताच्या इतिहासात अद्वितीय मानले जाते. किशोरीताईंना संत होण्याची होती ओढ किशोरीताईंच्या मते स्वर हे केवळ कर्णमधुर नसून ते अत्यंत भावरूप, प्रावाहिक आणि चैतन्यमय असतात, हा त्यांचा स्वानुभव होता. राघवेंद्र स्वामींना गुरुस्थानी मानणाऱ्या किशोरीताईंचा पिंड मुळातच आध्यात्मिक होता आणि त्यांना संत होण्याची ओढ बालपणापासूनच होती. ज्याप्रमाणे संतांना 'निर्गुण निराकाराची' अनुभूती येते, तशीच उच्च कोटीची अनुभूती किशोरीताईंना 'नादब्रह्माच्या' माध्यमातून वारंवार येत असे, हे त्यांच्या सांगीतिक प्रवासावरून स्पष्ट होते. वैयक्तिकतेकडून वैश्विकतेकडे किशोरीताईंच्या अनेक मुलाखती आपण जेव्हा ऐकतो, तेव्हा असे लक्षात येते आणि प्रकर्षाने जाणून येते की त्यांनी संगीताला आध्यात्मिक दृष्टीने पाहिले आहे. 'स्व'ला विसरल्यावरच 'स्वर' कळतात, अशी त्यांची भावना होती. संगीताला 'युनिव्हर्सल' मानले गेले आहे, त्यामुळे त्याला कुठल्या घराण्याच्या मर्यादेत किंवा नियमात बांधून ठेवणे देखील किशोरीताईंना मान्य नव्हते. किशोरीताई म्हणतात की, भारतीय शास्त्रीय संगीतात स्वराला आत्म्याची भाषा मानले गेले आहे. माझ्यात जी आत्मा आहे, तुमच्यात जी आत्मा आहे ती एकच आहे. याचा मला अनुभव आहे. जो भाव मी गाते, सुरुवातीला जरी वैयक्तिक असला, नंतर त्याचे काही टप्पे होतात आणि वैयक्तिकतेकडून वैश्विकतेकडे जाते. हाच परमानंद आहे. हाच अध्यात्म असतो. किशोरीताईंच्या आई व गुरु मोगूबाई कुर्डीकर या देखील त्यांच्या काळातील मोठ्या गायिका होत्या. किशोरीताईंचा रियाज तसेच त्यांच्यात संगीताची आवड रुजवण्याचे कामच मुळात मोगूबाईंनी केले आहे. किशोरीताईबद्दल बोलताना मोगूबाई म्हणतात, “ती खूप हुशार आहे. मला शिकवायला फार त्रास नाही झाला. 5 वर्षांची होती तेव्हापासून तिने माझ्याकडून शिकायला सुरुवात केली. माझी पेटी घेऊन बसायची आणि वाजवण्याचा प्रयत्न करायची,” असे त्यांनी सांगितले आहे. किशोरीताई नेहमी म्हणायच्या की आज किशोरीचा भूप काय रंगला! हा अभिप्राय खरे तर गाण्याचे न्यून सांगतो, गाणे परिपूर्णतेच्या एक पायरी खाली आहे असेच सुचवतो. जोपर्यंत रसिकाला 'किशोरीचा भूप' ही जाणीव होत असते, तोपर्यंत परिपूर्णता आलेली नाही. जेव्हा 'किशोरीचा' हे विशेषण गळून पडेल आणि फक्त 'भूप' शिल्लक उरेल, जेव्हा रसिक म्हणेल काय तो भूप! काय त्याचे दर्शन तेव्हाच गाणे परिपूर्तीला पोहोचले असे मी समजेन. किशोरीताई अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित किशोरीताईंना अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार आणि नागरी सन्मान मिळाले, ज्यात 1987 मध्ये पद्मभूषण आणि 2002 मध्ये पद्मविभूषण यांचा समावेश आहे. त्यांना 1985 मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि 2009 मध्ये संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपने सन्मानित करण्यात आले. 1991 मध्ये त्यांना प्रतिष्ठित डॉ. टी.एमए.ए. पै उत्कृष्ट कोकणी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. 2016 मध्ये, शास्त्रीय संगीतासाठी एम.एस. सुब्बुलक्ष्मी पुरस्काराच्या सात प्राप्तकर्त्यांपैकी त्या एक होत्या. किशोरी आमोणकर यांच्या शास्त्रीय संगीतातील प्रभुत्व आणि तंत्राबद्दल तबला वादक उस्ताद झाकीर हुसेन यांनी म्हटले आहे की, राग भूप सारख्या अनेक रागांचे आमोणकर यांचे सादरीकरण असे महत्त्वाचे प्रदर्शन आहे. जे शेकडो वर्षे लक्षात ठेवले जाईल आणि तुम्ही त्यांच्याबद्दल आयुष्यभर आणि येणाऱ्या शतकांपर्यंत बोलत राहाल. कर्नाटकी गायिका टी.एम. कृष्णा यांनी शास्त्रीय संगीताकडे पाहण्याच्या त्यांच्या दृष्टिकोनाचे कौतुक करताना म्हटले होते की, किशोरी जी गाताना नवीनता आणण्याचा प्रयत्न करत नाहीत, परंतु त्यांच्या संगीताशी प्रामाणिक राहून आणि त्याप्रती समर्पित राहून त्यांनी शास्त्रीय संगीताला एक शाश्वत नवीनता आणि ताजेपणा दिला आहे. ही खरी सर्जनशीलता आहे. 3 एप्रिल 2017 रोजी वादळी स्वर शांत झाले किशोरीताई यांचा स्वभाव जे आहे ते थेट बोलण्याचा होता. त्यांचा स्वभाव संगीतातून आध्यात्माला शोधण्याचा होता. गायन करताना त्यांचा नेहमी हाच प्रयत्न असायचा की गात असताना आपण स्वतःला त्या सूरांमध्ये विसरून जावे आणि त्याच पद्धतीने ऐकणारे श्रोतेही देह-भान हरखून त्या गायकीमध्ये सहभागी व्हावेत. किशोरीताईंना संत व्हायचे होते असेही म्हटले जाते. त्यांचा विचार हा त्याकाळच्या त्यांच्या समकालीन संगीतकारांपेक्षा बराच वेगळा होता. किशोरीताई या मुंबईतील प्रभादेवी भागात राहत होत्या. 3 एप्रिल 2017 रोजी किशोरी आमोणकर यांचा झोपेतच मृत्यू झाला आणि वादळी स्वर शांत झाले. किशोरीताईंसारख्या गायिका किंवा गायक पुन्हा होणे अशक्य आहे..

Pune-Nanded Express: पुणे- नांदेड एक्स्प्रेस पूर्ववत चालवा; अन्यथा रत्नागिरीसाठी नवीन गाडी सोडा

Pune-Nanded Express:

धुरंधर; भाऊ दाजी लाड:भारताच्या प्राचीन वारशाचा शोध घेत कुष्ठरोगावर औषध शोधून पाश्चात्यांना जबर धक्का देणाऱ्या जिद्दी तरुणाची गोष्ट

19 व्या शतकात महाराष्ट्रात सामाजिक जागृतीची एक नवी पहाट उगवत होती. यामुळे रूढी परंपरांच्या जंजाळात अडकलेल्या समाजाला नव्या विचारांची चाहूल लागली होती. अशा काळात एक जिद्दी तरु आपले अपार कष्ट, अभ्यासू वृत्ती व समाजनिष्ठेच्या जोरावर इतिहासाच्या पानावर आपली अमिट छाप पाडण्याचा प्रयत्न करत होता. या तरुणाने केवळ भारतीय संस्कृतीचा विस्मृतीत गेलेला वारसाच उजेडात आणला नाही, तर कुष्ठरोगावर प्रभावी औषध शोधून वैद्यकशास्त्रातही मोलाची भर घातली. सामाजिक सुधारणांच्या लढ्यात खंबीरपणे उभे राहात या तरुणाने समाजाला नव्या अंगाने विचार करण्यास भाग पाडले. हा तरुण म्हणजे भाऊ दाजी लाड. आज 'धुरंधर'मध्ये जाणून घेऊया ज्ञान, जिद्द व समाजसेवेचा खरा दीपस्तंभ असणाऱ्या या महान व्यक्तिमत्त्वाची प्रेरणादायी जीवनकथा... भाऊ दाजी लाड यांचा जन्म अन् शिक्षण डॉक्टर भाऊ दाजी लाड अर्थात रामकृष्ण विठ्ठल लाड यांचा जन्म 1822 साली गोव्यातील मांजरे नामक एका छोट्याशा गावात झाला. भाऊंच्या कुटुंबाची आर्थिक स्थिती अत्यंत बेताची होती. त्यामुळे त्यांचे वडील कामधंद्याच्या शोधात मुंबईला आले. तिथे त्यांनी मातीची खेळणी विकून आपला रहाटगाडा चालवला. त्यानंतर ते तिथेच स्थायिक झाले. त्यामुळे मुंबई हीच त्यांची कर्मभूमी झाली. भाऊंचे लग्न पार्वतीबाई नामक तरुणीशी झाले. भाऊ दाजी लाड यांचे पदवीचे शिक्षण एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये झाले. पदवी संपादन केल्यानंतर त्यांनी एल्फिन्स्टन शिक्षण संस्थेतच शिक्षक म्हणून काही काळ काम केले. त्यानंतर त्यांनी वैद्यकीय शिक्षणासाठी ग्रँट मेडिकल कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. 1851 मध्ये वैद्यकीय पदवी घेतली. काही दिवस ग्रँट मेडिकल कॉलेजमध्ये नोकरी केल्यानंतर त्यांनी स्वतःचा स्वतंत्र व्यवसाय सुरू केला. ते आपल्या काळातील नामांकित डॉक्टरांपैकी एक होते. ते 'डॉक्टर भाऊ दाजी लाड' या नावाने अधिक प्रसिद्ध होते. भाऊंनी वाड्मय व संशोधन क्षेत्रात भरीव स्वरुपाची कामगिरी केली. पुराणेतिहासिक संशोधक म्हणून केलेल्या कार्यामुळे त्यांना भारतासह परदेशातही प्रसिद्धी मिळाली. त्यांनी कालिदासाचा कालनिर्णय या संशोधनविषयक निबंधनाने आपल्या कार्याला सुरुवात केली होती. कवी मुकुंदराज हेमाद्रीचा काल, हेमचंद्र माधव व सायण तसेच जैन धर्माची परंपरा इत्यादी विषयांवरील त्यांची टिपणे आजही अनेक अभ्यासकांना उपयुक्त ठरतात. निबंधाला मिळाले होते पहिले बक्षीस भाऊ दाजी लाड कॉलेजमध्ये असताना त्यांनी राजस्थान व गुजरात या भागातील मुलींना गर्भावस्थेत मारुन टाकण्याच्या प्रथेवर परिस्थिती सांगणारा एक निबंध लिहिला. तो उत्कृष्ट ठरून त्यांना त्या वेळचे 600 रुपयांचे प्रथम पारितोषिक मिळाले. वैद्यकीय शिक्षण घेत असतानाच त्यांना परीक्षेत उत्तम गुण मिळाल्याबद्दल फिशर शिष्यवृत्तीही मिळाली. दादाभाई नौरोजींशी होते सख्य भाऊ दाजी लाड यांना लहानपणापासूनच सामाजिक कार्याची आवड होती. दादाभाई नौरोजी यांच्यासारख्या प्रमुख व्यक्तींशी त्यांचे सलोख्याचे संबंध होते. ते त्या काळातील प्रमुख सामाजिक व राजकीय घडामोडींत हिरीरीने सहभाग होत. त्यांनी विधवा विवाहाला पाठिंबा दिला. तसेच परदेश प्रवासावर असलेल्या धार्मिक बंदीविरोधातही लढा दिला. मराठीसह गुजराती, इंग्रजीवरही प्रभूत्व भाऊंचे मराठीसह गुजराती व इंग्रजी भाषेवरही प्रभूत्व होते. ते या भाषेत उत्तम भाषणे देत. त्यांनी नाट्यकलेला प्रोत्साहन दिले. त्यामुळेच आद्य नाटककार विष्णुदास भावे यांनी भाऊंना पहिल्या दर्जाचा रसिक म्हणून मान दिला. कुष्ठरोगावर औषध शोधून प्रभावी उपचार भाऊंनी वैद्यकीय व्यवसाय सुरू केल्यानंतर अचूक निदान व शस्त्रक्रियेतील हातोटीमुळे त्यांना प्रचंड लोकप्रियता लाभली. त्यामुळे त्यांच्याकडे पैशांचा ओघही सुरू झाला. त्यातून त्यांनी संशोधनकार्याला सुरुवात केली. त्यांनी कुष्ठरोगावर खष्ठ नामक वनस्पतीच्या बियांपासून औषध शोधू काढले. खष्ठ म्हणजेच चौलमुग्रा हा सदापर्णी वृक्ष असावा. त्यांच्या बियांपासून तयार केलेले तेल कुष्ठरोगावर गुणकारी आहे. ते या बिया गोळा करण्यासाठी देशभर फिरत. महाराष्ट्रातील रुग्णांवर उपचार करत. यासोबतच गर्भवतींची सुखरूप सुटका करण्यातही भाऊंची ख्याती होती. देवी टोचण्याची पद्धत त्यांनीच लोकप्रिय केली. असे म्हटले जाते की, भाऊंना त्यांचे शिक्षक डॉक्टर मोरहेड यांनी कुष्ठरोगाच्या उपचारांवर अभ्यास करण्यास सूचवले होते. त्यानुसार त्यांनी कुष्ठरोगावर काम सुरू केले. जे जे हॉस्पिटलमध्ये या रुग्णांवर वॉर्ड उपलब्ध करून देण्याची त्यांनी विनंती केली. प्रारंभी त्यांची ही विनंती फेटाळण्यात आली. पण 1868 मध्ये त्यांना कुष्ठरोगाच्या रुग्णांवर उपचार करण्याची परवानगी देण्यात आली. त्यापैकी एकाचा देवीच्या रोगाने मृत्यू झाला. आणखी 2 जण शिल्लक राहिले. पोलिस अधीक्षक सी. हॅलम्स यांच्या मुलासह 4 रुग्णांना उल्लेखनीय आराम मिळाला. यामुळे कुष्ठरोग बरा करण्याची त्याची ख्याती सर्वदूीर पोहोचली. देशाच्या कानाकोपऱ्यातून रुग्ण त्यांच्याकडे मोठ्या आशेने येऊ लागले. भाऊंनी त्यांच्यासाठी व्यवस्था केली आणि त्यांची विशेष काळजी घेतली. निकालाने समाधान झाल्यानंतर भाऊंनी आपले औषध रत्नागिरी येथील कुष्ठरोग रुग्णालयात चाचणीसाठी पाठवले. त्यांनी उपचारांच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर असलेल्या कुष्ठरोगींचे फोटो जतन केले. नंतरच्या काळात कुष्ठरोगावरील त्यांचे उपचार वैद्यकीय जगतात चर्चेचा विषय बनले. भाऊंच्या कुष्ठरोग उपचार पद्धतीवर होते मतभेद भाऊ दाजींच्या कुष्ठरोग उपचार पद्धतीवर वेगवेगळे मतप्रवाह होते. समकलीन वैद्यकीय साहित्यातून स्पष्ट होते की, ही लाट इंग्लंडपर्यंतही पोहोचली होती. प्रकरणांची वैयक्तितरित्या तपासणी करणारे युरोपियन डॉक्टरांचे प्रमाणपत्र व पद्धतीच्या समर्थनार्थ रुग्णांचे स्वतःचे निवेदन या प्रक्रणी उपलब्ध होते. पण पाश्चात्य राष्ट्रातील काही प्रसिद्ध त्वचारोगतज्ज्ञ इरास्मस विल्सन व इतर तज्ज्ञ भाऊंच्या उपचारांच्या यशाबद्दल साशंक होते. त्यामुळे भाऊंनी याविषयीचे वाद व संशय दूर करण्यासाठी निकाल प्रकाशनाच्या योजनेसह एकत्रित करण्यास सुरुवात केली. पण दुर्दैवाने त्यांना अचानक आलेले आजारपण व मृत्यूमुळे ते प्रत्यक्षात आले नाही. 5 जून 1874 च्या टाईम्स ऑफ इंडियामधील मृत्युलेखात नमद आहे की, आजारी असताना ते त्यांचे हस्तलिखित गोळा करून प्रकाशनासाठी तयार व्हावे यासाठी सर्वात जास्त उत्सुक होते. समाजातील अनिष्ट रूढी, परंपरा यांचा त्याग केल्याशिवाय आपल्या लोकांचा उद्धार होणार नाही असे त्यांचे मत होते. त्यामुळे त्यांनी समाजसुधारणेसाठी आपल्या परीने सर्वतोपरी प्रयत्न केले. यासंबंधीचा भाऊंचा एक किस्सा सांगितला जातो. 1860-70 च्या दशकात एका भोंदू बाबांविरोधात करसनदास मुळजी यांनी खटला चालवला होता. त्यात भाऊंची साक्ष अत्यंत महत्त्वाची ठरली होती. भाऊ इंग्रजी राजवटीचे समर्थक होते का? काही संशोधकांच्या मते, भाऊ इंग्रजी राजवटीचे समर्थक होते. पण त्यांची भूमिका ही त्यावेळच्या परिस्थितीला अनुसरूनच होती. इंग्रजी राजवटीमुळे आपल्या लोकांसाठी प्रगतीची कवाडे उघडली जात आहेत असे त्यांचे प्रामाणिक मत होते. पण इंग्रजांचे समर्थन करताना त्यांनी भारतीय जनतेच्या हिताकडे मात्र दुर्लक्ष होऊ दिले नाही. उलट येथील लोकांना त्यांचे हक्क मिळाले पाहिजे असा आग्रह धरून त्यांनी बरेच प्रयत्न केले. मुंबईतील पहिल्या विधवा पुनर्विवाहाला उपस्थिती भाऊंनी जुन्या रूढी व परंपरा यांना डावलून स्त्री शिक्षणासाठी अनेक वर्षे आर्थिक झिज सोसली. स्त्रियांना शिक्षण देणाऱ्या स्टुडंट्स लिटररी अँड सायंटिफिक सोसायटी या संस्थेचे ते पहिले भारतीय अध्यक्ष होते. या संस्थेतर्फे मुलींच्या 3 शाळा चालवल्या जात. विधवा विवाहाच्या चळवळीलाही त्यांनी सक्रिय पाठिंबा दिला. जातीव्यवस्थेचे निर्मूलन करावे व अंधश्रद्धेला फाटा द्यावा या मताचे ते होते. 1869 साली मुंबईत झालेल्या पहिल्या विधवा पुनर्विवाहाला ते जातीने उपस्थित होते. मॅक्स मुलर एकेठिकाणी भाऊंविषयी म्हणतात, मी नेहमीच डॉक्टर भाऊ दाजी लाड यांच्याकडे एक असा माणूस म्हणून पाहतो, ज्यांनी त्यांच्या आयुष्यात उत्कृष्ट काम केले आहे. त्यांनी थोडे लिहिले असले तरी त्यांनी लिहिलेले थोडेस इतरांनी लिहिलेल्या हजारो पानांपेक्षा चांगले आहे. मुंबईतील पहिली सूतगिरणी सुरू भाऊंनी सुताच्या व कापडाच्या गिरणीची संकल्पना सर्वप्रथम मांडली. त्या कल्पनेला कावसजी नानाभाई दावर यांनी मूर्त स्वरुप देऊन मुंबईतील पहिली सूतगिरणी 1854 साली सुरू केली. लायसेन्स बिल 1859 साली इंग्रज सरकारने व्यापार व व्यवसाय यांच्यावर कर लावण्यासाठी लायसेन्स बिल सादर केले. या विधेयकाला विरोध करण्यासाठी मुंबईतील सर्व प्रतिष्ठित नागरिकांची एक सभा भरली होती. त्यात भाऊंनी सरकारविरोधात संघर्षाची भूमिका न घेता आपण आपले म्हणणे मांडावे अशी भूमिका घेतली. त्याला सर्वांनी एकमुखाने पाठिंबा दिला. त्यानंतर आपल्या मागण्यांचा अर्ज तयार करण्याची जबाबदारी भाऊंच्या खांद्यावर येऊन पडली. भाऊंनी तो अर्ज 5 हजार स्वाक्षऱ्यांनिशी ब्रिटिश सरकार दरबारी पाठवला. प्राचीन वारशाचा शोध भाऊ दाजी लाड 1852 मध्ये स्थापन झालेल्या बॉम्बे असोसिएशन या संस्थेचे सचिव होते. तसेच दादाभाई नौरोजींच्या ईस्ट इंडिया असोसिएशनचीही त्यांचा संबंध होता. त्यांचे आणखी एक मोठे योगदान म्हणजे त्यांनी संस्कृत, पाली व अरबी भाषेतील प्राचीन हस्तलिखितांचा शोध घेऊन त्यांना प्रकाशात आणण्याचे काम केले. त्या काळापर्यंत या क्षेत्रात प्रामुख्याने परदेशी विद्वानच काम करत होते. पण भाऊंनी देशभर फिरून प्राचीन सभ्यता व संस्कृतीवर प्रकाश टाकणारी सामग्री गोळा केली. त्यांनी प्राचीन गुहा व मंदिरे भेटून तेथील भित्तीचित्रे, शिलालेख, ताम्रपट इत्यादींचा संग्रह केला. याच कारणामुळे प्रसिद्ध इतिहासकार रामकृष्ण गोपाल भांडारकर यांनी म्हटले होते की, जर कुणाला भारताच्या मागील 2 हजार वर्षांबद्दल काही लिहायचे असेल, तर त्याला डॉक्टर भाऊ दाजी लाड यांची मदत घ्यावीच लागेल. चलनी नाणे, जुने शिलालेख व ताम्रपटांवरील एक विशिष्ट चिन्ह एक संख्या दर्शवते. त्या संख्येवरून निश्चित काळ समजून येतो, हा भाऊंचा निष्कर्ष सर्वमान्य झाला आहे. भायखळ्यातील प्रसिद्ध राणीची बाग म्हणजे आताचे वीर जिजामाता उद्यान स्थापन करण्यात भाऊंचा पुढाकार होता. 1974 साली बागेतील संग्रहालयाचे नामकरण करून डॉक्टर भाऊ दाजी लाड वस्तुसंग्रालय असे करण्यात आले. उतारवयात करावा लागला आर्थिक तंगीचा सामना मुंबई स्थित रॉयल एशियाटिक सोसायटी या संस्थेचे भाऊ दाजी लाड सभासद होते. त्यांनी अनेक शिलालेखांचे वाचन करून आपले संशोधनविषयक लेख रॉयल एशियाटिक सोसायटीच्या जर्नलमधून प्रसिद्ध केले. त्यांनी अनेक ब्रिटिश इतिहासकारांच्या, संशोधकांच्या चुका दाखवण्याचे धाडस दाखवले. त्यांना भारताचा इतिहास लिहायचा होता. त्यासाठी त्यांनी काही लिखानही केले होते. पण दुर्दैवाने त्यांना फार मोठे आयुष्य लाभले नाही. भाऊंना आपल्या उतारवयात जबर आर्थिक तंगीचा सामना करावा लागला. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्ध संपल्यानंतर त्यांना व्यवसायात प्रचरंड नुकसान सहन करावे लागले. त्यामुळे त्यांना ग्रंथालय व घरदार विकावे लागले. त्यातच त्यांची प्रकृती बिघडली. त्यांनी ज्यांना मदत केली, ज्यांच्यासाठी काही उपक्र सुरू केले, त्यांनी भाऊंकडे दुर्लक्ष केले. अनेक नामवंतांनी त्यांचा द्वेषही केला. त्यात काही परदेशी व देशी व्यक्तींचाही समावेश होता. त्यांनी त्यांचे पाय मागे खेचले. त्यातच 31 मे 1874 साली त्यांचे निधन झाले. थोडक्यात, संशोधन, वैद्यक व समाजसुधारणेचा त्रिवेणी संगम असणारे भाऊ दाजी लाड हे केवळ एका क्षेत्रातील व्यक्तिमत्त्व नव्हते; तर ते आधुनिक महाराष्ट्राच्या घडणीचा एक भक्कम पाया होते, हेच या निमित्ताने म्हणता येईल. धुरंधर मालिकेतील खालील स्टोरीज वाचा… धुरंधर-64; दुर्गाबाई देशमुख:राष्ट्रसेवेची अखंड ज्योत असणाऱ्या फ्रॉकवाल्या छोट्या शिक्षिकेची निष्ठा अन् निडरपणाची गोष्ट धुरंधर-63; वासुदेव सीताराम बेंद्रे:शिवजयंतीची तारीख निश्चित करणारा अन् शंभूराजांचे ऐतिहासिक पुनर्वसन करणारे मराठ्यांच्या इतिहासाचे भीष्माचार्य धुरंधर-62; गुरुवर्य केळूसकर:'दादोजी कोंडदेव अन् रामदास स्वामी शिवरायांचे गुरू नाहीत' असे ठामपणे सांगणारा महाराष्ट्राचा उपेक्षित वाङ्मयमहर्षी धुरंधर-61; सी. व्ही. रामन:आकाशाचा अन् समुद्राच्या पाण्याचा रंग निळाच का? या प्रश्नाचे उत्तर प्रकाशाच्या गुणधर्मातून देणारा भौतिकशास्त्रज्ञ धुरंधर-60; अलेक्झांडर कनिंगहॅम:काशी लगत स्वर्गात जाणाऱ्या पायऱ्यांचा शोध लावणारा अन् बुद्धांचा भारत शोधणारा इंग्रजी लष्करी अधिकारी धुरंधर-59; संत बंका:देव आमचाही असेल तर मंदिर का नाही? असा प्रश्न करणारे मोठ्या ग्रंथांचे नव्हे, तर मोठ्या प्रश्नांचे संत! धुरंधर-58; अँटोनियो ग्राम्शी:तुरुंगाच्या 4 भिंतीत जग बदलण्याची शक्ती शोधणारा अन् वैचारिक क्रांती शस्त्रांपेक्षा वरचढ असल्याचे सांगणारा विचारवंत धुरंधर-57; डॉ. श्रीराम लागू:'देवाचे अस्तित्व हीच मोठी अंधश्रद्धा' असल्याचे ठणकावून सांगत समाजाला अस्वस्थ करणारा बुद्धिवादी माणूस धुरंधर-56; राणी गाइदिन्ल्यू:झाशीच्या राणीची गोष्ट माहिती असणाऱ्यांना इंग्रजांना आव्हान देणाऱ्या आदिवासी कन्येची गोष्ट माहिती आहे का? धुरंधर-55; पां. म. बापट:सशस्त्र क्रांतिकारक ते अहिंसक सत्याग्रहाचा सेनापती अन् अखेर झाडू उचलून ग्राम स्वच्छता करणारा सुधारक धुरंधर-54; नाना पाटील:म्हार, मांगांना लांब का ठेवता? ते घान कामं करत्यात म्हणून? तुमचा डावा हातही तेच करतो, असे सांगणारा क्रांतिसिंह धुरंधर-53; नेल्सन मंडेला:भारताला दुसरे घर मानणाऱ्या आफ्रिकन गांधींची कहाणी; 27 वर्षे कैद भोगूनही मनात कटूता न ठेवणारा मदिबा धुरंधर-52; शकुंतला देवी:शाळेचे तोंड न पाहता संगणकाची परीक्षा पाहणाऱ्या अन् गणिताला खेळ मानणाऱ्या कानडी महिलेची जादूई कहाणी धुरंधर-51; केशवराव जेधे:ब्राह्मणेतर चळवळीचा प्रमुख चेहरा अन् सामाजिक न्यायासाठी झगडणारा ठसकेबाज दृढनिश्चयी मराठी लढवय्या धुरंधर-50; डॉक्टर सलीम अली:पक्ष्यांच्या जगाचे रहस्य उलगडून मानवाला निसर्गाच्या दिशेने जाण्यास प्रेरित करणारा पक्ष्यांचा 'चालता फिरता विश्वकोश' धुरंधर-49; सर रोनाल्ड रॉस:'साला एक मच्छर'! मलेरिया अन् डास यांच्यातील परस्पर संबंध शोधून मानवतेची सेवा करणारा थोर वैज्ञानिक धुरंधर-48; होमी जहांगीर भाभा:दगडधोंड्यांच्या भारतात अणुज्योत पेटवून अज्ञानाचा अंधःकार दूर करणारा श्रीमंत घरातला बंडखोर तरुण धुरंधर-47; बिंदेश्वरी प्रसाद मंडल:ओबीसींच्या सामाजिक न्यायाच्या इमारतीचा सर्वात मजबूत पाया रचणाऱ्या बिहारच्या जमीनदाराची कथा धुरंधर-46; कार्ल बुशबी:ना ट्रेन ना प्लेन ना बाईक, तब्बल 27 वर्षांच्या अन् 58 हजार किलोमीटरच्या पदयात्रेची अनोखी कथा जी आजही सुरूय धुरंधर-45; जाईबाई चौधरी:स्त्री जीवन फुलवणारी अन् दलित महिलांना शैक्षणिक, सांस्कृतिक संजीवणी देणारी विदर्भातील थोर सेविका धुरंधर-44; ओशो रजनीश:पापाला पुण्याचे अन् हिंसेला अहिंसेचे कपडे घालावे लागतात असे सांगत ईश्वरापूर्वी स्वतःला शोधण्याचा सल्ला देणारा थोर दार्शनिक धुरंधर-43; अमृता प्रीतम:मैं तेनु फिर मिलांगी, कित्थे? किस तरह? पता नहीं; प्रेम, वेदना अन् स्वातंत्र्याचा सूर छेडत बाईचे जगणे मांडणारी लेखिका धुरंधर-42; दगडाबाई शेळके:स्वतःच्या नवऱ्याचे दुसरे लग्न लावून मराठवाडा मुक्तिसंग्रामात स्वतःला झोकून देणारी जालन्याची 'झाशीची राणी' धुरंधर-41; यशवंत घाडगे:दुसऱ्या महायुद्धात मर्दुमकी दाखवत ब्रिटिशांकडून इटलीच्या सैनिकांना कंठस्नान घालणारा मराठी सैनिक धुरंधर-40; शाहीर अमर शेख:धग, रग, आग, धुंदी अन् बेहोशीची जिवंत बेरीज असणारा तथा 'बर्फ पेटला हिमालयाला विझवायला चला' म्हणणारा शाहीर धुरंधर-39; टी. एन. शेषन:'नेत्यांना नाश्त्यात खाणारे' तथा EC ला अभूतपूर्व ताकद अन् प्रतिष्ठा मिळवून देणारे भारताचे माजी मुख्य निवडणूक आयुक्त धुरंधर-38; डॉ. एम एस स्वामीनाथन:उपासमारीच्या सावटाखाली झुरणाऱ्या भारताला स्वावलंबनाचे स्वप्न दाखवून ते सत्यात उतरवणारा शास्त्रज्ञ धुरंधर-37; मेजर शैतान सिंह:1962 च्या भारत - चीन युद्धात 120 जवानांच्या जोरावर शत्रूचा फडशा पाडणारा अन् पोट फाटले तरी मैदान न सोडणारा बहाद्दर धुरंधर-36; राणी वेलू नाचियार:महिलांची फौज तयार करून ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सैनिकांना पहिल्यांदा धूळ चारणारी शिवगंगाची 'वीर मंगई' धुरंधर-35; अय्यनकाली:महिलांना छाती झाकण्याची परवानगी मिळवून देणारा अन् दलितांनी पिकवलेले धान्य चालते, मग ते का चालत नाहीत? असा प्रश्न करणारा सुधारक धुरंधर-34; जगन्नाथ शंकरशेठ:लोकांचा विश्वास जिंकणारी श्रीमंती गरिबांवर उधळणारा अन् परकियांनाही आपला वाटणारा मुंबईचा खरा शिल्पकार धुरंधर-33; अण्णाभाऊ साठे:दीड दिवस शाळेत जाऊन साहित्याचा सूर्य झालेला लोकशाहीर; जात, धन अन् धर्मदांडग्यांना आव्हान देणारा अण्णा धुरंधर-32; धीरूभाई अंबानी:गरिबीवर मात करत कोट्यवधी भारतीयांना मोठी स्वप्ने पाहण्याची प्रेरणा देणारे भारताचे एक अप्रतिम उद्योग रत्न धुरंधर-31; राजर्षी शाहू महाराज:अस्पृश्याला मानाचे पान अन् नांगरासाठी तोफा वितळवून लोखंड देणारे शाहू महाराज ग्रेट का होते? धुरंधर-30; चे गेव्हारा:अन्यायाविरोधात लढण्याची जिद्द जागवून अवघ्या जगातील क्रांतीचा चेहरा बनलेला तुमच्या 'T शर्ट'वरील क्रांतिदूत धुरंधर-29; संत कबीर:पैशांच्या मागे पळणाऱ्यांचा देव कसा? असा परखड सवाल करत समस्त मानवतेला साधेपणाचा संदेश देणारा महानायक धुरंधर-28; राणी चेन्नम्मा:स्वकियांची फंदफितुरी जमिनीत गाडून 1857 च्या सशस्त्र उठावापूर्वी इंग्रजांना धूळ चारणारी 'कर्नाटकची लक्ष्मीबाई' धुरंधर-27; अहिल्याबाई होळकर:न्यायबुद्धीने स्वतःच्या नवऱ्याला धारेवर धरत चोराच्याही पोटाचा प्रश्न सोडवणाऱ्या दूरदृष्टीच्या शासक धुरंधर-26; डॉ. जयंत नारळीकर:ब्रह्मास्त्र होते तर रामाच्या राज्यात वीज होती का? असा झोंबणारा प्रश्न करणारा भारताचा मराठमोळा शास्त्रज्ञ धुरंधर-25; मुथुलक्ष्मी रेड्डी:महिला हक्क अन् आईचे 'देवदासी'पण पाहून त्याविरोधात लढा पुकारणाऱ्या भारताच्या पहिल्या महिला आमदार धुरंधर-24; कुलदीपसिंग चांदपुरी:पाकच्या 2000 हून अधिक सैनिकांना 120 जवानांच्या बळावर धूळ चारणारा लढवय्या; '1971' ची अमर गाथा धुरंधर-23; चंद्रप्रभा सैकियानी:पडदा प्रथेवर लाथ घालून महिलांना आभाळ खुले करणारी आसामची हिरकणी; कुमारी माता झाली तरी डगमगली नाही धुरंधर-22; कर्मवीर भाऊराव पायगौंडा पाटील:महाराष्ट्राच्या मातीत शिक्षणाचा सूर्य पेरून उपेक्षितांच्या झोपडीत ज्ञानाचे पीक काढणारा खरा 'धुरंधर' धुरंधर-21; प्रबोधनकार ठाकरे:मराठी समाज मनात मोक्याच्या ठिकाणी पक्क्या गाठी मारून जातिभेदांच्या जखमांचा खोलवर शोध घेणारा बहुजन हिंदुत्त्ववादी धुरंधर-20; भीमराव रामजी आंबेडकर:चवदार तळ्याला ताळ्यावर आणणारा दलितोद्धारक अन् सामाजिक समरसतेचा खरा विवेकी शिल्पकार धुरंधर-19; जिगर मुरादाबादी:'शराब पीने दे मस्जिद में बैठ कर, या वो जगह बता जहाँ खुदा नहीं,' असे म्हणत मौलवींकडून टाळ्या पिटवून घेणारा सूफी शायर धुरंधर-18; आनंदीबाई जोशी:'पृथ्वीच्या पाठीवर हिंदुस्तान इतका दुसरा रानटी देश नाही', असे ठणकावून सांगणाऱ्या भारताच्या पहिल्या महिला डॉक्टर धुरंधर-17; भगतसिंग:'बॉम्ब अन् पिस्तुले क्रांती आणत नाहीत, क्रांती लोकांच्या मनात जन्मते', असे ठामपणे सांगणारा 'शहीद ए आझम' धुरंधर-16; शहाजीराजे भोसले:छत्रपती शिवरायांच्या स्वराज्याच्या संकल्पनेचे प्रेरणास्थान अन् बृहन्महाराष्ट्राची स्थापना करणारा धोरणी राजा धुरंधर-15; ई. व्ही. रामासामी:देव आहे हे सिद्ध करण्याचे आव्हान देत तर्कशुद्ध अन् निर्भय मतांद्वारे समाजात क्रांती घडवणारा भारताचा 'पेरियार' धुरंधर-14; कार्नेलिया सोराबजी:रूढी परंपरांना आव्हान देत शिक्षण, समानता अन् मानवी हक्कांसाठी अथक झगडणारी भारताची पहिली महिला बॅरिस्टर धुरंधर-13; खासेराव जाधव:बहुजन समाजाच्या खांद्यावरील निरक्षरतेचे 'जू' काढून त्यांना उच्च शिक्षणाच्या गंगेचे पाणी पाजणारा अवलिया धुरंधर-12; तंट्या भिल्ल:आदिवासींमध्ये राष्ट्रीयत्व जागवणारा 'रॉबिनहूड', थोर स्वातंत्र्यसैनिक; वाचा स्वातंत्र्य लढ्यातील संघर्षाचे सोनेरी पान धुरंधर-11; विठ्ठल सखाराम पागे:उकिरड्याला खरकटे माहिती नसल्याच्या काळात 'भूकबळी'वर नामी उपाय शोधणारा राजकारणी धुरंधर-10; मोहन हिराबाई हिरालाल:विनोबा भावेंचे 'सर्वायतन' नक्षलग्रस्त गडचिरोलीत रुजवणारा अन् गरिबांना लक्ष्मीदर्शन घडवणारा अवलिया धुरंधर-9; फातिमा शेख:सावित्रीमाईंची मैत्रीण अन् भारताची पहिली मुस्लिम शिक्षिका; फातिमा एक काल्पनिक पात्र होत्या का? तुम्हीच ठरवा धुरंधर-8; एकनाथ दगडू आवाड:बापाचा बुचडा कापून 'पोतराज' प्रथेवर घाव घालणारा पोरगा; कथित गुन्हेगारीने बदनाम झालेल्या बीडचा थोर माणूस धुरंधर-7; स्वामी विवेकानंद:मानवतेचा उत्कृष्ट प्रेमी, महान निधर्मी तत्ववेत्ता; नरेंद्रनाथ दत्त यांचे अखेरचे काही तास कसे होते? धुरंधर-6; कंदुकुरी वीरेशलिंगम पंथुलु:अंधश्रद्धेवर लाथ घालून विधवा पुनर्विवाह अन् ज्ञानाची वात पेटवणारा आंध्रचा 'लेखणी'सम्राट धुरंधर-5; भाऊराव कृष्णराव गायकवाड ऊर्फ दादासाहेब गायकवाड:दोन वेळा वाचवले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे प्राण धुरंधर-4; डॉ. विश्राम रामजी घोले:महिला उत्थानासाठी पेटून उठलेला सुधारक, ज्यांची 'बाहुली' ठरली स्त्री शिक्षणाची पहिली बळी धुरंधर-3; पार्वतीबाई आठवले:वैधव्य अन् परावलंबन दैवी भोग मानणारी, पण पोटच्या गोळ्याच्या काळजीने असामान्य झालेली एक निरक्षर स्त्री धुरंधर-2; बसव प्रेमानंद:अंधश्रद्धेच्या खाटेवर आजारी पडलेल्या समाजाला विज्ञानाचे औषध देऊन चमत्कारांची पुरती हवा काढणारा थोर दार्शनिक धुरंधर-1; नरहर अंबादास कुरुंदकर:विचारांची श्रीमंती वाढवणारा अन् आजच्या किर्र वैचारिक काळोखात प्रकाशवाट दाखवणारा थोर विचारवंत

ध्येयप्रती निष्ठावान राहा

मनस्विनी : पूर्णिमा शिंदेस्वतःला पूर्णपणे स्वीकारा. आपल्या परिस्थितीकडे तुम्ही कसे पाहता? ती दूरदृष्टी, ते ध्येय, ती हिंमत, ती ऊर्जा आपल्या मनात असते. हे मनाचं सामर्थ्य ओळखायला हवे आणि वेळीच कोणत्या परिस्थितीतून तुम्ही कसे बाहेर पडता? आजूबाजूची प्रतिकूल, अनुकूल, कौटुंबिक, आर्थिक, मानसिक, शारीरिक या परिस्थितीतून कुठलेही न्यूनगंड न बाळगता स्वाभिमानाने, धाडसाने सामोरे जाण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा दागिना आहे आत्मविश्वास. आत्मविश्वास आव्हाने पेलण्यासाठी एक शस्त्र आहे. ताकद आहे. तुमचा वावर कसा आहे. तुमचा रुबाब कसा आहे. तुम्ही दिसता कसे? यापेक्षा तुम्ही आहात कसे? आपल्या ऊर्जा क्षमता, बौद्धिक, शारीरिक, मानसिक कल, हालचाली आणि कृतीतून आपण कसे व्यक्त होतो?जी माणसं स्वतःच्या परिस्थितीला स्वतःची ताकद बनवतात ती माणसं आयुष्यात कधीही अयशस्वी होत नाहीत. जगणं कुणाचं सोपं नसतं, आपलं सोडून सगळ्यांचं चांगलं असतं असं प्रत्येकाला वाटत असतं. परंतु कठीण परिस्थितीत संघर्ष केल्यावर एक बहुमूल्य संपत्ती विकसित होते त्याचं नाव, “आत्मविश्वास.”सामर्थ्य! मग ते शब्दांत, मनात, भावनेत, कृतीत असले पाहिजे. यशाच्या योग्य दिशेने शक्ती पडताळून पाहा. उपयुक्तता पडताळून पाहा. नेहमीच खचलेले, कमकुवत भयात वावरू नका! सर्वप्रथम स्वतःवर विश्वास ठेवा! स्वतःच्या मर्यादा ओळखा.स्वतःच्या क्षमतांचा योग्य वापर करा. ध्येयपूर्तीने पुढे चला. मग कोणतेही यश तुमच्यापासून लांब राहणार नाही. आपल्या वागण्या, बोलण्यात समतोल, संतुलन, सातत्य असायला हवं! सतत पुढे पुढे चला. रोज नवीन कौशल्य शिका. चाला, वाचा, बोला. जनसमुदाय दांडगा ठेवा. लोकप्रिय व्हा, सुप्रसिद्ध व्हा. आपण लोकांशी कसे वागतो, लोक आपल्याशी कसे वागतात, अगदीच भावनाविवश होऊ नका. जर तुम्हाला यशस्वी व्हायचे, तर तुम्ही तुमची बलस्थानं ओळखा आणि त्यांचा वापर करा. मी माझे बलस्थान पूर्ण ओळखून यशाकडे धावते. ती कशी वापरायची मला ज्ञात आहे. त्यामुळे माझे यश हे कोणीच थांबू शकत नाही. स्वओळख, स्वप्रतिमा, स्वाभिमान आणि आत्मविश्वास या चार स्तंभांवर आपण विचार करत असतो व संवाद साधतो. स्वगत करतो, पण ही सकारात्मक आहे का? ते तपासून पाहा.व्यक्तिमत्त्व विकासामध्ये सकारात्मकतेला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. नैराश्य, दैन्य, दुःख झटकून टाका. भीती, न्यूनगंड काढून टाका. माणसातील आत्मविश्वास आणि त्याची सकारात्मकता त्याला उंच उंच नेते. यामध्ये यशापर्यंत पोहोचताना हुरळून जाऊ नये आणि अपयश आले, तर कधीच खचून जाऊ नये. आपण ध्येयाप्रती निष्ठावान राहिले पाहिजे. त्यासाठी सचोटी असावी. जिद्द असावी. म्हणून स्वतःला ओळखा, स्वीकारा, स्वतःवर प्रेम करा आणि यशाकडे मार्गक्रमण करा. मग आपण जिंकलो म्हणून समजाच.

प्रतिभावंत संगीतकार पुत्रामुळे संगीतकार पित्याला नवी ओळख...

स्मृतिपटल : अनिल रा. तोरणेप्रत्येक पित्याप्रमाणे सुप्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शक सचिन देव बर्मन यांनाही वाटत असे की, आपला एकुलता एक पुत्र राहुल देव बर्मनने आपल्यापेक्षा चार पावले पुढे राहून नाव व पैसा कमवावा आणि आपली ओळख त्याच्या नावामुळे व्हावी! प्रत्यक्षात सचिन देव बर्मन छोट्या छोट्या बाबींवरून राहुल देव यांना रागावत असत. सचिन देव दररोज सकाळी समुद्र किनाऱ्यावर चालावयास जात असत. असेच ते एकदा गेले असताना काही लोकांनी त्यांना पाहून म्हटले की, ते पाहा अमक्या अमक्या संगीतकाराचे वडील चालले आहेत! आपला पुत्र राहुल देव याच्या नावाने आपण स्वत: ओळखले जाऊ लागलो आहोत हे लक्षात येताच पिता सचिन देव बर्मन यांचा आनंद गगनात मावेना! आपल्या निवासस्थानी परतताच त्यांनी घडलेला प्रकार राहुल देव यांना एका दमात सांगून टाकला!सचिन देव बर्मन आणि मीरा देव बर्मन या दांपत्याला २७ जून, १९३९ या दिवशी राहुल देव हे पुत्ररत्न झाले. एखाद्या यशस्वी पित्याचा मुलगा पित्याप्रमाणे यशस्वी होतोच असे नाही; परंतु पिता सचिन देव बर्मन यांच्यासारख्या वटवृक्षाच्या छत्रछायेखाली लहानाचे मोठे झालेले राहुल देव ऊर्फ आर. डी. बर्मन यांनी आपल्या वडिलांप्रमाणे चित्रपट संगीतक्षेत्रात तर नाव कमावलेच शिवाय अभिनेता आणि पार्श्वगायक म्हणूनही आपला परिचय दिला.१९६१ साली प्रदर्शित झालेल्या उस्मान अलीनिर्मित ‘छोटे नवाब’ या चित्रपटाद्वारे चित्रपटसृष्टीत पदार्पण करणारे राहुल देव बर्मन आणि हास्य अभिनेते मेहमूद यांची मैत्री विलक्षण होती. मेहमूद दिग्दर्शित ‘भूत बंगला’ या चित्रपटाचे चित्रीकरण सुरू असतानाच्या काळात मेहमूद यांनी राहुल देव बर्मन यांना त्या चित्रपटाचे चित्रीकरण पाहावयास सेटवर येण्यासाठी आमंत्रित केले. राहुल देव सेटवर दाखल झाल्यावर त्यांच्याशी बोलता बोलता मेहमूद यांनी त्यांना एक ड्रेस देत म्हटले, की ही तुमच्यासाठी भेट आहे. तुम्ही हा ड्रेस परिधान करून दाखवा. मित्रवर्य मेहमूद यांनीच तसे म्हटल्याने राहुल देव ते टाळू शकत नव्हते. त्यांनी तो ड्रेस परिधान केल्यावर ते मेहमूद यांच्या रंगभूषा कक्षात (मेकअप रूम) बसून गप्पा मारीत असताना अचानक मेहमूद यांचे बंधू उस्मान यांनी पाठीमागून येऊन बादलीभर पाणी राहुल देव यांच्यावर ओतले! अनपेक्षितपणे घडलेल्या या घटनेमुळे राहुल देव कमालीचे संतापले! तेवढ्यात मेहमूद त्यांना म्हणाले, आता काही होऊच शकत नाही. सेटवर पावसाच्या प्रसंगाचे (सीन) चित्रीकरण केले जात आहे आणि आता तुम्ही भिजलाच आहात, तर पावसात भिजत असतानाचे एक दृश्य (शॉट) तुम्हाला द्यावे लागेल. मित्रवर्य मेहमूद यांचे म्हणणे शिरसावंद्य मानून राहुल देव सेटवर गेले आणि त्यांच्यावरील दृश्य व्यवस्थित चित्रित (ओके) होताच त्या सेटवर टाळ्यांचा एकच कडकडाट झाला. नेमके काय घडले आहे हे राहुल देव यांच्या लक्षात आले नाही. तेवढ्यात मेहमूद त्यांना म्हणाले, आता तुम्ही पुरते अडकला आहात. तुम्ही सलगतेत (कंटिन्युइटी) आलेले आहात आणि या चित्रपटावर माझा बराच पैसा गुंतलेला असल्याने ही भूमिका आता तुम्हाला करावीच लागेल आणि राहुल देव बर्मन यांनी ती भूमिका केली.सचिन देव बर्मन दररोज सकाळी जुहूच्या समुद्र किनाऱ्यावर चालण्यासाठी जात असत. चालून झाल्यावर वांद्र्यातील लिंकिंग रोडवरील ‘द जेट’ या आपल्या बंगल्यात परतल्यावर बंगल्याच्या आवारातील हिरवळीवर बसून चहा पीत असत. चहापान चालू असतानाच ते राहुल देव यांना म्हणत, की काय हे पंचम, तू स्थूल होत चालला आहेस. तू एखादा शारीरिक व्यायामही करत नाहीस...! वडिलांनी असे सुनावल्यावरही राहुल देव त्यांना प्रत्युत्तर देत नसत. वडील जे काही सांगतात ते योग्यच आहे, असे त्यांना वाटत असे.असेच एकदा सचिन देव बर्मन सकाळी चालायला जाऊन आपल्या निवासस्थानी परतल्यावर राहुल देव यांना म्हणाले, पंचम, आय अॅम व्हेरी प्राऊड ऑफ यू ! वडिलांचे शब्द कानावर पडताच राहुल देव त्यांच्याकडे बघतच राहिले. त्यांच्या मनात विचार आला की, आजवर वडिलांनी मला रागावण्याव्यतिरिक्त कधी माझे कौतुक केलेले नाही. मग आज असे घडले असावे की ते माझी तोंड भरून स्तुती करीत आहेत? राहुल देव यांनी त्यांना विचारले, काय... काय... काय म्हणालात तुम्ही...? सचिन देव त्यांना पुन्हा तेच म्हणाले, आय अॅम प्राऊड ऑफ यू! तू काही तरी चांगले करतो आहेस. राहुल देव यांनी त्यांना विचारले, काय करतोय मी? त्यावर सचिन देव म्हणाले, हे बघ पंचम आज एक नवलाईची घटना घडली. मी रोज सकाळी जुहूच्या समुद्र किनाऱ्यावर चालण्यासाठी जातो. त्या ठिकाणी इतरही अनेक लोक येतात. त्यात लहान मुले आणि ज्येष्ठ व्यक्तींची संख्याही बरीच असते. अनेकदा मला पाहून लोक मोठ्याने कुजबुजतात की ते पाहा एस. डी. बर्मन चालले आहेत. ते ऐकून माझ्या मनात विचार येतो की हे माझे चाहते असावेत. पण आज मात्र कमालच झाली! त्यावर राहुल देव यांनी काहीसे चमकून त्यांना विचारले, की काय कमाल झाली? सचिन देव म्हणाले, आज तिकडे आलेल्यांनी मला पाहून म्हटले, ते पाहा आर. डी. बर्मन यांचे वडील चालले आहेत!

कोकणचा शिमगा... काळजातली ओढ

संस्कृती : विभा मसुरकरकोंकणात होळीला शिमगा म्हणतात.फाल्गुन पंचमीपासून अनेक ठिकाणी या उत्सवाला सुरुवात होते.चाकरमान्यांचे ‘गावी येणे’सिंधुदुर्गातील शिमग्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य.“गणपती आणि शिमग्याला गावाला यायलाच पाहिजे,” अशी कोकणी माणसाची भावना असते.मला ओढ लावते ती देवगड तालुक्यातील एका छोट्याशा गावातील माझ्या आजोळची होळी.अगदी लहानपणापासून आईच्या सोबत मी आजीकडे होळी उत्सवाला जायची. या होळी उत्सवाची सांगता पाडव्याच्या दिवशी रात्री मांडावर देवाचे वारे येऊन व्हायची.फाल्गुन पौर्णिमेची रात्र... आकाशात पूर्ण चंद्र आणि खाली गावच्या मांडावर एक वेगळाच माहोल!ढोल आणि घुमटांची ती जुगलबंदी.. तो धीरगंभीर आवाज... आणि हवेत गुलालाचा एक मंद सुवास ! सर्वांच्या नजरा खिळलेल्या असतात त्या समोरच्या अंधारात नाचणाऱ्या एका लखलखत्या ज्योतीकडे. ती केवळ मशाल नसते तर तो असतो आमच्या गावचा राजा.श्री देव कालभैरव, जो आपल्या भक्तांच्या हाकेला प्रतिसाद म्हणून मांडावर अवतरलेला असतो... तो आता मांडावरचा देव असतो.लहानपणी शिमगा जवळ आला की, मनात भक्तीपेक्षा भीतीच जास्त दाटायची. ढोलाचा तो धडधड वाढवणारा आवाज आणि रात्रीच्या अंधारात मांडावर हातात पेटती मशाल घेऊन बेफाम धावणारा तो ‘अवसर’ पाहिला की, आईच्या पदरामागे लपावसं वाटायचं. डोळे घट्ट मिटलेले असूनही तो ‘देव’ गावच्या सीमेपर्यंत ज्या वेगाने धावायचा, ते पाहून अंगावर शहारे यायचे. पण जसजशी वर्षं सरली, तसं लक्षात आलं की, ती भीती नसून एक अनामिक ‘दरारा’ होता आणि ती मशाल म्हणजे गावाला सुरक्षित ठेवणारा एक दैवी प्रकाश होता. आज मागे वळून पाहताना जाणवतं की, काही गोष्टी विज्ञानाच्या पलीकडच्या असतात, त्या फक्त अनुभवयाच्या असतात. देवगडच्या या माझ्या गावात जेव्हा कालभैरवाचे वारे मांडावर येते, तेव्हा तर्क-वितर्क आपोआप गळून पडतात.होळी या सणापासून मांड उभारायला सुरुवात होते. मांड म्हणजे दारात मांडव उभारला जातो. रात्र झाली की तिथे होळीनिमित्त वेगवेगळी सोंगे आणली जातात. भजन, कीर्तन, देवाची गाणी घुमट वाजवून मोठ्या जोशात साजरी केली जातात. गोव्यातील नायकिणीचा नाच, स्थानिक लोकांची कला असे वेगवेगळे कार्यक्रम होळी ते पाडवा चालू असतात.हा मांड तेथील स्थानिक देवाची आराधना म्हणून बसवला जातो.पाडव्याला रात्री देव मांडावर येतो आणि भक्तांचे गाऱ्हाणे ऐकून त्यांची संकटातून मुक्तता करतो अशी श्रद्धा आहे.अशा वेळी लळीत आणि त्यातील नायकिणीचे नृत्य याला खूप मोठे आध्यात्मिक आणि सामाजिक महत्त्व आहे.‘नायकीण’ स्त्रीला सन्मानाने पाचारण केले जाते. तिला पाहुणचार आणि मानाचा विडा दिला जातो. तिच्या कलेचा आणि परंपरेचा सन्मान करण्याचे ते प्रतीक आहे. असे मानले जाते की, नायकिणीने मांडावर नाचणे म्हणजे प्रत्यक्ष ‘लक्ष्मी’ किंवा ‘शक्ती’ रूपाने देवाची सेवा करणे होय.नायकिणीचे नृत्य हे आनंदाचे आणि मांगल्याचे प्रतीक मानले जाते. या नृत्यात खूप साधेपणा असतो, पण त्यातील लय महत्त्वाची असते. अलीकडच्या काळात नायकिणीला आमंत्रित करणे ही प्रथा काही गावात मागे पडत चालली आहे. अनेक ठिकाणी आता व्यावसायिक कलाकार ही भूमिका निभावतात, तरीही त्यामागील ‘ग्रामदैवताची सेवा’ ही भावना आजही तशीच आहे.कोकणचा शिमगा म्हणजे केवळ रंगांचा उत्सव नव्हे, तर तो आहे ग्रामदैवताशी असलेल्या अतूट नात्याचा सोहळा. मांडावर ढोलाचा आणि घुमटांचा ठेका जसा जसा वाढत जातो, तसा वातावरणातला उत्साह शिगेला पोहोचतो. ग्रामस्थांमधीलच देवाने कौल दिलेली एक विशिष्ठ व्यक्ती जोरजोरात घुमू लागते..त्याला देव अंगात येणे असे म्हणतात.‘ऐसा गोविंदा येतो मजवरी गुलाल उधळितो’ या गाण्याच्या सुरांवर जेव्हा गुलालाची उधळण होते, तेव्हा प्रत्येक गावकऱ्याला खात्री पटते की, आपला ‘रक्षणकर्ता’ आपल्या पाठीशी खंबीरपणे उभा आहे.अंधाऱ्या रात्रीत जेव्हा मांडावरचा देव हातात पेटती मशाल घेऊन बेफाम धावू लागतो, तेव्हा मनातील भीती जळून खाक होते. सर्वात विस्मयकारक गोष्ट म्हणजे, डोळे बंद असूनही तो ‘अवसर’ बरोबर गावच्या सीमेपर्यंतच धावत जातो. जणू काही तो ‘मांडावरचा देव’ स्वतः धावत जाऊन गावच्या सीमा सुरक्षित करत असतो. “ह्या रेघेच्या आत माझ्या लेकरांना कोणतीही बाधा येणार नाही,” याचीच ती जणू ग्वाही असते.या सोहळ्यात केवळ भक्तीच नाही, तर एक अदृश्य ‘आधार’ असतो. मांडावर उभ्या असलेल्या प्रत्येकाच्या डोळ्यांत एक वेगळीच आर्तता असते. कोणाला पोरीच्या लग्नाची काळजी असते, कोणाला संततीचे साकडे घालायचे असते, तर कोणाला हक्काच्या जमिनीच्या वादातून सुटका हवी असते. जेव्हा तो मांडावरचा देव त्या गावकऱ्याचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेतो आणि उजवा ‘कौल’ देतो, तेव्हा मिळणारे समाधान कोणत्याही विज्ञानात बसणारे नसते. हे चमत्कार आहेत की केवळ योगायोग, हे सांगणे कठीण आहे. पण देवाने दिलेल्या त्या एका ‘होकारा’वर अनेकांची लग्न जमली आहेत आणि जमिनीचे पिढ्यानपिढ्या चाललेले तंटे शांत झाले आहेत, हे सत्य नाकारता येत नाही.कदाचित, जेव्हा माणूस सर्व बाजूंनी हरतो, तेव्हा देवाने दिलेला तो शब्द त्याच्यात जी सकारात्मकता निर्माण करतो, तीच कठीण प्रसंगांवर मात करण्याची शक्ती देते.सण संपतो, पण कालभैरवाचा तो ‘होकार’ वर्षभर प्रत्येक गावकऱ्याच्या मनात उमेद जागवून ठेवतो. तो चमत्कार असो वा नसो, पण त्या निमित्ताने गावात जो एकोपा टिकून आहे आणि माणसाला जो आधार मिळतोय, तेच कालभैरवाचे खरे जागृत रूप आहे.इथे मी कुठेही अंध श्रद्धेला खतपाणी घालत नाही किंवा जे घडले ते त्या देवाने घडवले असे पुष्टी देणारे विधानही करीत नाही. जेव्हा एखाद्या हताश माणसाला देवासमोर उभं राहिल्यावर जगण्याची नवी उमेद मिळते, तेव्हा ते कोणत्याही प्रयोगशाळेत सिद्ध करता येत नाही. तो श्रद्धेचा विजय असतो. श्रद्धा की अंधश्रद्धा या वादात न पडता या उत्सवांच्या निमित्ताने जो उत्साह आणि देवावरील विश्वास गावकऱ्यांमध्ये दिसून येतो तो नक्कीच मनाला उभारी देणारा असतो हे मात्र खरे.

जंगलांच्या सहनशक्तीची कसोटी

पर्यावरण : मिलिंद बेंडाळेहवामान बदल हा केवळ तापमानवाढीचा प्रश्न नाही, तर ती परिसंस्थांच्या सहनशक्तीची कसोटी आहे. जंगलांसाठी हा निर्णायक टप्पा आहे. प्रश्न असा आहे, की जंगलांमध्ये आधीपासून असलेले घटक, प्रजातींची विविधता आणि जैविक रचना या सर्वांचा एकत्रित परिणाम हवामान बदलाच्या वास्तवाला तोंड देण्यासाठी पुरेसा ठरेल का? याबाबत मानवाची भूमिका काय असायला हवी?‌‘ग्लोबल चेंज बायॉलॉजी‌’मध्ये अलीकडे एक संशोधन प्रसिद्ध झाले. हवामान बदलाच्या झपाट्याने बदलणाऱ्या वास्तवाला सामोरे जाण्यास जंगलातील गुणधर्म, प्रजातींची विविधता, जैविक रचना पुरेशी आहे का, या प्रश्नाचा सखोल अभ्यास हे संशोधन करते. ‌‘युनिर्व्हसिटी ऑफ कॅलिफोर्निया‌’, ‌‘सांता बार्बारा‌’ आणि ‌‘युनिर्व्हसिटी ऑफ उताह‌’मधील संशोधकांनी वन परिसंस्थेतील जैविक गुणधर्म, पानांची रचना, झायलमचे कार्य, जलवाहिन्यांची क्षमता आणि प्रजातींची रचना यांचा अभ्यास केला. हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर जंगलांची प्रतिक्रिया समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा केलेल्या अभ्यासातून दिसून आले, की बहुसंख्य जंगलांमध्ये उष्ण आणि कोरड्या परिस्थितींशी जुळवून घेण्याची क्षमता काही प्रमाणात आहे. झाडे त्यांच्या पानांच्या आकारात, घनतेत आणि रंध्रांच्या कार्यात बदल करू शकतात. वाढलेल्या कार्बन डायऑक्साइडच्या पार्श्वभूमीवर काही झाडे कमी पाणी गमावत प्रकाश संश्लेषण करू शकतात. परिसंस्थेत आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या दुष्काळ-सहनशील प्रजाती अधिक प्रभावी होऊ शकतात. अमेरिकेतील जवळपास ८८ टक्के जंगलांमध्ये अशा प्रकारची रचनात्मक आणि प्रजाती-आधारित विविधता आढळते. ती पोषक आहे. याचा अर्थ असा, की निसर्ग पूर्णपणे असहाय नाही. जितकी विविधता अधिक, तितकी बदल सहन करण्याची शक्यता जास्त; पण येथेच सर्वात मोठी चिंता उभी राहते. जंगले बदलत आहेत; पण हवामान ज्या वेगाने बदलत आहे, त्या वेगाशी जंगलांची जैविक प्रतिक्रिया जुळत नाही. हा एक महत्त्वाचा प्रश्न बनतो आहे. त्याचा साकल्याने विचार करण्याची गरज आहे.उत्क्रांती हा दीर्घकालीन आणि संथ प्रक्रियेचा भाग आहे. शेकडो वर्षे जगणाऱ्या वृक्षांसाठी पुढील काही दशकांमध्ये होणारे हवामान बदल अत्यंत वेगवान असणार आहेत. दुष्काळाची तीव्रता वाढत असताना, पाण्याच्या कमतरतेमुळे निर्माण होणारा ताण झाडांच्या मृत्यूदरात वाढ करू शकतो. काही प्रजाती नष्ट होऊ शकतात आणि त्या जागी अधिक कठीण, कोरड्या हवामानाशी सुसंगत प्रजाती येऊ शकतात. आज वने मानवनिर्मित कार्बन उत्सर्जनापैकी सुमारे ३० टक्के कार्बन शोषून घेतात. जंगलांची संरचना बदलली आणि त्यांची वाढ आणि स्थैर्य कमी झाले, तर ही क्षमता घटू शकते. म्हणजेच, हवामान बदलामुळे जंगलांची कार्बन शोषणक्षमता कमी होईल आणि त्यामुळे हवामान बदल आणखी वेगाने वाढेल. हे एक दुष्टचक्र आहे. दुसरीकडे, ‌‘युनिर्व्हसिटी ऑफ क्वीन्सलँड‌’च्या संशोधनानुसार उष्ण कटिबंधीय वर्षावनांपैकी सुमारे २५ टक्केच उच्च-गुणवत्तेची, घनदाट आणि कमी मानवी हस्तक्षेप असलेली वने उरली आहेत. हा निष्कर्ष ‌‘प्रोसेडिंग ऑफ दि नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स‌’मध्ये प्रसिद्ध झाला आहे. म्हणजेच, केवळ जंगलांचे क्षेत्र टिकून आहे म्हणून समाधान मानता येणार नाही. त्यांची रचनात्मक गुणवत्ता आणि अखंडता अधिक महत्त्वाची आहे. संकटग्रस्त प्रजातींसाठी आवश्यक असलेले घनदाट अधिवास झपाट्याने कमी होत आहेत. जंगलांमध्ये काही प्रमाणात स्वाभाविक अनुकूलनशक्ती आहे, हे नाकारता येत नाही; पण ती पुरेशी ठरेल का? उत्तर सरळ ‌‘हो‌’ किंवा ‌‘नाही‌’ असे नाही.मानवनिर्मित दबाव, जंगलतोड, अधिवास विखंडन, प्रदूषण यात कपात झाली आणि हवामान बदलावर तातडीने नियंत्रण ठेवले गेले, तर जंगलांची अंतर्गत जैविक शक्ती त्यांना वाचवू शकते; पण सध्याची गती कायम राहिल्यास जंगलांची अनुकूलन क्षमता अपुरी पडू शकते, म्हणूनच धोरणात्मक पातळीवर काही मूलभूत बदल आवश्यक आहेत. दुष्काळ सहन करू शकणाऱ्या स्थानिक प्रजातींना प्राधान्य देणारी लागवड अधिवासांची अखंडता जपणे, मानवनिर्मित व्यत्यय कमी करणे, हरितगृह वायू उत्सर्जनात लक्षणीय घट आदी उपाय योजायला हवेत. जंगलांमध्ये हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याची बीजे नक्कीच आहेत; पण त्या बीजांना वाढण्यासाठी योग्य पर्यावरण, वेळ आणि संरक्षणाची आवश्यकता आहे. अन्यथा, ही क्षमता केवळ संभाव्यता राहील, प्रत्यक्ष संरक्षण नव्हे. जंगलांचे भविष्य त्यांच्या अंतर्गत गुणधर्मांवर जितके अवलंबून आहे, तितकेच आपल्या राजकीय इच्छाशक्तीवर आणि सामूहिक कृतीवर अवलंबून आहे. प्रश्न जंगलांच्या क्षमतेचा नाही; प्रश्न आपण त्या क्षमतेला साथ देतो का याचा आहे. जगभरातील जंगलांसाठी कठीण काळ येऊ घातला आहे. हवामान बदलामुळे संपूर्ण जगात तापमान वाढत आहे आणि आर्द्रतेची पातळी घटत आहे. दुष्काळाचा जंगलांवर होणारा परिणाम समजून घेण्यासाठी संशोधकांनी वनस्पती शरीरक्रिया शास्त्रज्ञांनी संकलित केलेली आकडेवारी गणितीय मॉडेलशी जोडली. अभ्यासाच्या निष्कर्षांनुसार बहुतेक जंगलांमध्ये उष्ण आणि कोरड्या परिस्थितींशी जुळवून घेण्याची क्षमता आहे; पण या तणावापासून बचाव करण्यासाठी ते पुरेशा वेगाने बदलत नाहीत.हवामान बदलामुळे वाढणाऱ्या पाण्याच्या कमतरतेच्या तणावापासून बचाव करण्यासाठी जंगल पुरेशा वेगाने बदलत नसल्याचे पाहून संशोधक चिंतित झाले. जगातील बहुतेक जंगलांमध्ये प्रजातींच्या संरचनेतील बदलांच्या माध्यमातून दुष्काळ सहन करण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारची भिन्नता आढळते. प्रत्येक झाड आपल्या क्रियाकलापांमध्ये, शरीरक्रियेमध्ये आणि जनुक अभिव्यक्तीत नव्या परिस्थितीनुसार बदल करू शकते. अमेरिकेतील वनस्थितीच्या डेटाबेसमध्ये झाडांचे स्थान, प्रजाती, आकार, घनता आणि आरोग्य तसेच त्यांची वाढ, मृत्यूदर आणि तोड यांची नोंद असलेली वन यादी समाविष्ट आहे. संशोधकांनी ‌‘झायलम फंक्शनल ट्रेट्स‌’ डेटाबेसमधील आकडेही वापरले. त्यात झाडांच्या शरीरक्रिया आणि जलवाहिनीसंबंधी गुणधर्मांचे मोजमाप संकलित केले जाते आणि हा डेटाबेस ‌‘फॉरेस्ट इन्व्हेंटरी‌’शी जोडला जातो. पाण्याच्या वाढत्या कमतरतेच्या तणावाला जंगल कसे प्रतिसाद देतात, याचे अनुकरण करणारे एक मॉडेल टीमने विकसित केले. हे मॉडेल प्रकाश संश्लेषणाबरोबरच वनस्पतीवरील तणावाचे भाकीत करते. पानांमधील बदल पर्यावरणीय परिस्थितींमधील बदलांमुळे निर्माण होणारा तणाव कसा भरून काढू शकतो हे पाहण्यासाठी त्यांनी एक अनुकूलन तंत्रही समाविष्ट केले. अभ्यासानुसार आतापर्यंतच्या सर्व आकडेवारीवरून असे दिसते, की पाण्याअभावी तणाव व्यवस्थापित करण्यासाठी प्रत्येक झाडासाठी पान हे सर्वात मोठे साधन आहे.कोरड्या प्रदेशांमध्ये झाडांची पाने कातरदार किंवा कमी असतात, तर ओलसर प्रदेशांमध्ये झाडे दाट पाने धारण करू शकतात. संशोधकांना आढळले, की जगभरात अनेक जंगलांमध्ये अनुकूलनाची क्षमता आहे. मॉडेलनुसार अमेरिकेतील ८८ टक्के जंगलांमध्ये हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यास मदत करणारे गुणधर्म आणि प्रजाती वैविध्य आहे. तथापि, बहुतेक झाडे मॉडेलने भाकीत केलेल्या वेगाने जुळवून घेत नाहीत. त्यामुळे त्यांचे नष्ट होण्याचे प्रमाण जास्त आहे. वनस्पती ज्या रंध्रांद्वारे कार्बन डायऑक्साइड घेतात, त्याच रंध्रांद्वारे पाणी गमावतात. त्यामुळे वातावरणात अधिक कार्बन डायऑक्साईड असल्यास वनस्पती या रंध्रांचा आकार कमी करूनही प्रकाश संश्लेषणासाठी आवश्यक कार्बन मिळवू शकतात. यामुळे पानांतून बाहेर जाणाऱ्या पाण्याचे प्रमाण कमी होते. संशोधकांच्या मते उष्ण हवामानात वातावरण अधिक कोरडे असते. त्यामुळे पाने अधिक पाणी गमावतात. ही अनिश्चितता आणि परस्पर भरपाई करणाऱ्या घटकांनी युक्त अशी गुंतागुंतीची प्रणाली आहे. त्याचे निराकरण करण्यासाठी सूक्ष्म मॉडेलची गरज आहे. जंगले आधीच बदलू लागली आहेत. वातावरण अधिक कोरडे होत जाईल, तशी दाट जंगले कमी होतील. जंगलांमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या अस्तित्वात असलेल्या प्रजातींचे वेगळे मिश्रण आढळू शकते. हे सर्व घटक वन कार्बन साठ्यावरही परिणाम करतात. एका नव्या संशोधनानुसार जगभरातील उष्णकटिबंधीय वर्षावनांपैकी एक चतुर्थांशाहूनही कमी जंगलांमध्ये हजारो संकटग्रस्त प्रजाती विलुप्त होण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत.संशोधनानुसार ‌‘रिमोट सेन्सिंग‌’ तंत्राचा वापर करून जंगलांवर अवलंबून असलेल्या कशेरुकी प्रजातींच्या वितरण क्षेत्रांमध्ये वर्षावनांची गुणवत्ता विश्लेषित करण्यात आली. ९० टक्क्यांपर्यंत जंगल या प्रजातींच्या क्षेत्रात अद्याप अस्तित्वात आहे; पण त्यापैकी केवळ २५ टक्के भागच उच्च गुणवत्तेचा आहे. तो विलुप्त होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी आवश्यक आहे. घनदाट वर्षावने जैवविविधतेसाठी अत्यावश्यक आहेत; पण ही महत्त्वाची जंगले किती प्रमाणात कमी झाली आहेत, हे पूर्वी स्पष्ट झाले नव्हते. क्वीन्सलँडच्या ओलसर उष्णकटिबंधीय प्रदेशात आढळणाऱ्या ‌‘गोल्डन बोवरबर्ड‌’ची घटती संख्या म्हणून वर्गीकृत केले गेले आहे. त्याच्या ८४ टक्के अधिवास शिल्लक असला, तरी त्यापैकी फक्त ३६ टक्के भाग घनदाट वर्षावनाचा आहे. जैवविविधतेसाठी मानवनिर्मित व्यत्यय कमी करणे तितकेच आवश्यक आहे. एकंदरीत, पुढील हानी टाळण्यासाठी सर्वाधिक घनदाट वर्षावनांचे संरक्षण करणे अत्यावश्यक आहे.

एकादशीचे व्रत भद्रशील उपाख्यान

महाभारतातील मोतीकण; भालचंद्र ठोंबरेहिंदू धर्मात अनेक व्रत वैकल्ये आहेत. प्रत्येक व्रत वैकल्याचे आपआपले महत्त्व आहे. सर्व पापांना नष्ट करणारे तसेच सर्व मनोकामना पूर्ण करणारे व विशेष म्हणजे भगवान विष्णूंना प्रिय असणारे व्रत म्हणजे एकादशी व्रत होय. एकादशी व्रत करणाऱ्या सर्व स्त्री-पुरुषांना मोक्ष प्राप्ती होते, असा उल्लेख नारद पुराणात आहे. प्रत्येक महिन्यात दोन एकादशी येतात. हे व्रत करणाऱ्या व फलाची पूर्ण अपेक्षा करणाऱ्यांनी चार वेळच्या भोजनांचा त्याग (उपवास) करावा. दशमीचे रात्री, एकादशीच्या दिवशी दोन्ही वेळेला व द्वादशीच्या रात्री, अशा चार जेवणाचा त्याग (उपवास) करावा. द्वादशीला विष्णूचे षोडशोपचारे पूजन व प्रार्थना करून भोजन करावे. मात्र रात्री भोजन करू नये. एकादशीच्या व्रतासारखे कोणतेच व्रत नसून यामुळे चांगले श्रेष्ठ तपाचे पुण्य लाभते. असा उल्लेखही पुराणात आहे.नारद पुराणानूसार गालव मुनींना भद्रशील नावाचा मुलगा होता. तो सतत भगवान विष्णूंच्या ध्यानामध्ये मग्न असे. लहानपणापासूनच त्याला विष्णू भक्तीची आवड होती. बालपणातच तो मातीची विष्णूची मूर्ती बनवून तिची पूजा-अर्चा करीत असे. याच गोष्टी तो आपल्या सवंगड्यांनाही करावयास लावत असे. त्यामुळे त्याचे बालमित्रही विष्णूच्या मातीच्या मूर्तीची पूजा करून विष्णू भक्ती करू लागले. भद्रशील सर्वांसह एकत्र एकादशीला विष्णूच्या मूर्तीची पूजा-अर्चा करून एकादशीचा संकल्प करून सर्व विष्णू चरणी अर्पण करीत असत. या मुलांचे हे खेळ पाहून गालव मुनींना फार आश्चर्य वाटत असे. एक दिवस त्यांनी भद्रशीलला तुला एवढ्या लहान वयात ही परमार्थिक वृत्ती कशी व कुठून आली, याची विचारणा केली. तेव्हा भद्रशील म्हणाला मला प्रभू कृपेने पूर्वजन्मीचे स्मरण आहे. पूर्वीच्या जन्मात मी धर्मकीर्ती नावाचा राजा होतो. मी खूप वर्षे राज्य केले. त्या काळात धनसंपत्ती व राज्यसत्तेच्या अधिकारात मी अनेक अधर्म कृत्ये केली. अधर्मी लोकांच्या नादी लागून यज्ञ व धार्मिक कृत्त्याचाही त्याग केला. माझ्यामुळे प्रजाही अधर्मी होऊ लागली. त्यामुळे धर्म शास्त्र नियमाने त्यांच्या पापात सहावा हिस्सा माझ्याही वाट्याला आला.एकदा असाच शिकारीला गेलो असता वाट चुकलो. तहानलेला व भूकेला होऊन भटकत भटकत रेवा नदीच्या काठी आलो. नदीत स्नान केले. भूक व थकल्याने ग्लानी येऊन झोपी गेलो. दुसऱ्या दिवशी त्या ठिकाणी एकादशीच्या व्रतासाठी अनेक लोक नदीकाठी जमले होते. त्या दिवशी एकादशी असल्याने मी भुकेने व्याकुळ होऊन रात्रभर तळमळत दुसऱ्या दिवशी मरण पावलो. यमदूत मला घेऊन यमराजाकडे गेले. यमराजाने माझ्या पाप-पुण्याचा पाढा चित्रगुप्ताला विचारला. चित्रगुप्त म्हणाले “महाराज या मनुष्याने जीवनात अनेक पापे केली आहेत; परंतु मृत्यूपूर्वी याच्याकडून अजाणतेपणाने एकादशीचे व्रत घडले आहे. त्यामुळे एकादशीच्या प्रभावाने याची सर्व पापे नष्ट झाल्याने हा आता निष्पाप झाला आहे.चित्रगुप्ताचे म्हणणे ऐकून यमराजाने मला वंदन केले व यमराज आपल्या दूतांना म्हणाले, ‘भगवत भक्ती करणाऱ्या कोणत्याही प्राण्यापासून दूर राहा. तप करणारे व धर्म मार्गाने चालणारे व सर्वांवर उपकार करणाऱ्या लोकांपासून दूर राहा. त्यानंतर त्यांनी मला विष्णू लोकात पाठवून दिले.’ मला पूर्वी या गोष्टीचे महत्त्व माहीत नव्हते; परंतु यमराजांचे बोलणे ऐकून मला एकादशीच्या व्रताचे महत्त्व पटले. अज्ञानाने जरी पुण्य कर्म घडले, तर त्याचे एवढे फळ मिळते, तर ज्ञानपूर्वक कर्म केल्याने कितीतरी महान फळ मिळेल, म्हणून मी स्वतः बाल सवंगंड्यांना घेऊन विष्णू पूजेत मग्न असतो. मुलाच्या तोंडून हे सर्व ऐकून गालव मुनींना असा पुत्र आपल्या कुळात उत्पन्न झाला याबद्दल अभिमान वाटला.

गर्भात भोगलेल्या स्वर्गसुखाची जाणीव सतत राहू दे

संवाद; गुरुनाथ तेंडुलकर तुमच्या आयुष्यातील सर्वात सुखाचा कालखंड कोणता होता?’ या प्रश्नाचं उत्तर देताना बहुतेक लोक ‘बालपणीचा.’ असंच उत्तर देतील आणि ते खरंही आहे. मूल लहान असताना त्याला कोणत्याही प्रापंचिक जबाबदाऱ्या नसतात. कोणत्याही प्रकारच्या चिंता, विवंचना नसतात. शालेय जीवनापासूनच सुरू होणाऱ्या सत्तास्पर्धेत उतरून जिंकण्याची काळजी नसते. कोणत्याही प्रकारचे व्याप-ताप नसतात. भीती नसते. आई-वडिलांचं कृपाछत्र डोक्यावर असतं. मुख्यत्वेकरून आईचं.कविश्रेष्ठ विंदा करंदीकर यांनी त्यांच्या एका कवितेत म्हटलं आहे -पुन्हा वाटते तसेच इवले बाळ होऊनी कुशीत यावे अन् पदराच्या अभयाखाली डोळ्यांनी हे पंख मिटावे, आईच्या ऊबदार कुशीत शिरलं की बाळाला कसलीच चिंता उरत नाही. आईचा पदर ही जगातील सर्वाधिक सुरक्षित आणि ऊबदार जागा असते यावर कुणाचंही दुमत होणार नाही.पण...पण काही अभागी बालकांना विशेषकरून बालिकांना आईच्या कुशीत शिरण्याचं किंवा तिच्या पदराआड दडण्याचंदेखील भाग्य लाभत नाही. मुलगी जन्माला आली म्हणून तिला जन्मतःच मारून टाकण्याच्या घटना अगदी एकवीसाव्या शतकात आजही घडतात. काही ठिकाणी तर मुलगी जन्माला येताच खड्यात टाकून त्यावर माती लोटली जाते. तर काही ठिकाणी तिला पाण्यात बुडवून मारली जाते. एकंदरीत काय तर केवळ मुलगी म्हणून जन्माला आली या एकमेव अक्षम्य (?) अपराधाची शिक्षा म्हणजे मृत्यूदंड. अशावेळी तिची जन्मदात्री आई देखील या विरुद्ध आवाज उठवू शकत नाही. तिनं आवाज उठवला तर तिची घराबाहेर हकालपट्टी होण्याची किंवा पुन्हा पुन्हा मुलीला जन्म दिला म्हणून तिलादेखील मारून टाकण्याची शक्यता असते. अशा दारुण अवस्थेत ती माऊली बिचारी हुंदका ओठातच दाबून मुकाट बसून राहाते. आतल्या आत रडते आणि पराभूत अवस्थेत स्वतःच्या नशिबाला दोष देत पुन्हा दुसरा जीव जन्माला घालण्याच्या तयारीला लागते. या सगळ्यांचा साकल्यानं विचार करताना कवियत्री जयश्री संगीतराव यांना एक कविता स्फुरली, त्यांना वाटतं की आईची कूस किंवा तिच्या पदरापेक्षाही अधिक सुरक्षित जागा म्हणजे आईच्या पोटातला ऊबदार अंधार...‘अलगूज’ या त्यांच्या कवितासंग्रहातील ‘क्षण सौख्याचे’ या कवितेत त्या लिहितात...तुझ्या गर्भातला प्रत्येक क्षणस्वर्गसुखाचा भास होतासार्वभौम राजाच जणूना कुणाचा वास होता.रक्त तुझेच तुझाच श्वाससगळंच कसं सुकर होतंतुझ्याच अन्नावर माझंहीसहज पोषण होत होतं.पोटात तुझ्या फिरतानाअसेलही लाथ लागलेली.कधीतरी अवघडण्याचीअसेल जाणीव झालेलीतरीही तू माझ्या लीलाउदरात निमूट सहन केल्याकमी की काय म्हणूनजन्मतानाही वेदना दिल्यातुझ्या थकत्या काळात मात्रतुझी आई होऊ देगर्भात भोगलेल्या स्वर्गसुखाचीजाणीव सतत राहू देजाणीव सतत राहू दे...तसं पाहिलं तर ही फार मोठी कविता नाही. पण या कवितेचं वैशिष्ट्य म्हणजे अगदी कमी शब्दात ही कविता बराच मोठा आशय मांडते. आईच्या गर्भातील बालक हे सर्वाधिक सुरक्षित असतं कारण त्याच्या सगळ्या जबाबदाऱ्या आईनं स्वीकारलेल्या असतात.गर्भातल्या अर्भकाला अगदी वास घेण्याचे देखील कष्ट करावे लागत नाहीत की अन्नपाणी गिळण्यासाठी तोंड उघडावं लागत नाही. सगळं काही आईच्या नाळेमार्फत त्या अर्भकाला आयतं मिळत असतं. पण पोटातल्या बाळाची काळजी वाहताना आईला मात्र अनेक गोष्टींचा त्याग करावा लागतो. चालताना, बसताना, उठताना एवढंच काय तर अगदी झोपतानाही तिच्या मनात एकच विचार असतो तो म्हणजे पोटातल्या बाळाचा, बाळाला कोणत्याही प्रकारचा त्रास होता कामा नये.गर्भावस्थेत स्त्रीच्या प्रत्येक हालचालीवर अनेक मर्यादा येतात. खाण्यापिण्यावर बंधनं येतात. अनेक प्रकारचे शारीरिक कष्ट तिला सहन करावे लागतात. पण हे कष्ट तिला कष्ट वाटतच नाहीत. कारण आपण काहीतरी कष्ट करतोय. कुणासाठी तरी काहीतरी त्याग करतोय याची पुसटशी जाणीव चुकूनदेखील तिच्या मनात कधी येत नाही.हे मूल माझे आहे. या एकाच भावनेनं त्या बाळाला जगात आणण्यासाठी ती जे जे काही सहन करते त्याची कल्पना करणं देखील पुरुषांना शक्य नसतं. तो सृजनाचा जिवंत जिताजागता अनुभव असतो. त्या अनुभवाचं वर्णन शब्दांत करणं अशक्यच आहे. म्हणूनच आपल्या भारतीय संस्कृतीत आईला देवाच्या बरोबरीनं स्थान दिलं गेलं आहे.सहज आठवला म्हणून एक संस्कृत श्लोक सांगतो.नास्ति मातृसमा छाया, नास्ति मातृसमा गतिः ।नास्ति मातृसमा त्राणं, नास्ति मात्समा प्रपा ।।अर्थ : आईसारखी दुसरी सावली नाही. आईसारखं दुसरं आश्रयस्थान नाही. आईसारखी दुसरी सुरक्षित जागा नाही आणि आईसारखी दुसरा जीवनदाता नाही.पण... पण वडिलांच्या पश्चात, सगळी इस्टेट नावावर करून एकाकी राहिलेली आई आता निरुपयोगी झालीय. म्हणून तिला वृद्धाश्रमात सोडून येणारे अनेक लोक मी पाहिलेत आणि दुर्दैवाची बाब म्हणजे आईच्या अखेरच्या काळात तिची वृद्धाश्रमात रवानगी करणारे बहुतेक जण हे स्वतःला सुशिक्षित आणि सुसंस्कृत म्हणवून घेणाऱ्यांपैकी धनवान माणसं असतात. पुण्या-मुंबईसारख्या मोठ्या शहरात राहणारे असतात. खेडेगावी, शेतकऱ्यांकडे, कष्टकऱ्यांकडे अद्याप ही वृद्धाश्रम संस्कृती रुजली झाली नाही ही आनंदाची गोष्ट.मागे मी एक कथा वाचली होती. त्या कथेत कॉलेजमध्ये जाणारा एक उनाड मुलगा आईला विचारतो की, ‘तू मला जन्म दिला म्हणजे माझ्यावर काय उपकार केलेस की काय? तू माझ्यासाठी नेमकं काय केलंस?’त्यावर ती माऊली बिचारी काहीच बोलत नाही. पण तिथे उपस्थित एक प्राध्यापिका त्या मुलाला एक फुटबॉल देते आणि सांगते की ‘हा फुटबॉल तू तुझ्या पोटाला बांधून एक पूर्ण दिवस वावरून दाखव.’तो मुलगा ते आव्हान स्वीकारतो. एक दिवस सोडा, एका तासाच्या आतच त्याची दमछाक होते. तो आपली चूक कबूल करतो. त्यावर त्या प्राध्यापिका म्हणतात.‘एक पोकळ हलका फुटबॉल तुझ्या पोटाला बांधून वावरताना तुला एका तासात दमायला झालं, तर तुझ्या आईनं तुझं चार किलो वजनाचं ओझं दिवस-रात्र कसं सहन केलं असेल याची फक्त कल्पना कर...कवी मोरोपंतदेखील त्यांच्या एका केकावलीत म्हणतात की, ‘न ऋण जन्मदेचे फिटे.’आईचं ऋण कदापिही फेडता येणार नाही. आईनं आपल्याला जन्म देताना आणि जन्मानंतर वाढवताना सहन केलेल्या कष्टांची जाणीव प्रत्येकानं ठेवायलाच हवी. तिला कोणत्याही प्रकारचे क्लेश होणार नाहीत असंच वागायला हवं.म्हणूनच तर कवियत्री जयश्री संगितराव या कवितेच्या शेवटच्या दोन ओळीत लिहितात...तुझ्या थकत्या काळात मात्रतुझी आई होऊ देगर्भात भोगलेल्या स्वर्गसुखाचीजाणीव सतत राहू देही जाणीव प्रत्येकानं मनात कायम कोरून ठेवावी एवढीच अपेक्षा..(लेखात उल्लेख असलेला अलगुज हा कवितासंग्रह कवियत्री जयश्री देशपांडे संगितराव यांचा असून याचे स्वेच्छामूल्य आहे. या पुस्तकाच्या विक्रीतून मिळणारीरक्कम आर्मी वेल्फेअर निधीसाठी देण्यात येणार आहे.)

बाग आणि बायका

प्रतिभारंग : प्रा. प्रतिभा सराफसोसायटीच्या कोपऱ्यावर एक छोटीशी बाग आणि खूप सारी बाके होती. वृद्धांसाठी केलेली ती सोय होती ज्याचा सर्वजण लाभ घ्यायचे. एखाद् दिवशी कोणताही कार्यक्रम नसेल, तर संध्याकाळी सोसायटीमध्ये चालण्यासाठी केलेल्या रस्त्यावरून चार-दोन फेऱ्या झाल्यावर मी या बागेतल्या बाकावर हमखास जाऊन बसते. आमच्या योगवर्गात येणाऱ्या दोन-तीन मैत्रिणी तिथे बसलेल्या असतात, त्यांच्याशी त्यानिमित्ताने अवांतर गप्पा होतात. त्यातल्या बऱ्याच जणींची नातवंड आसपास खेळत असतात, त्यांच्यावर त्या व्यवस्थित लक्ष ठेवून असतात. याशिवाय सोसायटीच्या मेनगेटमधून संध्याकाळी शाळा, कॉलेज, ऑफिसमधून परतणारी मुले, सुना, पाहुणे दिसू शकतात!मी गेले तेव्हा काहीतरी गोष्टी चालू होत्या. सरळ सांगायचे तर गॉसिप चालू होते. नुकताच संक्रांतीचा सण झालेला होता. त्यानिमित्ताने इथे बसणाऱ्या स्त्रिया एकमेकींना लाडू आणि वाण देऊन मोकळ्या होतात म्हणजे कोणाला घरी बोलवायला लागायला नको. त्याप्रमाणे कोणीतरी एक प्लास्टिकचा डबा वाण म्हणून दिलेला होता. जिने तो डबा दिला त्या बाई आज आलेल्या नव्हत्या. त्या येणार नसल्याची सगळ्यांनाच खात्री होती. तेव्हा एक बाई इतरांना म्हणत होती, “आजच्या काळात प्लास्टिक कोण वापरतं? असा प्लास्टिकचा डबा कशासाठी द्यावा बरं?” यावर इतर जणी बहुधा दुजोरा देत होत्या. आमच्याच योगवर्गात येणारी बाई अगदी सहज म्हणाली, “ज्याला जे द्यावसं वाटतं त्यांनी ते द्यावं. आपल्याला नको असेल तर घरात कामवाल्या बायका आहेतच की त्या आनंदाने घेऊन जातात; परंतु आपल्या घरात इथे तिथे पसरणाऱ्या छोट्या वस्तू म्हणजे डोक्याला लावायच्या पिना, सेफ्टी पिना, अंबाड्याच्या पिना यांसारख्या वस्तू या डब्यात छान राहू शकतात आणि शिवाय बाहेरून दिसतातही! किंवा घरातल्या मुलांचे रंगीत खडू, शार्पनर, खोडरबर वगैरे पण ठेवता येईल. त्याच्यात अन्नच ठेवलं पाहिजे, असं काही नाही. कोणत्या तरी दुसऱ्या वस्तू ठेवण्यासाठी आपल्याला तो डबा सहज वापरता येईल. तो पारदर्शक आहे म्हणूनही आणि त्याचा आकारही किती छान आहे.” इतके बोलल्यावर सगळ्याजणी गप्प झाल्या. त्यानंतर काही दिवसांनी मला परत त्यांच्यामध्ये जाऊन बसण्याचा योग आला. यावेळेस कोणत्या तरी वेगळ्या विषयावर गप्पा सुरू होत्या. अचानक गप्पांचा सूर भांडणाकडे गेला. आमच्याकडे... तुमच्याकडे... असं काहीसे सुरू झाले. तर डब्याविषयी ज्या बाई बोलल्या त्या सहज बोलून गेल्या, “सगळी माणसं एकजिनसी असती तर मजाही आली नसती. प्रत्येक माणूस जसा चेहऱ्याने, आकाराने, वजनाने वेगवेगळा आहे तसा स्वभावाने आणि विचारानेसुद्धा वेगवेगळा आहे. त्यामुळे या वेगळेपणामुळेच आपण इथे एकत्र बसू शकतो आणि आपल्यात वेगवेगळ्या गप्पा रंगू शकतात. आपण सगळे सारखेच असतो तर आपण कोणत्या गप्पा मारल्या असत्या?”सगळ्यांना जणू ते पटले आणि भांडणाचा विषय पुढे वाढला नाही. या बाई प्रत्येक गोष्टीकडे सकारात्मकतेने पाहणाऱ्या होत्या. त्याच्यातून काय चांगले घ्यायचे, हा गुण त्यांच्याकडे होताच; परंतु जेव्हा इतर माणसे बोलतात किंवा भांडतात तेव्हा आपण कशाला मधे पडायचे आणि काहीतरी बोलायचे, अशा विचाराच्या त्या नव्हत्या. मी या ग्रुपमध्ये कधीतरी जाते; परंतु या बाईच्या सकारात्मकतेची मी दोन-तीनदा नोंद घेतली आहे. प्रत्येक माणसाची जेवणाखाण्याची पद्धत, वेळा वेगवेगळ्या असतात. काही पदार्थ वापरण्याची आणि बनवण्याची पद्धत वेगळी असते. एखाद्या कुटुंबात माणसे एका डायनिंग टेबलवर बसून जेवतात, तर काहींच्या घरी प्रत्येक जण आपापली ताटे वाढून, आपापल्या वेळेने सोफ्यावर बसून जेवतात. एखाद्या कुटुंबात सगळीच माणसे खूप उष्ट टाकतात, तर काहींच्या घरी अन्नाचा एक कणसुद्धा उष्टा टाकला जात नाही. काहींच्या घरी जेवताना संसारिक बाबतीत निर्णय घेतले जातात, तर काहींच्या घरी कोणत्याही बाबतीत वाद उद्भवू शकतो, अशा विषयावर बोलण्याचे टाळले जाते.हे फक्त थोडेसे जेवणाच्या बाबतीत; परंतु प्रत्येक कुटुंब, त्या कुटुंबातील माणसे याविषयी कादंबऱ्यांच्या कादंबऱ्या लिहिल्या तरी ते संपण्यासारखे नाही. मात्र घराबाहेर पडून चार वेगवेगळ्या घरातील माणसे एकत्र जमली तर त्यांनी कुटुंबाविषयी आणि समाजातील अनेक गोष्टींविषयी जरूर बोलावे पण बोलताना विषय जर भांडणाकडे जात असेल तर तिथेच थांबावे. आमच्या योगवर्गातल्या त्या बाईंसारखे सुज्ञपणे विचार करणे आणि बोलणे सगळ्यांना जमणे अशक्य आहे, कदाचित मलाही!आज संध्याकाळी थोडा वेळ त्या बागेत गेले होते आणि आमच्या योगवर्गातील बाई सगळ्यांना सोसायटीत नव्याने आलेली दुडुदुडू पळणारी तीन गोड मुले दाखवत होती. त्या वेळेस त्यांची ज्या विषयावर चर्चा सुरू होती ती सोडून चर्चा या तीन गोड मुलांकडे वळली, हे त्या क्षणी माझ्या लक्षात आले. कोणाचे पाहुणे की सोसायटीत कोणी नवीन राहायला आले? किती गोड अगदी युरोपियन दिसतायेत वगैरे ती बोलत होती आणि बाकीचे आश्चर्याने, कौतुकाने त्या तीन गोड मुलांकडे पाहत होते. शेवटी काय तर फक्त लहान मुलांना पाहण्यानेसुद्धा मनातील कलुषित भाव क्षणार्धात नाहीसे होतात. मन शुद्ध होते. म्हणजे काय तर मनाला आनंद देणारे काहीतरी असतेच, अगदी आपल्या आसपास, फक्त ते लक्षात येणे गरजेचे आहे!

सजग होऊ या मुलींनो...

आनंदी पालकत्व; डाॅ. स्वाती गानूमुलगी लहान असते तेव्हा खरोखरंच घरामध्ये अक्षरशः परी राणी आली आहे, एखादी छोटीशी बाहुली आली आहे, संपूर्ण घराला आनंदाच्या डोहात न्हाऊ घालणारी, आनंदी करणारी अशी सगळ्यांची लाडकी या घरात आली आहे याच भावनेने आपण सगळेजण तिचं कोडकौतुक करत असतो. तिला सजवत असतो, नटवत असतो. आपली हौस पूर्ण करून घेत असतो. मुलगी मोठी होऊ लागली की, मग मात्र आपलं मन धास्तावतं. काळजी वाटू लागते. जगात सर्वत्र जे काही घडतंय ते पाहता असं वाटणं अगदी स्वाभाविकच असतं म्हणूनच पालकांनो आपल्या मुलीला सजग करू या.मुलींना सांगू या की, तू आता मोठी होते आहेस. सुरक्षित राहण्यासाठी तू स्वतःला काही नियम घालून घेतलेस, तर ते तुझ्या हिताचे राहील. मुलांबरोबर खेळताना थोडं अंतर जरूर ठेव. मैत्री ही खरंच खूप महत्त्वाची असते पण तरी मैत्रीतही काही मर्यादा बाउंड्रीज हव्यातच. रात्रीच्या वेळी बाहेर पडणं शक्यतो टाळ आणि जर वाटलंच, तर माझी किंवा बाबांची मदत घे. चूक झाली तुझ्या हातून तर घाबरू नकोस. कारण चुका सगळ्यांच्याच हातून होतात, मात्र इतर लोकांनी तुला ब्लॅकमेल करायला किंवा तुला कंट्रोल करायला तुझ्या चुकांचा वापर करू देऊ नकोस. या जगात तुझ्या एवढं दुसरं कोणीही महत्त्वाचं नाही म्हणून इतरांवर प्रेम करण्याआधी स्वतःवरप्रेम कर.रेल्वे स्टेशन, ट्रेन, एअरपोर्टवर कोणाचेही सामान उचलू नकोस. अगदी ते वयस्कर, अशक्त असले तरी. अशा वेळी तिथल्या ऑफिसरला मदतीला बोलव कारण त्या सामानाच्या आत काय असेल हे तुलामाहीत नसणार.मुलीला सांगा की, तुला वाटत असेल की मी तुझी अति काळजी करते आहे, पण असं वाटून घेऊ नकोस. कारण बाहेरचे जग अतिशय गुंतागुंतीचे आहे. स्वतःला प्रोटेक्ट करणे ही तुझी पहिली प्रायोरिटी असू देत.जगात नेहमीच तुमच्याशी लोकं मायेनं वागतील, असं नाही पण तू मात्र नेहमीच सावध आणि सजग राहायला हवं.पालकांनो काही मुली या मनाने एकट्या असतात, त्यामुळे त्यांचं बोलणं ऐकून घेणारं कोणी असतं तेव्हा त्या इतरांशी बोलताना ओव्हर शेअरिंग करतात. त्या मुली लोकांना खूप मदत करतात. कारण त्यांना लोकांच्या मनात स्वतःचं स्थान तयार करायचं असतं, पण तुम्ही तुमच्या मुलींना सांगा की, एकटे राहिल्याने सेफ वाटत नाही म्हणून नाती निर्माण करणे, जपणं, सांभाळणं याबाबत जर तू obsess असशील किंवा तुला वाटत असेल की, कोणी तुझ्याकडे पाहत नाही म्हणून तू असं वागत असशील आणि इतरांना नेहमी आधी प्रायोरिटी देत असशील, तर लक्षात ठेव की स्वतःच्या गरजा या जास्त महत्त्वाच्या आहेत.एखाद्या ठिकाणी जाताना शक्यतो मेन रोड घे, कारण तिथे माणसं असतात, कॅमेराज असतात. छोटे गल्लीबोळ टाळ. कोणी मदत मागितली, तर नाही म्हण आणि लगेच तिथून निघ. कारण नॉर्मल परिस्थितीत मोठी माणसं लहान मुलांची मदत मागत नाहीत. जर अनोळखी व्यक्ती तुला काही देऊ इच्छित असेल, तर त्याचा वास घेऊ नकोस, स्पर्श करू नकोस किंवा खाऊ नकोस.आपल्या कुटुंबाची वैयक्तिक माहिती कोणाही बरोबर शेअर करू नकोस. जसं की तुझ्या आई-वडिलांची नोकरी, घरचा पत्ता, घरी कोण कोण असतं? तू एकटीच घरी असतेस का? या गोष्टी इतक्या संवेदनशील असतात की याचा कोणीही गैरवापर करू शकतं. त्यामुळे कोणत्याही परिस्थितीमध्ये या गोष्टी अनोळखी किंवा अविश्वास ठेवावा अशा व्यक्तींशी शेअर करू नकोस. तुला जर कोणी असं म्हणत असेल की तुझ्या आई-बाबांना आपण जे बोलतोय ते सांगू नकोस, तर तू ताबडतोब सगळं काही घरी आई-वडिलांना येऊन सांग. कारण तो माणूस नक्कीच काहीतरी वाईट गोष्ट लपवतोय हे लक्षात ठेव. तुझी सुरक्षितता ही इतर गोष्टींपेक्षा महत्त्वाची आहे. मनातल्या इन्स्टिंक्टवर विश्वास ठेव. बोलायला घाबरू नकोस. हे जग सुंदर आहे पण ते नेहमीच सुंदर नसतं. तुझी एक चूक संपूर्ण आयुष्य बदलून टाकेल, मात्र एकचांगली सवय तुझं आयुष्य सुरक्षित करू शकते.मोठी होशील तेव्हा एखाद्या मुलाला तू आवडशील. तुझेही त्याच्यावर प्रेम बसू शकतं. अशा वेळेस एक लक्षात ठेव की, दुसऱ्याकरिता आपली स्वप्नं सोडू नकोस, कारण जर भविष्यात गोष्टी मनाप्रमाणे पुढे गेल्या नाहीत, तर मग तू स्वतःच्या निर्णयाबद्दल रिग्रेट करशील. जर खरंच तो तुझ्यावर मनापासून प्रेम करत असेल, तर तुझ्या स्वप्नांना पूर्ण करताना तो तुझ्या सोबत राहील. तुला मागे सोडणार नाही. कदाचित तुला असं म्हणेलही तो की, मी तुझ्या चांगल्यासाठी सांगतोय. पण एक लक्षात ठेव नुसते सुंदर शब्द कामाला येत नाहीत. शब्दांना जोड हवी कृतीची, नाही तर ते पोकळ शब्द ठरतील.नातं खरं आहे, सच्चे आहे हे कसं ओळखशील?नात्यामध्ये तुला त्या मुलाबरोबर कसं वाटतं हे महत्त्वाचं. तो काय म्हणतो, काय बोलतो हे नाही. त्याच्याबरोबर सुरक्षित वाटतेय का? विश्वास वाटतोय का? हे तपासून पाहा. तुला ज्या गोष्टी कणखर आणि मजबूत बनवतील अशा गोष्टींवर फोकस कर. तुझं स्वातंत्र्य महत्त्वाचे आहे. तुझं काम महत्त्वाचे आहे. स्वतःसाठी स्टॅण्ड घे. स्वतःची अॅडमायरर बन. तू शाईन होण्यासाठी इतर लोक कधी तुझी स्तुती करतील याची वाट पाहू नकोस. जिथे लोक तुझी कदर करतात, तिथेच थांब. प्रेम म्हणजे काळजी करणं असतं. जर इतरांनी तुला भेटवस्तू दिल्या त्याबद्दल कृतज्ञता जरूर व्यक्त कर, पण आश्चर्यचकित झालंय असं दाखवू नकोस.प्रेमात असं वाटतं की, हाच तो आहे, जो माझ्या आयुष्यामध्ये मला हवा होता असा जोडीदार आहे. पण खरं म्हणजे हा एक जुगारच असतो कारण इथे दान टाकावं लागतं. आपल्याला काय मिळणार आहे हे ठाऊक नसतं म्हणून हे विसरू नकोस की आंधळेपणाने प्रेमामध्ये घेतलेला निर्णय हा खड्ड्यात नेणारा असतो.तू त्याच्यावर कितीही प्रेम करत असलीस तरी स्वतःचं कुटुंब तिसऱ्या माणसामुळे उद्ध्वस्त होणार नाही याची काळजी घे. लग्नाआधी प्रेग्नेंट होणार नाही याची काळजी घे. माझं हे बोलणं कदाचित तुला अति स्पष्ट वाटेल. पण विचार करशील, तर नक्कीच लक्षात येईल की, नात्यात चूक झाली तर बोट आपल्याकडेच दाखवलं जातं.जर त्या मुलाने पैसे उधार मागितले किंवा लोन डॉक्युमेंट्सवर सही कर असं म्हटलं तर तसं करू नकोस. तुला वाटेल की त्याला मदत करावी पण गोष्टीमधील सत्यता न तपासता निर्णय घेतलेस, तर तू स्वतःच प्रेम आणि पैसा दोन्ही गोष्टी गमावून बसण्याचा धोका आहे. लग्नापूर्वी किंवा लग्नानंतर त्या मुलाने अनादराने वागवणं सहन करू नकोस. जर तो तुझ्यावर ओरडला, तुझा अपमान केला, तुझ्यावर हात उगारला तर त्याला वाचवण्यासाठी कारणे सांगत बसू नकोस. प्रेम आहे ना मग तुझी डिग्निटी पणाला लावू नकोस.एकमेकांना सपोर्ट करणं महत्त्वाचं आहे पण दुसऱ्याला आनंदी करण्यासाठी स्वतःच्या अपेक्षा गाडून टाकू नकोस. मुलींची स्वप्नंही इतरांच्या स्वप्नांइतकीच मौल्यवान असतात हे विसरू नकोस. जरी तुला कोणी आयुष्यभर सांभाळण्याचं वचन देत असलं तरी आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी हो. स्वातंत्र्य हे महत्त्वाचं असतं. उतावळेपणाने, भावनेच्या भरात आपला जॉब किंवा काम सोडू नकोस. स्त्रीने आर्थिकदृष्ट्या आणि मानसिकदृष्ट्याही स्वावलंबी असायला हवं. शिक्षण घे. मोठी हो, स्वतःला कणखर बनव. अशा तऱ्हेनेच तू तुझ्या आयुष्यात आत्मविश्वासाने पुढे जाऊ शकशील.लग्नाची घाई करू नकोस. आधी स्वतःसाठी पैसे कमव. संसार नीट सुरू झाला, सेटल झालीस की मगच मुलांचा विचार कर. वेळ घे. तुला जे बनायचे आहे, जी तुझी स्वप्नं आहेत त्यांना नंतर वेळ मिळत नाही. ती पुढे ढकलत राहावी लागतात, म्हणून आधी स्वतःला मोठं कर, बाकी सर्व होईलच.

घड्याळ अचूक वेळ कशी दाखवते?

कथा : प्रा. देवबा पाटीलसीता व नीता या दोन जुळ्या बहिणी खूपच अभ्यासू व जिज्ञासू होत्या. योगायोगाने सुट्टीनिमित्त त्यांची एक प्राध्यापिका मावशी त्यांच्या घरी आलेली होती. या दोघीहीजणी संध्याकाळी शाळेतून घरी आल्यावर आधी आपला गृहपाठ पूर्ण करून घ्यायच्या व मग ऊन उतरल्यावर मावशीसोबत घराच्या गच्चीवर जाऊन आरामात आपले प्रश्न विचारत बसायच्या.त्या दिवशीही मावशीने हिरवी झेंडी दाखविल्याबरोबर त्यांच्या कळ्या फुलल्या व त्या सतरंजी घेऊन मावशीसोबत गच्चीवर गेल्या. गच्चीवर सतरंजी टाकून त्या आरामात बसल्या असताना मावशीची नजर तिच्या मनगटावरील घड्याळाकडे गेली. त्याबरोबर या दोघीही मावशीच्या घड्याळाकडे बघू लागल्या. मावशी काही बोलणार एवढ्यात नीता म्हणाली,“मावशी घड्याळाची अचूक वेळ कशी काय ठरवली जाते?” मावशी सांगू लागली, “पृथ्वीवर कुठल्याही जागेचे स्थान निश्चित करणे सोयीचे व्हावे म्हणून पृथ्वीवर शास्त्रज्ञांनी अक्षांश व रेखांश आखले आहेत. त्यामुळे एकाच रेखांशावर असणाऱ्या कोणत्याही ठिकाणी आपल्याला दिवसाची एकच वेळ अनुभवायला येते, तर एकमेकांच्या पूर्व आणि पश्चिमेला असणाऱ्या ठिकाणी एकाच वेळी दिवसाची वेगवेगळी वेळ असल्याचे अनुभवायला येते. याप्रमाणे प्रत्येक रेखांशावरील वेळेत एका तासाचा फरक पडतो.” मावशी पुढे म्हणाली, इंग्लंडमधील ग्रिनीच या गावावर शून्य रेखांश आखला आहे. त्याला पहिला रेखांश मानून इतर सारे अक्षांश व रेखांश त्याच्या पूर्वेला किंवा पश्चिमेला मोजण्यात येतात. ग्रिनीच येथील वेळ ही घड्याळासाठी प्रमुख वेळ धरण्यात आली आहे. त्यापासून एखाद्या ठिकाणच्या अंतरानुसार मग त्या ठिकाणच्या घड्याळाच्या वेळेत बदल करण्यात येतो.”“ग्रिनीच येथील वेळ ही कायम अचूक राहण्यासाठी शास्त्रज्ञ या ठिकाणाहून सूर्य व तारे यांच्या आकाशातील हालचाली व स्थाने यांचे निरीक्षण करून त्यांना प्रमाण मानतात व त्यानुसार ग्रिनीच येथील वेळ अचूक ठरवतात. ग्रिनीच येथील वेळेनुसार जगातील घड्याळे लावली जातात.” मावशीने सविस्तर समजावून सांगितले.“मग ते क्वार्ट्झची घड्याळे अचूक वेळ कशी दाखवतात मावशी?” सीताने प्रश्न केला.“क्वार्ट्झ ही एक प्रकारची स्फटीकमय काच असते. ती नैसर्गिकही असते व कृत्रिमरीत्याही निर्माण करता येते. ते स्फटीक असल्याने तिचे रेणू हे नियमबद्ध असतात. कृत्रिम स्फटिकाची अतिशय पातळ आकाराची चकती म्हणजे मायक्रोमीटरची चकती घड्याळामध्ये वापरतात. क्वार्ट्झ स्फटिकाची कंपने म्हणजे आंदालने ही अतिशय उच्च, नियमबद्ध व अचूक असतात. ज्यावेळी क्वार्ट्झ स्फटिकाला प्रत्यावर्ती विद्युतप्रवाह दिला जातो त्यावेळी त्याच्या लांबी, रुंदीत अत्यंत सूक्ष्म बदल होतात व विद्युतप्रवाहाप्रमाणे त्याची मापे सतत बदलत असतात. त्यामुळे त्याच्या विरुद्ध पृष्ठभागांमध्ये सतत सूक्ष्म कंपने निर्माण होतात. घड्याळ कोणतेही असो, कालमापनासाठी त्यामध्ये स्पंदने निर्माण करणे आवश्यक असतात. या स्पंदनांमधील कालांतरही अगदी अचूक असावे लागते. तसेच ते तापमान व हवामान यांच्या परिणामांपासून मुक्त पाहिजे असतात. क्वार्ट्झ ही गरज परिपूर्ण करते. क्वार्ट्झच्या कंपनांतील अंतर अतिशय अचूक असते व तिच्यावर तापमानाचा व हवामानाचा विपरीत परिणाम होत नाही. त्यामुळे ती स्पंदने बदलत नाहीत, ती स्थिर कालांतराचीच राहतात. म्हणून क्वार्ट्झचे घड्याळ वेळ अचूक दाखवते.” मावशीने खुलासा केला. एवढ्यात आईचा अलार्म वाजला म्हणजे आईने आवाज देत मावशीला व त्यांनाही खाली बोलावले.

दैनंदिन राशीभविष्य, रविवार, ०१ मार्च २०२६

पंचांगआज मिती फाल्गुन शुद्ध त्रयोदशी शके १९४७-. चंद्र नक्षत्र पुष्य. योग शोभन . चंद्र राशी कर्क. भारतीय सौर १० फाल्गुन शके १९४७-. रविवार दिनांक १ मार्च २०२६. मुंबईचा सूर्योदय ०६.५८ मुंबईचा चंद्रोदय ०4.51, मुंबईचा सूर्यास्त ०६.४३ मुंबईचा चंद्रास्त ०६.०३ उद्याची राहू काळ ०५.१५ ते ०६.४३ .प्रदोष,चांगला दिवसदैनंदिन राशीभविष्य (Daily horoscope)

साप्ताहिक राशिभविष्य, १ ते ७ मार्च २०२६

साप्ताहिक राशिभविष्य, १ ते ७ मार्च २०२६दूरचे प्रवास संभवतात मेष :हा कालावधी आपणास अत्यंत चांगला आहे उद्योगातून आणि इतर धंद्यातून मिळणाऱ्या उत्पन्नामध्ये वाढ होणार आहे. नवीन संधी चालून येणार आहे. पालकांच्या आरोग्याच्या समस्या उद्भवू शकतात. दूरचे प्रवास संभवतात. परीक्षेत यश मिळेल. कामाच्या ठिकाणी प्रतिष्ठा उंचावणे या काळात घडणार आहे. कुटुंबाकडून आपणास सहकार्य मिळेल. कोणतीही विपरीत परिस्थिती समोर आली तरी आपण आत्मविश्वासाने सामोरे जाणार आहात.कुटुंबामध्ये शुभवार्ता मिळतील. प्रगती होईल. कुटुंब मधील तरुण-तरुणींचे प्रश्न संपुष्टात येऊन त्यांना दिलासा मिळेल.सहकुटुंब सहपरिवार धार्मिक ठिकाणी प्रवास कराल आरोग्य उत्तम राहील कोर्ट कायदे विषयक कार्य पुढे ढकलावीतउत्साहात व आनंदात वृद्धि होईलवृषभ : आपल्या अपेक्षेनुसार आपली कामे पार पाडण्यात यश मिळेल अपेक्षापूर्ती होईल बरेच दिवस एखादे महत्त्वाचे काम होण्याची आपण वाट पाहत होता असे कार्य पूर्ण झाल्यामुळे उत्साहात व आनंदात वृद्धि होईल. मात्र कोणत्याही बाबतीत अतिरेक टाळा थोड्या संयमाने शत्रूवर विजय प्राप्त करता येईल मानपानाची प्रसंग येऊ शकतात त्याकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करा नैराश्य जाईल कुटुंब परिवारात सुवार्ता मिळून वैयक्तिक भाग्योदय होईल अचानक धनलाभाचे योग व्यवसायिक पर्यायातून विशेष लाभ काही फायद्याचे सौदी हाती येतील त्यानुसार नियोजन बदलावे लागेल. आयात-निर्यात व्यवसायापासून रिटेल व्यवसायिकांच्या उडाली वृद्धी होऊन नफ्याचे प्रमाण वाढेल. तांत्रिक ऑटोमोबाइल क्षेत्र विशेष लाभान्वित होईल. काही सरकारी कामे प्रलंबित राहिली होती अशा स्वरूपाची कामे प्रभावशाली व्यक्तींच्या हस्तक्षेपामुळे पूर्ण होतील कुटुंब परिवारातील विवाहयोग्य तरुण-तरुणींना आपला आवडता जीवनसाथी निवडता येईल मंगल कार्य ठरू शकते.कार्यमग्न रहामिथुन : इतर कोणाच्याही आश्वासनांवर विसंबून राहणे म्हणजे नुकसानीस आमंत्रण दिल्यासारखे होईल स्वतःचे कार्य स्वतः पूर्ण करा. चालढकल नको आपले कर्तृत्व सिद्ध करण्याच्या संधी उपलब्ध होतील नोकरी व्यवसाय धंद्यात अनुकूल परिस्थिती लाभेल मात्र नोकरीच्या ठिकाणी राजकारण आणि गटबाजी पासून अलिप्त राहणे हिताचे ठरेल आपल्या कामाविषयी विज्ञान अद्यावत ठेवा कार्यमग्न रहा इतरांच्या बोलण्याला बळी पडू नका नंतर मनस्ताप होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही व्यवसाय धंद्यातील परिस्थिती समाधानकारक राहिली तरी आर्थिक गरज भासू शकते आर्थिक विवंचनेने वर लगेचच कर्ज काढणे हा मार्ग शक्य तो अवलंबून नका मित्रमंडळी कुटुंबाकडून सहकार्य लाभेल या कालावधीत आधार देणे घेणे भविष्यात हानीकारक ठरू शकते शेअर मार्केट तेजी मंदी संबंधित व्यवसाय इत्यादी मध्ये आर्थिक फायदा आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा होईल.कष्टाचे फळ मिळेलकर्क : नोकरी व्यवसाय धंद्यात अनुकूलता लाभेल नोकरीमध्ये वेतन वृद्धि पदोन्नती यासारख्या घटना घटक होऊ शकतात केलेल्या कामाचे घेतलेल्या कष्टाचे फळ मिळेल उत्पन्नात वृद्धी होऊन नोकरीतील अधिकार कक्षा रुंदावतील पण त्याचबरोबर जबाबदाऱ्याही वाढतील सरकारी स्वरूपाच्या नोकरीत मानसन्मान मिळून अतिरिक्त कार्यभार सोपविला जाऊ शकतो आपल्या अधिकार मर्यादेचे उल्लंघन करू नका व्यवसाय धंद्यात तेजी व वाढून नफ्याचे प्रमाणात वृद्धि होईल व्यवसाय विस्ताराच्या योजना हाती घेता येतील नवे नियोजन करू शकाल का भागीदारीच्या व्यवसायात भागीदारा बरोबर मतभेद टाळणे इष्ट ठरेल.स्पर्धकांवर मात करू शकाल कुटुंब परिवारातील विवाहयोग्य तरुण-तरुणींचा विवाह करण्यातील अडचणी दूर होऊन कुटुंबात शुभकार्य घडेल त्याचप्रमाणे तरुण-तरुणींचा अर्थार्जनाचा शुभारंभ होईल स्वतःच्या मालकीच्या घरात गृहप्रवेश करू शकाल.यशाच्या प्रमाणात वृद्धी होईलसिंह : काहीवेळा विरोधकांचे मुद्दे पटणारे नसले तरी वाद-विवाद वाढवू नका ते हिताचे ठरेल थोडे सबुरीने व संयमाने घ्या. तसेच कुटुंब परिवारात आपली मते इतरांवर लादण्याचा प्रयत्न करू नका समोरील व्यक्तीच्या मतास उचित प्राधान्य देणे श्रेयस्कर ठरेल सर्वच क्षेत्रातील समस्या जाणून घेतल्यास त्यावर मार्ग काढू शकाल जीवन साथी चे सहकार्य लाभेल हाती घेतलेल्या कोणत्याही स्वरूपाच्या लहान मोठ्या कार्यात यश मिळण्यासाठी ग्रहमान तसेच वातावरण अनुकूल आहे . समोरील व्यक्तीचा कोणत्याही स्वरुपात अपमान करू नका आपल्या कार्यक्षेत्रात उन्नती आणि प्रगती होईल वैयक्तिक सुवार्ता मिळून यशाच्या प्रमाणात वृद्धी होईल नोकरीत , व्यवसाय-धंद्यात परिस्थिती समाधानकारक राहून नवे तंत्रज्ञान नव्या संकल्पना राबवू शकाल. कामे गतिशील होतीलकन्या : अनुकूल कालावधी. हातात घेतलेल्या कार्यात यश. दीर्घकाळ रखडलेली जमीन-जुमला स्थायी संपत्ती याविषयीची कामे गतिशील होतील आर्थिक फायदा होऊ शकतो आर्थिक बाजू चांगली राहिल्याने नवीन गुंतवणुकीचा विचार असेल परंतु नवीन लहान मोठी कोणतीही गुंतवणूक करताना सतर्क राहणे जरुरीचे गरज पडल्यास त्या त्या क्षेत्रातील तज्ज्ञ मंडळींचा सल्ला घ्यायला विसरू नका पूर्वी केलेल्या गुंतवणुका भरघोस फायदा मिळवून देतील सभा समारंभाची निमंत्रणे मिळतील एखाद्या समारंभात मानाचे स्थान भूषवू शकाल. नोकरी-व्यवसाय धंद्यातील परिस्थिती सामान्य राहिली तरी काही वेळेस अनपेक्षित प्रश्‍नांना सामोरे जावे लागण्याची शक्यता आहे परंतु अडचणींवर आपण मात करू शकाल काहीवेळेस स्पर्धेत बलवान होण्याची शक्यता तसेच भागीदारी व्यवसायात वादविवाद टाळा व्यावसायिक हित लक्षात ठेवून पुढील गोष्टींना प्राधान्य देणे हिताचे ठरेल.समाधान मिळेलतूळ : आपण आनंदी आणि उत्साही वातावरणाचा लाभ घेऊ शकाल. आर्थिक ओघ मोठा राहून आर्थिक परिस्थिती मजबूत राहील त्यामुळे मनसोक्त खर्चही करू शकाल कुटुंब परिवारातील सदस्यांच्या वाढत्या मागण्या पूर्ण केल्याचे समाधान मिळेल काही कार्य निमित्त जवळचे तसेच दूरचे प्रवास करावे लागतील प्रवास कार्य सिद्ध राहतील जे जातक नोकरीच्या शोधात आहेत अशा जातकांचा नोकरी विषयक शोध संपुष्टात येईल बेरोजगारांना रोजगार मिळेल कुटुंब परिवारातील तरुण-तरुणींच्या समस्या सुटतील शिक्षणासाठी परदेशगमन होऊ शकते चालू नोकरीत अनुकूल वातावरण लाभेल .व्यवसाय-धंद्यात काही नवनवीन आव्हाने स्वीकारण्याची तयारी ठेवा एखादे आव्हान स्वीकारले त्यातील अडचणी समस्यांनाही सामोरे जावे लागते हे गृहीत धरून मार्गक्रमण केल्यास निश्चित यश मिळेल.संयम आवश्यक आहेवृश्चिक : हितशत्रू शत्रू यांच्यावरती या कालावधीमध्ये मात करू शकाल मात्र थोडा संयम आवश्यक आहे सबुरीने घ्या घाईगर्दीत कोणताही लहान-मोठा निर्णय घेण्याचे टाळा तसेच स्वतःच्या क्रोधावर वागण्यावर व बोलण्यावर नियंत्रण आवश्यक राहील कोणालाही अपमानास्पद वागणूक देऊ नका समोरील व्यक्तीचे म्हणणे पूर्णपणे समजावून घेऊन नंतर त्यावर प्रतिक्रिया व्यक्त करणे हिताचे ठरेल नेमकी संधी ओळखून आपली पुढील पावले उचला कुटुंब परिवारातील परिस्थिती मतभेदांमुळे अस्थिर होण्याची शक्यता आहे त्यामुळे कुटुंबातील सदस्यांच्या मतास उचित प्राधान्य द्या कुटुंबातील ज्येष्ठांचे मार्गदर्शन लाभेल नोकरी मध्ये आपण केलेल्या कार्याचा गौरव होऊन कौतुकास पात्र ठराल एखाद्या महत्त्वाच्या कार्यासाठी नवीन जबाबदारी घ्यावी लागेल व्यवसाय-धंद्यात स्पर्धकांवर मात करू शकाल नवीन केलेले बदल व्यवसायासाठी सकारात्मक ठरून पोषक ठरतील.सुख सुविधांमध्ये वृद्धि होईलधनु : सदरील कालावधीमध्ये आपल्या भौतिक सुख सुविधांमध्ये वृद्धि होईल त्याचबरोबर सामाजिक प्रतिष्ठा आणि यश कीर्ती वाढेल राहत्या घरासाठी च्या सुशोभीकरणासाठी खर्च होईल व्यवसाय-धंद्यात मोठे करारमदार होऊन काही फायद्याचे सौदे हाती येण्याची शक्यता व्यवसायिक उलाढाल वाढेल जमीन-जुमला स्थायी संपत्ती इत्यादींच्या खरेदी विक्रीतून लाभ मात्र वादविवाद टाळा. वडिलोपार्जित संपत्तीतून फायदा मिळू शकतो दीर्घ काळ रखडलेले व्यवहार गतिमान होऊन पूर्णत्वाच्या मार्गावर येतील ओळखीमध्यस्थी फलद्रूप होऊ शकतात स्वतःचे घर होण्यासाठी जे जातक प्रयत्न करत असतील अशा जातकांच्या प्रयत्नांना यश मिळून स्वतःच्या मालकीच्या घरात राहण्यास जाता येईल कुटुंब परिवारात लग्नकार्य ठरतील परिवारातील सदस्यांचे अपेक्षित सहकार्य मिळेल.मोठ्या आर्थिक लाभाची शक्यतामकर : या काळात जरी आपल्याला मिश्र फळे मिळणार असतील तरी आपल्या आत्मविश्वासात वृद्धी होईल आपल्या समोरील मोठी क्‍लिष्ट स्वरूपाची कार्य आपण आपल्या आत्मविश्वासाच्या जोरावर पूर्ण करू शकाल. भूमि भवन प्रॉपर्टी यांच्यापासून मोठ्या आर्थिक लाभाची शक्यता. वैद्यकीय आणि बांधकाम क्षेत्राशी संबंधित जातकांना मोठ्या स्वरूपातील फायद्याचे सौदे हाती येण्याच्या शक्यते सह नवीन नवीन संधी उपलब्ध होतील. विद्यार्थी स्पर्धात्मक यश मिळवू शकतात नोकरीत अनुकूल कालावधी पदोन्नती वेतन वृद्धि चे योग सामाजिक कार्यात रस घ्याल मान सन्मान वाढेल कुटुंब परिवारात भावंडं विषयी प्रेम जिव्हाळा वाटेल आपल्या भावंडांच्या मुळे आपल्या कारकिर्दीमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल घडू शकतात आर्थिक दृष्ट्या पित्याकडून सहयोग प्राप्त होऊन आर्थिक परिस्थिती सुधारेल.अधिक परिश्रमाची आवश्यकताकुंभ : आपल्या स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणे क्रमप्राप्त ठरणार आहे खाण्यापिण्यावर नियंत्रण आवश्यक पथ्यपाणी सांभाळा त्याचप्रमाणे वैवाहिक जीवनात प्रेमसंबंध दृष्टीकोन बदलाची शक्यता मतभेद वादविवाद या पासून अलिप्त राहा आपल्या समोरील कार्य पूर्ण करण्यासाठी अधिक परिश्रमाची आवश्यकता. आपल्या क्रोधावर वेळीच नियंत्रण ठेवा मनस्वास्थ बिघडवणारा घटना घटित होऊ शकतात बौद्धिक क्षेत्रातील जातकांना अनुकूल कालावधी घेतलेल्या कष्टाचे अपेक्षित फळ मिळू शकते नोकरीत केलेल्या कामाचे चीज होईल उत्पन्नात वृद्धी होण्याची शक्यता एखाद्या प्रशिक्षणासाठी परदेशगमनाची संधी उपलब्ध होईल विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती मिळून परदेशी जाऊन उच्च शिक्षण घेण्याची संधी मिळू शकते नोकरीसाठी दिलेल्या मुलाखतीमध्ये यश संपादित करता येईल पूर्वी दिलेल्या मुलाखतींमधून नोकरीसाठी बोलावणे येऊ शकते .शुभ घटना घटित होतीलमीन : सुरुवातीला रोजच्या जीवनात अनपेक्षित घटना घटित झाल्यामुळे आपल्या जीवन क्रमामध्ये बदल घडू शकतो मनात गोंधळाची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता पूर्ण विचाराअंती व शांत चित्ताने आपल्या समोरील परिस्थितीचा विचार करून निर्णय घेणे योग्य ठरेल यशप्राप्ती होईल व्यवसाय-धंद्यात जुनी येणी वसूल होतील व सभेच्या वेळी वाद-विवाद नको व्यवसायिक उलाढाल वाढेल तिचा अनुभव घेता येईल उत्सव प्रदर्शन यशस्वी होऊन व्यवसायिक जुनी संबंध नव्याने प्रस्थापित होतील नवे अनुबंध जुळून येतील नव्या संधींची उपलब्धता शेअर मार्केट तसेच तेजी-मंदी संबंधित व्यवसायातून आर्थिक फायदा होऊ शकतो वैवाहिक जीवनातून शुभ घटना घटित झाल्यामुळे कुटुंबातील वातावरण आनंदी राहील.

Israel Iran War : इराण-इस्रायल संघर्षाचा भडका; ५ देशांतील भारतीय दूतावासांकडून २४x७ हेल्पलाईन जारी

Israel Iran War : इराण-इस्रायल युद्धामुळे भारत सरकारने यूएई, इस्रायल, कतार, इराण आणि सौदी अरेबियामधील भारतीय नागरिकांसाठी आपत्कालीन मार्गदर्शक सूचना

IND vs WI : टीम इंडियासाठी ‘करो या मरो’ची लढाई! कोलकात्यात वेस्ट इंडिजविरुद्ध रंगणार ‘व्हर्च्युअल क्वार्टर फायनल’; आकडेवारीने वाढवलं टेन्शन

IND vs WI : हा सामना म्हणजे एक प्रकारे 'व्हर्च्युअल क्वार्टर फायनल' आहे, कारण जो संघ हा सामना जिंकेल तो थेट उपांत्य फेरीत प्रवेश करेल.

Loni Kalbhor News : लोणी काळभोर मुळा-मुठा नदीपात्रातील कचऱ्याची आग कायम; श्वसनाचा त्रास झाल्याने विद्यार्थी रुग्णालयात

Loni Kalbhor Fire News : लोणी काळभोर येथील मुळा-मुठा नदीपात्रात कचऱ्याला लागलेल्या आगीमुळे एमआयटी विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांना श्वसनाचा त्रास होऊन रुग्णालयात दाखल करावे

Supreme Court : ब्रिटीशकालीन सेवाशर्तींना पूर्णविराम द्या; तटरक्षक दलाच्या निवृत्ती वयाबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्देश

भारतीय तटरक्षक दलातील जवानांच्या सेवाशर्ती आणि निवृत्तीच्या वयाबाबत केंद्र सरकारने आता कालबाह्य ठरलेल्या ब्रिटीशकालीन नियमांना चिकटून राहू नये, अशा शब्दांत सर्वोच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला सुनावले आहे.

Amir Nasirzadeh killed: इराणला मोठा धक्का! संरक्षण मंत्री अमीर नासिर्झादेह ठार; खामेनेईंना हलवले सुरक्षित स्थळी

Amir Nasirzadeh killed: इस्रायलच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने रॉयटर्सला सांगितले की इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई आणि राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान हेही या हल्ल्यांचे लक्ष्य होते. मात्र त्यांच्या जीविताबद्दल अद्याप निश्चित माहिती मिळालेली नाही.

HPV Vaccination Campaign : देशव्यापी एचपीव्ही लसीकरण मोहिमेला सुरुवात; पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते पार पडले उदघाटन

देशव्यापी एचपीव्ही लसीकरण मोहिमेचा (HPV Vaccination Campaign) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते शनिवारी शुभारंभ करण्यात आला आहे. अजमेर येथून एचपीव्ही लसीकरण मोहीम सुरू झाली आहे.

Sahibzada Farhan Record : साहिबझादा फरहानचा वर्ल्ड रेकॉर्ड! विराट कोहलीला मागे टाकत ‘हा’पराक्रम करणारा जगातील पहिलाच खेळाडू

Sahibzada Farhan Record : पाकिस्तानचा सलामीवीर साहिबझादा फरहानने श्रीलंकेविरुद्धच्या महत्त्वाच्या सामन्यात वादळी शतक झळकावत भारतीय दिग्गज विराट कोहलीचा १२ वर्षांपूर्वीचा ऐतिहासिक विक्रम मोडीत काढला आहे.

रस्त्यावर रक्ताचा सडा! भरधाव बसची ट्रेलरला जोरदार धडक; २ चिमुकल्यांसह ६ जणांचा जागीच मृत्यू

Bus Accident : राजस्थानच्या बालोतरा जिल्ह्यात जोधपूर-सांचोर महामार्गावर खासगी बस आणि ट्रेलरचा भीषण अपघात झाला.

BMC : आयुक्तांची प्रत्यक्ष भेट,सभागृहात नगरसेवकांची गरमागरमी, त्यानंतरही दादर रेल्वे स्थानकाबाहेर फेरीवाले

मुंबई (विशेष प्रतिनिधी)मुंबई महापालिका आयुक्त डॉ भूषण गगराणी यांनी दादरसह माटुंगा परिसरातील फेरीवाल्यांवरील कारवाईचा आढावा घेत त्या भागांना प्रत्यक्ष भेटी दिल्यानंतर तसेच महापालिका सभागृहात फेरीवाला माफियांविरोधात नगरसेवकांकडून कारवाईची मागणी केल्यानंतरही दादर पश्चिम रेल्वे स्थानक परिसरात फेरीवाल्यांना हटवण्यात महापालिकेला अपयश येत आहे. महापालिका आणि पोलिस यांच्या माध्यमातून संयुक्त कारवाई केली जात असली तरी प्रत्यक्षात कारवाई करणारे पथक पुढे निघून गेल्यानंतर स्थानक परिसरातच मोठ्याप्रमाणात फेरीवाले व्यवसाय करत असल्याने आता या फेरीवाल्यांना महापालिका आणि पोलिसांची भीतीच वाटत नाही की चिरीमिरी दिल्यामुळे पोलिस आणि महापालिकेचे अधिकारी केवळ कारवाईचे नाटक करून त्यांना व्यवसाय करण्यास देत आहेत असा सवाल उपस्थित होत आहे.मुंबई महापालिका अतिरिक्त आयुक्त डॉ अश्विनी जोशी यांनी फेरीवाल्यांसह अतिक्रमण हटवण्याची जी मोहिम हाती घेतली आहे, त्याचे परिणाम आता मुंबईत दिसून येत आहे. त्यामुळेच सुरुवातीला या कारवाईकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या महापालिका आयुक्त डॉ. भूषण गगराणी यांना सेवा निवृत्तीच्या एक महिना आधी का होईना या कारवाईचे समर्थन करत काही भाग फेरीवाला मुक्त केले जातील अशी घोषणा करावी लागली आहे. याचा आधार घेत महापालिका सभेत उबाठाचे नगरसेवक यशोधर फणसे यांनी फेरीवाला माफियाचा मुद्दा उपस्थित करून महापालिका प्रशासनाला धारेवर धरले होते.विशेष म्हणजे या दोन्ही घटनांच्या पार्श्वभूमीवर मुंबईतील फेरीवाल्यांविरोधातील कारवाई अधिक कडक तथा तीव्र होण्याची शक्यता असतानाही दादर रेल्वे स्थानक पश्चिम परिसराच फेरीवाले व्यवसाय करताना दिसत आहे. एवढेच नाही तर आवाज देत आपल्या वस्तूही विकत आहे. जावळे मार्ग, डिसिल्व्हा मार्ग, केशवसूत उड्डाणपूल तसेच रानडे मार्गावर हे चित्र आता रात्री आठनंतर उशिरापर्यंत दिसून येत आहे. मात्र, दुसरीकडे रेल्वे स्थानकापासून शंभर मीटरच्या पुढील बाजुस कडक कारवाई दिसून येत आहे. त्यामुळे महापालिका आणि पोलिस प्रशासन हे न्यायालयाच्या निर्देशाचे पालन करते की अवमुल्यन करते असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. जिथे स्थानकापासून १०० मीटरच्या पुढील बाजुस कोणत्याही प्रकारची तक्रार नसताना तिथे कडक कारवाई करताना दुसरीकडे रेल्वे स्थानकाच्या दरवाजात मात्र कारवाईकडे दुर्लक्ष केले जात असल्याने महापालिका आणि पोलिस प्रशासनाच्या कारवाईवर शंका उपस्थित होत आहे.उबाठा नगरसेवकाच्या मागणीला विरोधी पक्षनेत्यांचा नाही पाठिंबा :फेरीवाला माफियावर कारवाई करण्याच्या मागणी उबाठाचे नगरसेवक यशोधर फणसे यांनी केली. हरकतीच्या मुद्दयाद्वारे यावर उबाठाने आवाज उठवलेला असतानाच त्यांच्याच पक्षाचे नगरसेवक विरोधी पक्षनेत्या किशोरी पेडणेकर यांनी त्यांच्या हरकतीच्या मुद्दयाला पाठिंबा दिला नाही किंबहुना समर्थनही केले नाही. एवढेच नाही तर सभागृहात उपस्थित विशाखा राऊत, सचिन पडवळ, रमाकांत रहाटे यांच्यासह कुणीच त्यावर भाष्य केले नाही. उलट फणसे यांच्या मागणीला भाजपने पाठिंबा दिला. सभागृहनेते गणेश खणकर यांच्यासह स्थायी समिती अध्यक्ष प्रभाकर शिंदे, शिवानंद शेट्टी, राखी जाधव, सुषम सावंत या भाजपच्या सदस्यांनी समर्थन केले, तर उबाठाच्या श्रध्दा जाधव आणि प्रमोद सावंत व्यतिरिक्त कुणीही तोंड उघडले नाही. तर काँग्रेसच्या अश्रफ आझमी, नसीमा जुनेजा यांनी याला विरोध करण्याचा प्रयत्न केला, राष्ट्रवादीच्या अजित रावराणे याचे समर्थन केले. परंतु, आपल्याच पक्षाच्या ज्येष्ठ नगरसेवकाने मांडलेल्या हरकतीच्या मुद्दयाला विरोधी पक्षनेत्या किशोरी पेडणेकर यांनी पाठिंबा देत एकप्रकारे फणसे यांना उघडे पाडण्याचा प्रयत्न केला, पण भाजपने त्यांना सावरत राष्ट्रभक्त नागरिक म्हणून त्यांच्या मागणीला पाठिंबा दिला. त्यामुळे विरोधी पक्षनेत्या या केवळ आपल्याच मर्जीतील नगरसेवकांची बाजू लावून धरत असल्याचे स्पष्ट दिसून येत आहे.

Uday Bhanu Chib : युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष उदय भानू चिब यांच्या जामीनाला तातडीने स्थगिती; नेमकं काय घडलं?

भारत एआय इम्पॅक्ट समिटदरम्यान झालेल्या आंदोलनाप्रकरणी अटकेत असलेले युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष उदय भानू चिब (Uday Bhanu Chib) यांना शनिवारी दिल्लीच्या दंडाधिकारी न्यायालयाने जामीन मंजूर केला.

आंध्र प्रदेशच्या काकीनाड्यातील फटाका कारखान्यात भीषण स्फोट; १८ जणांचा मृत्यू

आंध्र प्रदेश राज्यातील काकीनाडा जिल्हा येथील सामरलकोट मंडलमधील वेटलापालेम गावात एका फटाका निर्मिती कारखान्यात भीषण स्फोट होऊन किमान १८ जणांचा जळून मृत्यू झाला आहे, तर सहा जण गंभीर जखमी झाल्याची प्राथमिक माहिती समोर आली आहे. जखमींना तातडीने रुग्णवाहिकेतून जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून काहींची प्रकृती चिंताजनक असल्याचे सांगितले जात आहे. स्फोटाच्या वेळी कारखान्यात जवळपास ३० कामगार उपस्थित होते अशी माहिती आहे. त्यामुळे मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.प्राथमिक माहितीनुसार, काही महिला कामगार कारखान्याच्या आत स्फोटक साहित्य तयार करत असताना अचानक भीषण स्फोट झाला. स्फोट इतका प्रचंड होता की संपूर्ण कारखान्याची इमारत क्षणात जमीनदोस्त झाली. अनेक कामगार ढिगाऱ्याखाली अडकले असण्याची भीती व्यक्त केली जात असून बचाव पथके युद्धपातळीवर मदतकार्य करत आहेत. महसूल विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कारखान्याचा मालक घटनेनंतर फरार झाला आहे.प्रत्यक्षदर्शींनी दिलेल्या माहितीनुसार, स्फोटाची तीव्रता इतकी होती की काही मृतदेह शेजारच्या शेतात जाऊन पडले. स्फोटानंतर अनेक तास कारखान्यातून अधूनमधून लहानमोठे स्फोट होत असल्याने परिसरात भीतीचे वातावरण पसरले आहे. दाट धुरामुळे आसपासच्या किमान पाच गावांवर परिणाम झाला असून नागरिकांमध्ये दहशत निर्माण झाली आहे.घटनेची माहिती मिळताच जिल्हा प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकारी तात्काळ घटनास्थळी दाखल झाले. मुख्यमंत्री चंद्रबाबू नायडू यांनी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून तातडीने मदतकार्य राबवण्याचे आणि जखमींना सर्वोत्तम वैद्यकीय उपचार देण्याचे आदेश दिले. त्यांच्या निर्देशानुसार राज्याच्या गृहमंत्री वांगलापुडी अनीता घटनास्थळी रवाना झाल्या असून त्या परिस्थितीवर वैयक्तिक लक्ष ठेवणार आहेत. सध्या मुख्यमंत्री विजयनगरम जिल्ह्याच्या दौऱ्यावर आहेत.चंद्रबाबू नायडू यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्स वर शोक व्यक्त करत या घटनेबद्दल तीव्र दु:ख व्यक्त केले आहे. त्यांनी पीडित कुटुंबांना तातडीने मदत देण्याचे आश्वासन दिले असून संपूर्ण घटनेवर सरकारचे बारकाईने लक्ष असल्याचे नमूद केले आहे.दरम्यान, या दुर्घटनेमागील नेमके कारण काय याची सखोल चौकशी सुरू करण्यात आली आहे. संबंधित कारखान्याकडे वैध परवाना होता का, तसेच सुरक्षा नियमांचे पालन करण्यात आले होते का, याचा तपास प्रशासन करत आहे. याच गावात यापूर्वीही अशाच प्रकारची दुर्घटना घडली होती, त्यामुळे सुरक्षाव्यवस्थेवर पुन्हा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

Israel - Iran War : भारतीय दूतावासाकडून इस्रायलमधील नागरिकांसाठी ॲडव्हायझरी जारी

पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराण – इस्रायल संघर्ष अधिक तीव्र झाल्याचे पाहायला मिळत आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने शनिवारी सकाळी इराणवर एकाच वेळी ३० ठिकाणी हल्ले करून युद्धाला सुरुवात केली आहे.याच पार्श्वभूमीवर भारत सरकारच्या संबंधित दूतावासांनी तेथे वास्तव्यास असलेल्या भारतीय नागरिकांसाठी सुरक्षा ॲडव्हायझरी जारी केली आहे. इस्त्रालयच्या सध्याच्या सुरक्षा परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर इस्रायलमधील भारतीय दूतावासाने सर्व भारतीय नागरिकांना एक इशारा जारी केला आहे. दूतावासाने सर्व भारतीयांना अत्यंत सावधगिरी बाळगण्याचे आणि नेहमीच सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. भारतीय नागरिकांना इस्रायली अधिकाऱ्यांनी आणि होम फ्रंट कमांडने जारी केलेल्या सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वांचे काटेकोरपणे पालन करण्याचा सल्ला दिला आहे.भारतीय नागरिकांना केलेल्या सूचना पुढीलप्रमाणे :- इस्रायलमधील सर्व भारतीय नागरिकांना अत्यंत सावधगिरी बाळगण्याचा आणि नेहमीच सतर्क राहण्याचा सल्ला देण्यात येत आहे. - इस्रायली अधिकारी आणि होम फ्रंट कमांडच्या सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वांचे आणि सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करा.- सर्व भारतीय नागरिकांनी नियुक्त केलेल्या आश्रयस्थानांजवळ राहावे आणि त्यांच्या निवासस्थानाच्या किंवा कामाच्या क्षेत्रातील जवळच्या सुरक्षित ठिकाणांची जाणीव ठेवावी.- भारतीय नागरिकांना पुढील सूचना मिळेपर्यंत इस्रायलमध्ये सर्व अनावश्यक प्रवास टाळण्याचा सल्ला देण्यात येत आहे.- स्थानिक बातम्या, अधिकृत घोषणा आणि आपत्कालीन सूचनांचे नियमितपणे निरीक्षण करत रहा.- कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत, भारतीय नागरिक २४x७ हेल्पलाइनद्वारे तेल अवीवमधील भारतीय दूतावासाशी संपर्क साधू शकतात- फोन नंबरः +९७२-५४-७५२०७११; ईमेल: cons1.telaviv@mea.gov.inतसेच महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने परदेशातील महाराष्ट्रातील नागरिकांनी शांतता व संयम राखावा, अधिकृत सूचनांचे पालन करावे आणि आवश्यक असल्यास तात्काळ भारतीय दूतावासाशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.महाराष्ट्र शासन नागरिकांच्या सुरक्षिततेबाबत सतर्क असून केंद्र शासन व संबंधित दूतावासांशी समन्वय ठेवून परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे.आपत्कालीन संपर्क तपशील :रामल्लाह (पॅलेस्टाईन)फोन : +970592916418ईमेल : repoffice@mea.gov.in / cons.ramallah@mea.gov.inदोहा (कतार)फोन : 00974-55647502ईमेल : cons.doha@mea.gov.inरियाध (सौदी अरेबिया)फोन : 00-966-11-4884697WhatsApp : 00-966-542126748टोल फ्री : 800 247 1234ईमेल : cw.riyadh@mea.gov.inतेल अवीव (इस्रायल)फोन : +972-54-7520711 / +972-54-2428378ईमेल : cons1.telaviv@mea.gov.inतेहरान (इराण)फोन : +989128109115 / +989128109109 / +989128109102 / +989932179359अबू धाबी (संयुक्त अरब अमिरात)टोल फ्री : 800-46342WhatsApp : +971543090571ईमेल : pbsk.dubai@mea.gov.in / ca.abudhabi@mea.gov.inकुवैत फोन : +96565501946ईमेल : community.kuwait@mea.gov.inबाहरीनफोन : 00973-39418071मस्कतटोल फ्री : 80071234WhatsApp : +96898282270ईमेल : cw.muscat@mea.gov.in / cons.muscat@mea.gov.inजॉर्डनफोन : 00962-770 422 276बगदाद (इराक) फोन : +964 771 651 1185 / +964 770444 4899 वेबसाइट :eoibaghdad.gov.inईमेल : cons.baghdad@mea.gov.in / cons1.baghdad@mea.gov.in / pol.baghdad@mea.gov.in- दूतावास संबंधित अधिकाऱ्यांशी सतत संपर्कात आहे आणि गरज पडल्यास अपडेट्स देईल.

राज्यातील विमानतळांची विकासकामे कालबद्ध गतीने पूर्ण करावी - मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस

- वाढवण व विरार परिसरात नवीन ग्रीनफिल्ड विमानतळ विकसित करण्यात येणारमुंबई : आशियातील सर्वात मोठे प्रस्तावित वाढवण बंदर राज्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी निर्णायक ठरणार आहे. या बंदराला रस्ता, रेल्वे आणि वायुमार्गाने प्रभावीपणे जोडण्यासाठी समन्वयित पावले उचलली जात आहेत. वाढवण व विरार परिसरात नवीन ग्रीनफिल्ड विमानतळ विकसित करण्यासाठी तातडीने जागा निश्चिती करण्यात यावी, तसेच राज्यातील विविध विमानतळांच्या विकासकामांना कालबद्ध गती देण्यात यावी, असे निर्देश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले.विधिमंडळातील समिती कक्षात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली महाराष्ट्र विमानतळ विकास प्राधिकरणच्या संचालक मंडळाची ९३ वी बैठक पार पडली. बैठकीस महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे, वित्त विभागाचे अपर मुख्य सचिव ओ. पी. गुप्ता, प्राधिकरणाच्या व्यवस्थापकीय संचालक तथा उपाध्यक्ष स्वाती पांडेय, सिडकोचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. विजय सिंघल तसेच मिहानचे सहव्यवस्थापकीय संचालक डॉ. विपीन विटणकर उपस्थित होते.मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, गडचिरोली जिल्हा देशातील महत्त्वपूर्ण स्टील उद्योग केंद्र म्हणून विकसित होत असून, या औद्योगिक वाढीला चालना देण्यासाठी तेथे लवकरच ग्रीनफिल्ड विमानतळ उभारण्यात येणार आहे. औद्योगिक क्षेत्रातील गुंतवणुकीमुळे वाढती वाहतूक आणि लॉजिस्टिक गरजा लक्षात घेता आधुनिक विमानतळ सुविधा आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.बैठकीत नांदेड, सिंधुदुर्ग आणि नागपूर येथील कार्यरत विमानतळांच्या सुविधा विस्तार व आधुनिकीकरणाचा आढावा घेण्यात आला. प्राधिकरणाच्या वतीने राज्यातील नऊ विमानतळांच्या विकासकामांबाबत सविस्तर सादरीकरण करण्यात आले.मिहान विकासासाठी ५९७ कोटींची मंजुरी; २९७ कोटी वितरित :मिहान येथे अनेक उद्योग व प्रकल्प कार्यान्वित झाले असून, पतंजली आयुर्वेदचाही प्रकल्प सुरू झाला आहे. तसेच इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट नागपूर, कमर्शियल कॉम्प्लेक्स, महाराष्ट्र अॅग्रो डेव्हलपमेंट कंपनी, महाराष्ट्र रिमोट सेन्सिंग अॅप्लिकेशन सेंटर, सेझबाह्य क्षेत्रातील हेल्थकेअर सुविधा, कार्गो हब आणि इलेक्ट्रिक वाहनांसाठी ई-व्ही चार्जिंग स्टेशन यांसारख्या प्रकल्पांची माहिती यावेळी देण्यात आली.मिहानच्या सर्वांगीण विकासासाठी ५९७ कोटी रुपयांची मंजुरी देण्यात आली असून, त्यापैकी २९७ कोटी रुपये उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. १२ कोटी ३८ लाख रुपये खर्चाचा ३९ एमएलडी क्षमतेचा सांडपाणी प्रक्रिया (एसटीपी) प्रकल्प उभारण्यात येत आहे. शिवणगाव आणि वित्तुबाबानगर परिसरातील पायाभूत सुविधांसाठी ९९ कोटी रुपयांच्या निधीस प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली आहे.राज्यातील विमानतळ व औद्योगिक पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणामुळे गुंतवणूक, रोजगारनिर्मिती आणि प्रादेशिक विकासाला मोठी चालना मिळेल, अशी माहिती यावेळी देण्यात आली.

BMC : मुंबईत सव्वा लाख मुलींना देणार एचपीव्ही लस

- राष्ट्रीय मोहिमेचा शनिवारी झाला शुभारंभ- पहिल्या टप्प्यात महापालिका शाळांमधील सुमारे २५ हजार मुलींचा समावेशमुंबई (विशेष प्रतिनिधी)गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग भविष्यात होऊ नये याकरीता सद्यस्थितीत १४ वर्षे पूर्ण झालेल्या परंतु १५ वर्षे पूर्ण न झालेल्या वयाच्या मुलींना एच. पी. व्ही. लस देण्यासाठीच्या देशव्यापी एचपीव्ही लसीकरण मोहिमेचा शुभारंभ अजमेर (राजस्थान) येथून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते शनिवारी २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सकाळी करण्यात आला. १४ वर्षे पूर्ण झालेल्या परंतु १५ वर्षे पूर्ण न झालेल्या मुली हा निकष लक्षात घेता, मुंबईमधील एकूण सुमारे १,३०,००० लाभाथी आहेत. या पहिल्या टप्प्यात महानगरपालिका शाळांमधील २४ हजार ९३६ लाभार्थी मुलींचा लसीकरण मोहिमेत समावेश करण्यात येणार आहे.मुंबई सेंट्रल स्थित आणि मुंबई महानगरपालिका संचालित टोपीवाला राष्ट्रीय वैद्यकीय महाविद्यालय व बाई य. ल. नायर धर्मादाय रुग्णालय येथे हा कार्यक्रम पार पडला. त्यावेळी १४ वर्ष पूर्ण झालेल्या ५ लाभार्थ्यांना एचपीव्ही लस देवून मुंबईसह महाराष्ट्र स्तरीय मोहिमेचा शुभारंभ करण्यात आला. पहिल्या टप्प्यात महानगरपालिका शाळांमधील लाभार्थी मुलींचे तर पुढील टप्प्यात इतर खासगी व अनुदानित शाळा येथील लाभार्थ्यांचे लसीकरण करण्यात येईल. या राष्ट्रीय शुभारंभानंतर या मोहिमेचा मुंबईसह महाराष्ट्रातील शुभारंभ राज्याचे सार्वजनिक आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर, मुंबईच्या महापौर रितू तावडे आणि उप महापौर संजय घाडी यांच्या हस्ते शनिवारी २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी करण्यात आला. एचपीव्ही लसीकरण राष्ट्रीय शुभारंभ सोहळ्यात दृकश्राव्य प्रणालीद्वारे हे सर्व मान्यवर सहभागी झाले. याप्रसंगी नगरसेवक रोहिदास लोखंडे, नगरसेविका अमरीन अब्राहनी, राज्य आरोग्य विभागाचे सचिव ई. रविंद्रन, राज्य आरोग्य संचालनालयाच्या आयुक्त डॉ. कादंबरी बलकवडे, मुंबई महानगरपालिकेचे संचालक (वैद्यकीय शिक्षण व प्रमुख रुग्णालये) डॉ. शैलेश मोहिते, कार्यकारी आरोग्य अधिकारी डॉ. दक्षा शहा, केईएम रुग्णालयाच्या अधिष्ठाता डॉ. संगीता रावत, नायर दंत रुग्णालयाच्या अधिष्ठाता डॉ. माला दीक्षित आदी मान्यवर उपस्थित होते.गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग जागतिक स्तरावर आणि देशात सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने चिंतेची बाब आहे. परंतु भविष्यात संभाव्य गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा लसीकरण करुन टाळणे शक्य आहे. मुंबईकर नागरिकांनी आपल्या मुलींना या मोहिमेदरम्यान एच. पी. व्ही. लस देऊन मुलींचे भविष्य हे गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगापासून सुरक्षित करावे, असे आवाहन महापौर रितू तावडे यांनी या कार्यक्रमात केले. ही लस संपूर्णपणे सुरक्षित आहे. त्यामुळे पालकांनी चिंता करू नये, असे आवाहनही त्यांनी या निमित्ताने केले.लसीकरण मोहीम पुढील ३ महिने सलग सुरू राहील आणि त्यानंतर ती नियमित लसीकरण कार्यक्रमाचा भाग होईल. या लसीच्या सुविधा महानगरपालिकेतील २३६ आरोग्य केंद्र, २७ प्रसूतिगृहे, १६ सर्वसाधारण रुग्णालय व ५ वैद्यकीय महाविद्यालय अशा एकूण २८४ आरोग्य संस्था येथे देण्यात येईल. ही मोहीम महानगरपालिकेमध्ये यशस्वीपणे राबविण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य विभागामार्फत महानगरपालिकास्तरीय अधिकारी, २६२ वैद्यकीय अधिकारी, १००८ परिचारिका , ४४२८ आशा सेविका व आरोग्य स्वयंसेविका यांना प्रशिक्षण देण्यात आलेले आहे.लसीकरणाचे टप्पे :गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग जागतिक स्तरावर आणि देशात सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने चिंतेची बाब आहे. हा कर्करोग हयुमन पॅपिलोमा व्हायरस या विषाणूमुळे होतो आणि हा एकमेव कर्करोग आहे, जो लसीकरणाने टाळता येऊ शकतो. गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा लसीकरणाने टाळता येणारा कर्करोग आहे. भारतीय महिलांमध्ये आढळणाऱ्या कर्करोगांपैकी हा दुसऱ्या क्रमांकाचा कर्करोग आहे. सन २०२२ मध्ये भारतामधील कर्करोगाचा प्रादुर्भाव १ लाख महिलांमागे १७.७ टक्के इतका होता. त्यामुळे जागतिक आरोग्य संघटनेने एचपीव्ही लस ही राष्ट्रीय लसीकरण कार्यक्रमात समाविष्ट करण्याची केंद्र शासनास शिफारस केली.'गार्डसिल-४' लस कुठे दिली जाणार आहे :लसीकरण मोहिमेअंतर्गत लाभार्थी मुलींना 'गार्डसिल-४' या एचपीव्ही लसीची एक मात्रा (०.५ मिली) डाव्या दंडावर स्नायूमध्ये दिली जाणार आहे. लस दिल्यानंतर त्यांच्या डाव्या तर्जनीच्या नखावर मार्कर पेनने मार्किंग करण्यात येणार आहे. हे लसीकरण ऐच्छिक असून त्यासाठी पालकांच्या संमतीची आवश्यकता आहे. प्रतिकूल घटना व्यवस्थापन करिता प्रत्येक केंद्रावर वैद्यकीय अधिकारी उपलब्ध असतात. आवश्यकता भासल्यास नजीकच्या शासकीय तथा महानगरपालिका वैद्यकीय महाविद्यालय तथा राज्य रुग्णालयामधे संबंधित व्यवस्था करण्यात आली आहे.लसीकरणानंतरची संभाव्य लक्षणे :एचपीव्ही लस दिल्यानंतर ताप, डोकेदुखी किंवा इंजेक्शनच्या ठिकाणी सूज येऊ शकते, जी २-३ दिवसात बरी होते. प्रत्येक केंद्रावर त्वरित उपचारासाठी वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध असणार आहेत. परंतु, गंभीर आजार असलेल्या मुली, ज्यांना यीस्टची ॲलर्जी आहे किंवा ज्या गर्भवती आहेत, त्यांनी ही लस देण्यात येणार नाही.

Pune: डॉ. आंबेडकर महाविद्यालयात कला व क्रीडा स्पर्धांना उत्स्फुर्त प्रतिसाद; विजेत्यांना पारितोषिक प्रदान

Pune: पारितोषिक यादी वाचन प्रा. डॉ. रुपेश थोपटे, प्रा. रिमा खरे यांनी केले. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक डॉ. गौतम बनसोडे यांनी केले आहे. सूत्रसंचालन प्रा. डॉ. श्रेयसी परब यांनी केले. आभार प्रा. प्रशांत झोंबाडे यांनी मानले.

कराडमध्ये ‘हॉटेल अयोध्या’वर पोलिसांची धाड! वेश्या व्यवसायाचा पर्दाफाश; ४ महिलांसह लॉज चालक ताब्यात

Karad Crime News : कराडमधील मलकापूर येथे 'हॉटेल अयोध्या' लॉजवर पोलिसांनी छापा टाकून वेश्या व्यवसायाचा पर्दाफाश केला.

Strawberry Success : निंबुतच्या पठारावर स्ट्रॉबेरीचा गोडवा; प्रयोगशील शेतकरी दीपक जगताप यांची यशोगाथा

Deepak Jagtap Strawberry Success : बारामतीतील निंबुत येथील शेतकरी दीपक जगताप यांनी १० गुंठ्यांत स्ट्रॉबेरीची लागवड करून ९ लाखांहून अधिक उत्पन्न मिळवले आहे.

Indian Tourism : बांगलादेशातील तणावाचा भारतीय पर्यटनाला फटका; विदेशी पर्यटकांच्या संख्येत ‘एवढ्या’टक्क्यांची घट

बांगलादेशासोबत निर्माण झालेल्या राजनैतिक तणावाचा परिणाम भारताच्या पर्यटन (Indian Tourism) क्षेत्रावर दिसून आला आहे. वर्ष २०२५ मध्ये भारतात येणाऱ्या विदेशी पर्यटकांच्या संख्येत ९.४ टक्क्यांची घट नोंदवण्यात आली.

SL vs PAK : पैसा की प्रतिष्ठा? पाकिस्तानविरुद्धच्या सामन्यात श्रीलंकेसमोर मोठा पेच! नेमकं कशाला देणार प्राधान्य?

SL vs PAK : या सामन्यात खेळाच्या मैदानाबाहेर एका वेगळ्याच आर्थिक गणिताची चर्चा रंगली आहे.

RO-RO Ferry : मुंबई-विजयदुर्ग रो-रो सेवेला कोकणवासीयांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद; पहिल्याच दिवशी 'हाऊसफुल्ल'बुकिंग

- मंत्री नितेश राणे यांच्या हस्ते या सेवेचा शुभारंभ!मुंबई : महाराष्ट्र सागरी मंडळाच्या वतीने मुंबई ते विजयदुर्ग दरम्यान सुरू होणाऱ्या आशियातील सर्वात जलद 'एम-टू-एम' रो-रो जलवाहतूक सेवेला कोकणवासीयांचा अभूतपूर्व प्रतिसाद लाभला आहे. उद्या, रविवार दिनांक १ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ८.०० वाजता मुंबईतील भाऊचा धक्का येथे या सेवेचा शुभारंभ मत्स्यव्यवसाय व बंदरे मंत्री नितेश राणे यांच्या हस्ते पार पडणार आहे. यानंतर ही बोट विजयदुर्गकडे प्रस्थान करणार असून, या प्रवासासाठी प्रवाशांनी पहिल्याच दिवशी मोठ्या प्रमाणात बुकिंग केले आहे. पहिल्याच दिवशी विविध श्रेणींमधून जवळपास सर्वच तिकीट बुकिंग होत आली आहेत.मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या प्रकल्पाचे महत्त्व अधोरेखित करताना म्हटले आहे की, सुमारे ६२६ प्रवासी आणि मोठ्या संख्येने वाहने वाहून नेण्याची क्षमता असलेले हे अत्याधुनिक रो-रो जहाज मुंबई ते विजयदुर्ग हे अंतर अवघ्या ६ ते ७ तासांत पूर्ण करणार आहे. सुरक्षित आणि आरामदायी समुद्रप्रवासासोबतच पर्यटकांना कोकणचा विस्तीर्ण निसर्गरम्य समुद्रकिनारा अनुभवण्याची संधी या निमित्ताने मिळणार आहे. ही सेवा महाराष्ट्राच्या सागरी वाहतुकीच्या इतिहासातील एक नवीन आणि वैभवशाली अध्याय ठरणार असून, भविष्यात या सेवेमुळे रस्ते वाहतुकीवरील ताण लक्षणीयरीत्या कमी होईल. कोकणाला वेगवान कनेक्टिव्हिटी देण्यासाठी आणि राज्याच्या सागरी पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी हा प्रकल्प एक मैलाचा दगड ठरेल, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला आहे.मत्स्यव्यवसाय व बंदरे मंत्री नितेश राणे यांच्या सातत्यपूर्ण पाठपुराव्यामुळे हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प अखेर प्रत्यक्षात साकार झाला आहे. या प्रतिसादाबद्दल बोलताना मंत्री नितेश राणे यांनी सांगितले की, कोकणवासीयांनी या सेवेचे केलेले स्वागत हे या प्रकल्पाच्या यशाची पावती आहे. या सेवेमुळे केवळ वेळेची बचत होणार नाही, तर कोकणातील पर्यटन, स्थानिक व्यापार आणि रोजगाराच्या संधींना मोठी चालना मिळेल. उद्याच्या पहिल्या फेरीसाठी झालेल्या बुकिंगच्या तपशिलानुसार, सर्वाधिक पसंती इकोनॉमी श्रेणीला मिळाली असून प्रीमियम श्रेणी, बिझनेस श्रेणी आणि प्रथम दर्जा (फर्स्ट क्लास) श्रेणीत देखील प्रवाशांनी आपले स्थान आरक्षित केले आहे.प्रवाशांच्या सोयीसाठी ₹३,००० पासून ₹९,००० पर्यंतचे विविध तिकीट दर निश्चित करण्यात आले आहेत. केवळ प्रवासीच नव्हे तर वाहनांच्या वाहतुकीसाठीही या सेवेला उत्तम प्रतिसाद लाभला असून, पहिल्याच दिवशी चारचाकी आणि दुचाकी वाहनांचे बुकिंग मोठ्या प्रमाणात झाले आहे. या प्रतिसादावरून मुंबई-कोकण प्रवासासाठी ही सेवा किती आवश्यक आहे हे स्पष्ट होते.

US-Israel strikes on Iran: मध्यपूर्वेतील युद्धाचा भारतीय विमान वाहतुकीला मोठा फटका; 179 उड्डाणे रद्द

US-Israel strikes on Iran: दक्षिण इराणमध्ये अमेरिका-इस्रायलच्या हल्ल्यात एका शाळेवर बॉम्ब पडून ५१ विद्यार्थी ठार झाल्याचे इराणच्या सरकारी दूरदर्शनने सांगितले. या साखळी घटनांमुळे मध्यपूर्वेतील संपूर्ण हवाई वाहतूक विस्कळीत झाली असून लाखो प्रवासी अडचणीत सापडले आहेत.

तुकाराम मुंढेंचा लातूरमध्ये दणका! अनियमितता आढळल्याने अपंगांच्या दोन शाळा कायमच्या बंद

School News : लातूर जिल्ह्यातील दोन दिव्यांग शाळांमधील अनियमिततेमुळे अपंग कल्याण सचिव तुकाराम मुंढे यांनी त्या बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत.

India Reaction On US- Iran Tension: ‘खूप चिंतेचा विषय’! इराणवरील अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यांवर भारताची पहिली प्रतिक्रिया

India Reaction On US- Iran Tension: सर्व भारतीय विमान कंपन्यांना हवाई क्षेत्र सूचना आणि मार्ग निर्बंधांवर सतत लक्ष ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले असून आवश्यकतेनुसार उड्डाणे वळवण्याचे आदेशही दिले आहेत.

Punjab News : पंजाबमध्ये 2.5 किलो आरडीएक्स जप्त; दोघांना अटक

पंजाब पोलिसांनी (Punjab News) शनिवारी एका मोठ्या दहशतवादी कटाचा डाव उधळून लावत विदेशी पाठबळ असलेल्या दहशतवादी मॉड्यूलचा पर्दाफाश केला आहे.

Israel Iran Attack: इराणच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यानंतर बुर्ज खलीफा रिकामा; UAE सह सात अमेरिकी तळांवर हल्ले

Israel Iran Attack: तज्ञांच्या मते हा संघर्ष UAE च्या अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा धोका ठरू शकतो, कारण देशाची संपूर्ण अर्थव्यवस्था आंतरराष्ट्रीय व्यापार, पर्यटन आणि परकीय गुंतवणुकीवर अवलंबून आहे.

Mohammad Amir Prediction : ‘पाकिस्तानचं सोडा, पण भारत बाहेर जाणार…!’, पाकच्या माजी खेळाडूने पुन्हा ओकली गरळ, पाहा VIDEO

Mohammad Amir Prediction : पाकिस्तानच्या 'हारना मना है' या एका टीव्ही शोमध्ये बोलताना आमिरने आपल्या जुन्या विधानाचा पुनरुच्चार केला. त्याने म्हटले होते की, भारत उपांत्य फेरीपर्यंत पोहोचू शकणार नाही.

छत्रपती शिवाजी महाराज कर्जमुक्ती योजना 2017 : न्यायालयाच्या आदेशाचे पालन न झाल्याने राज्य सरकारविरोधात अवमान याचिका दाखल

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठाने छत्रपती शिवाजी महाराज कर्जमुक्ती योजना २०१७ अंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ देण्याचे आदेश दिले होते. मात्र, या आदेशाचे पालन न झाल्याने राज्य सरकारविरोधात पुन्हा अवमान याचिका दाखल करण्यात आली आहे.

Pune Politics : पुणे भाजप व्यापारी आघाडीच्या अध्यक्षपदी महेश गुप्ता यांची नियुक्ती

Pune Politics : भारतीय जनता पक्षाच्या पुणे शहर व्यापारी आघाडीच्या अध्यक्षपदी महेश गुप्ता यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे.

प्रत्येक तालुक्यात होणार सहा 'महाराजस्व समाधान शिबिरे'; चंद्रशेखर बावनकुळे यांची घोषणा

- महसूल विभागातील १५ सेवांचा एकाच ठिकाणी लाभमुंबई : राज्यभरातील सामान्य जनतेला शासकीय सेवांचा लाभ त्वरित मिळावा यासाठी महसूल विभागाने 'छत्रपती शिवाजी महाराज महाराजस्व समाधान शिबिर' अभियान राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या अभियानांतर्गत राज्यातील प्रत्येक तालुक्यात सहा शिबिरे आयोजित केली जाणार असल्याची माहिती महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी आज विधीमंडळात दिली.या अभियानाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी १८ फेब्रुवारी ते ५ मार्च या कालावधीत महसूल मंडळ स्तरावर पूर्वतयारी करण्यात येणार आहे. नागरिकांचे अर्ज गोळा करणे आणि कागदपत्रांची पूर्तता करणे ही कामे या काळात पूर्ण केली जातील, जेणेकरून शिबिराच्या दिवशी प्रत्यक्ष लाभ देता येईल.छत्रपती श्री शिवाजी महाराज महाराजस्व समाधान शिबीर अभियान टप्पा क्र. १ च्या प्रभावी व यशस्वी अंमलबजावणीसाठी दृकश्राव्य प्रणालीद्वारे आढावा बैठक घेतली.या बैठकीत अभियानाच्या नियोजन, अंमलबजावणीची कार्यपद्धती तसेच नागरिकांना वेळेत व गुणवत्तापूर्ण सेवा देण्याबाबत सविस्तर चर्चा केली.… pic.twitter.com/k3nlH91aOb— Chandrashekhar Bawankule (@cbawankule) February 28, 2026शिबिरांचे वेळापत्रक :अभियान तीन टप्प्यांत राबवले जाणार असून त्याचे नियोजन खालीलप्रमाणे असेल:मार्च महिना : तालुक्यातील दोन महसूल मंडळांसाठी ७ मार्च आणि १४ मार्च (शनिवार) रोजी शिबिरे होतील.एप्रिल महिना : तालुक्यातील दुसऱ्या दोन मंडळांसाठी १० एप्रिल आणि १७ एप्रिल रोजी आयोजन केले जाईल.मे महिना : नगरपालिका आणि नगरपंचायत स्तरावर ८ मे आणि १५ मे (शुक्रवार) रोजी दोन शिबिरे पार पडतील.अशा प्रकारे प्रत्येक तालुक्यात एकूण ६ शिबिरांच्या माध्यमातून महसूल प्रशासन जनतेच्या दारी पोहोचणार आहे.१५ महत्त्वाच्या सेवांचा मिळणार लाभ :या समाधान शिबिरांमध्ये महसूल खात्याशी संबंधित १५ विविध सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत. यामध्ये दाखले, उतारे आणि इतर शासकीय योजनांच्या लाभांचा समावेश आहे. या अभियानासाठी सर्व खासदार, आमदार, पालकमंत्री तसेच सर्व मंत्र्यांना त निमंत्रित करण्यात आले असून, लोकप्रतिनिधींच्या उपस्थितीत हे जनतेचे प्रश्न मार्गी लावले जातील, असेही मंत्री बावनकुळे यांनी स्पष्ट केले.

Todays Top 10 News: अजित पवार विमान अपघाताचा अहवाल समोर ते इराण युद्ध, व्हॉट्सॲपचे नवे नियम, सोने-चांदीचे दर वाढणार…वाचा आजच्या टाॅप बातम्या

Todays Top 10 News: झाडाला धडक, युद्धाची धग, सोने-चांदी तेजीत... अजित पवार विमान अपघात अहवालापासून इराण युद्धापर्यंत आजच्या सर्व मोठ्या बातम्या

Shirur News : मलठण चौकात संतप्त ग्रामस्थांचा रस्ता रोको; निकृष्ट कामाविरोधात अष्टविनायक महामार्ग ठप्प

शिरूर तालुक्यातील मलठण येथे अष्टविनायक महामार्गावरील निकृष्ट रस्ते कामाविरोधात ग्रामस्थांनी रस्ता रोको आंदोलन केले.

Uddhav Thackeray : उद्धव ठाकरेंना धक्का ! शिंदेंच्या शिवसेनेत मोठा पक्षप्रवेश; राजकीय हालचालींना वेग

शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाला (Uddhav Thackeray) पुन्हा एकदा मोठा धक्का बसला आहे. डोंबिवलीत ठाकरे गटाचे अनेक प्रमुख पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांनी शिंदे गटात प्रवेश केला आहे.

Jammu Kashmir Team : रणजी चॅम्पियन जम्मू-काश्मीर संघावर बक्षिसांचा वर्षाव! मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्लांकडून मोठी घोषणा

Jammu Kashmir Team : यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी जम्मू-काश्मीर संघासाठी २ कोटी रुपयांच्या रोख बक्षीसाची (Cash Prize) घोषणा केली. हे बक्षीस खेळाडू आणि सपोर्ट स्टाफ यांच्यात वितरित केले जाणार आहे.

Firecracker Blast : फटाक्याच्या कारखान्यात भीषण स्फोट; १८ कामगारांचा दुर्दैवी अंत

Firecracker Blast : आंध्र प्रदेशातील काकीनाडा जिल्ह्यात फटाक्यांच्या कारखान्यात भीषण स्फोट होऊन १८ कामगारांचा मृत्यू झाला आहे.

Food delivery staff : ऑनलाईन फूड डिलिव्हरी कर्मचाऱ्यांची पोलीस पडताळणी सक्तीची

मुंबई : राज्यात ऑनलाईन खाद्यपदार्थ वितरण करणाऱ्या कंपन्यांना यापुढे कर्मचाऱ्यांची पोलीस पडताळणी बंधनकारक राहणार असून, ज्या कंपन्या हा नियम पाळणार नाहीत, त्यांच्यावर कठोर कारवाई केली जाईल, असा इशारा कामगार मंत्री आकाश फुंडकर यांनी शनिवारी विधानसभेत दिला.भाजप आमदार भिमराव तापकीर यांनी प्रश्नोत्तराच्या तासात हा मुद्दा उपस्थित केला. ते म्हणाले की, राज्यातील झोमॅटो, स्विगी, ब्लिंकिट, झेप्टो, अमेझॉन आणि इतर ऑनलाईन खाद्यपदार्थ वितरण करणाऱ्या कंपन्यांच्या वितरण कर्मचाऱ्यांची पोलीस पडताळणी सक्तीची करण्यासाठी शासन काही परिपत्रक काढणार आहे का? पोलीस पडताळणी न करता कर्मचारी ठेवले गेले तर संबंधित कंपनीवर दंडात्मक कारवाई केली जाईल का? तसेच, ग्राहकांनी ऑनलाईन पद्धतीने खाद्यपदार्थ मागवल्यास संबंधित अॅपवर वितरण कर्मचाऱ्यांची माहिती ग्राहकांना दिसण्यासाठी काही आदेश दिले जातील का? असे प्रश्न त्यांनी विचारले.यावर उत्तर देताना मंत्री आकाश फुंडकर म्हणाले की, ऑनलाईन खाद्यपदार्थ वितरण करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करत असताना जाहिरात देऊन त्रयस्थ संस्थेमार्फत त्यांची नोंदणी करतात. ऑनलाईन अर्जच्या माध्यमातून ही नोंदणीची प्रक्रिया केली जाते. पार्टनरशिपच्या नावावर त्यांचा हा करार होत असतो. या कर्मचाऱ्यांची भरती प्रक्रिया त्रयस्थ संस्थांमार्फत होत असल्याने कंपन्या स्वत:वरची जबाबदारी झटकताना दिसतात. परंतु, मध्यंतरीच्या काळात घडलेल्या घटनांनंतर गृहविभागामार्फत काही सूचना मागवण्यात आल्या होत्या. त्यावेळी या कर्मचाऱ्यांची चारित्र्य तपासणी करण्याबाबत कामगार विभागाने गृह विभागाला सुचित केले.पोलिसांकडून पडताळणी सुरू :मंत्री फुंडकर म्हणाले, सध्यातरी सगळ्या कंपन्या पोलीस पडताळणी करत आहेत. तरीसुद्धा येणाऱ्या काळात सर्व आस्थापनांना सुचित केले जाईल की, पोलीस पडताळणी केल्याशिवाय कामगारांना नोंदवू नये. असा कामगार आढळल्यास त्याला कामावरून कमी करण्यात यावे. तसेच, ज्या कंपन्या नियम पाळणार नाहीत त्यांच्यावर कारवाई केली जाईल, असेही मंत्री आकाश फुंडकर यांनी सांगितले.

Uday Bhanu Chib : भारतीय युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष उदय भानू चिब यांना जामीन मंजूर

भारत मंडपम येथे आयोजित 'इंडिया एआय इम्पॅक्ट समिट' दरम्यान झालेल्या आंदोलनाप्रकरणी अटकेत असलेले भारतीय युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष उदय भानू चिब (Uday Bhanu Chib) यांना शनिवारी दिल्ली न्यायालयाने जामीन मंजूर केला.

Weather Update : देशात मार्च ते मे दरम्यान उष्णतेच्या लाटेचे दिवस सरासरीपेक्षा जास्त राहतील; आयएमडीने व्यक्त केला अंदाज

भारतीय हवामान विभागाने (Weather Update) शनिवारी वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, यंदा मार्च ते मे या तीन महिन्यांच्या कालावधीत देशातील बहुतांश भागात उष्णतेच्या लाटेचे दिवस सरासरीपेक्षा जास्त राहतील.

आता मुंबईत धावणार पत्रकार-कॅमेरामनसाठी स्वतंत्र अॅम्ब्युलन्स

- मुख्यमंत्री फडणवीस, शिंदेंनी केले सेवेचे लोकार्पण....- 'आरबीजी फाउंडेशन-टीव्हीजेए'चा उपक्रम; लालबागचा राजा सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाचीही साथमुंबईः राज्यभरातील विशेषतः मुंबई महानगराच्या कानाकोपऱ्यात दडलेल्या, घडलेल्या वेगवान घडामोडी अर्थात, 'ब्रेकिंग न्यूज' त्या-त्या क्षणाला लोकांपर्यंत पोचविणाऱ्या इलेक्ट्रॉनिक आणि प्रिंट मीडियातील पत्रकार-कॅमेरामन आणि संबंधित घटकांसाठी आता स्वतंत्र 'अॅम्ब्युलन्स' रस्त्यावर उतरल्या आहेत. मीडिया विश्वातील धावपळीत पत्रकारांच्या आरोग्याकरिता ही सेवा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. नवी मुंबईतील 'आरबीजी फाउंडेशन' आणि' टीव्ही जर्नालिस्ट असोसिएशन’च्या पुढाराकाने सुरू केलेल्या या सेवेचे उदघाटन राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या हस्ते शनिवारी मुंबईत झाले.विधान भवनाच्या आवारात झालेल्या या उदघाटन सोहळ्याला राज्याचे आरोग्य मंत्री प्रकाश आबिटकर, परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक, रोजगार हमी योजनेचे मंत्री, भरत गोगावले, फाउंडेशनच्या अध्यक्ष मधुरा गेठे, टीव्ही जर्नालिसस्ट असोसिएशनचे अध्यक्ष उदय जाधव, सदस्य मनश्री पाठक यांच्यासह पंकज दळवी, कार्यकारिणी सदस्य मनाली गायकवाड, राजेश साफळे, अनिल सौंदडे असोसिएशनचे पदाधिकारी उपस्थित होते.महाराष्ट्राचे राजकारण गेल्या काही काळात प्रचंड वेगवान झाले आहे. त्यामुळे राजकारण आणि संबंधित बाबींना मीडियात महत्त्व दिले जाते. अशातच 'ब्रेकिंग न्यूज'च्या दुनियेत आघाडी घेत असताना, पत्रकार मंडळींची धावपळ होते. परिणामी, या सततच्या धावपळीने पत्रकार अणि इतर घटकांच्या आरोग्यावर कळत-नकळतपणे परिणाम होतो. ही बाब हेरून पत्रकारांच्या आरोग्याकडे वेळोवेळी लक्ष देऊन, हा घटक अधिक सक्षम राहावा, याकरिता आरबीजी फाउंडेशन'ने आणि टीव्ही जर्नालिस्ट असोसिएशन’ने पत्रकारांच्या आरोग्यासाठी योजना आखण्याचे नियोजन केले आहे. त्यातून फाउंडेशनने आता स्वतंत्र 'अॅम्ब्युलन्स' उपलब्ध करून दिल्या आहेत. इलेक्ट्रॉनिक मीडियातील पत्रकार आणि कॅमेरामनचे नेतृत्व करणाऱ्या राज्यपातळीवरील 'टीव्ही जर्नालिस्ट असोएिशन'च्या माध्यमातून पत्रकार आणि कॅमेरामन यांच्यासाठी ही सेवा पुरविली जाईल.मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले, पत्रकार हे अनेकदा अतिशय संवेदनशील ठिकाणी पोचून कव्हरेज करतात. त्यामुळे अपघात ओढण्याची भीती असते. अशा वेळी पत्रकारांना हक्काची सेवा देण्यासाठी आरबीजी फाउंडेशन आणि टीव्ही जर्नालिस्ट असोसिएशनचा ही योजना चांगली आहे.’’‘’पत्रकारांच्या सुरक्षिततेसाठी उपायांची गरज आहे. पत्रकारांसाठी अॅम्ब्युलन्स सुरू केली, हे स्तुत्य असले, तरी त्याची गरज येऊ नये, अशा शब्दांत उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी शुभेच्छा दिल्या.फाउंडेशनच्या अध्यक्ष मधुरा गेठे म्हणाल्या, पत्रकारांचे आरोग्यासाठी ही संकल्पना आहे. त्यातून आता दोन अॅम्ब्युलन्स उपलब्ध केल्या आहेत. अॅम्ब्युलन्स सेवेनंतर पत्रकारांचे ‘हेल्थ कार्ड' तयार करण्याचे नियोजन आहे. यापुढे 'टीव्हीजेए' च्या उपक्रमातत आरबीजी फाउंडेशनचे सहकार्य राहील.मनश्री पाठक यांनी प्रस्ताविक करू उपस्थितांचे स्वागत केले आणि आभार मानले.

मुंबईतील उद्याने आणि मोकळ्या जागांवर अधिक सुरक्षा रक्षक नेमणार - मंत्री शंभूराज देसाई

मुंबई : मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रामध्ये एकूण ८९५ उद्याने आणि मनोरंजन उद्याने अस्तित्वात आहेत. या उद्यानांसह शहरातील मोकळ्या जागांवर पुरेशा प्रमाणात सुरक्षा रक्षक नेमण्यात येतील. याअनुषंगाने बृहन्मुंबई महानगरपालिका आणि पोलीस प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसमवेत बैठक घेण्यात येईल, असे मंत्री शंभूराज देसाई यांनी विधान परिषदेत लक्षवेधी सूचनेच्या उत्तरात सांगितले.विधानसभा सदस्य दिलीप लांडे यांनी या संदर्भातील लक्षवेधी सूचना मांडली होती. या अनुषंगाने झालेल्या चर्चेत सदस्य अबू आझमी, अमित साटम, मुरजी पटेल, अनंत नर, मनिषा चौधरी यांनी सहभाग घेतला.यासंदर्भात अधिक माहिती देताना मंत्री शंभूराज देसाई म्हणाले, चांदिवली विधानसभा क्षेत्रामध्ये ३७ तर मुंबई उपनगरामध्ये ६०४ उद्याने व मनोरंजन उद्याने आहेत. या उद्यानांमध्ये स्वच्छता आणि परिरक्षण करण्यासाठी महानगरपालिकेमार्फत कंत्राटदारांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. या कंत्राटामध्ये उद्यानाची दैनंदिन साफसफाई, कचरा उचलणे, तसेच सुरक्षेच्या दृष्टीने सुरक्षारक्षकाचे काम तथा जबाबदारी पार पाडण्यासाठी राखणदार नियुक्त करणे यांचा समावेश आहे. यामध्ये सुरक्षा रक्षकांची संख्या अपुरी असल्यास मेस्कोच्या माध्यमातून अधिक सुरक्षा रक्षक नेमण्यासंदर्भात महानगरपालिकेला सूचना देण्यात येतील.या उद्यानांमध्ये गदुर्ल्यांचा वावर रोखण्यासाठी महानगरपालिका आणि पोलीस यांची संयुक्त मोहीम राबविली जाईल. त्यांच्यामार्फत उद्यानांमध्ये अचानक भेट आयोजित केली जाईल. चांदिवली, मानखुर्द या विभागांसह संपूर्ण मुंबई शहर आणि उपनगर क्षेत्रासाठी महापालिका आणि पोलीस प्रशासन यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची अधिवेशनानंतर बैठक घेऊन यासंदर्भात ठोस कारवाई करण्यात येईल, असेही मंत्री शंभूराज देसाई यांनी यावेळी सांगितले.

मुंबई-गोवा महामार्गावरील कामांना वेग - सार्वजनिक बांधकाम मंत्री शिवेंद्रराजे भोसले

मुंबई : मुंबई – गोवा महामार्गावरील प्रलंबित कामांना गती देण्यात आली असून माणगाव व इंदापूर बायपासची कामे युद्धपातळीवर सुरू आहेत. माणगाव व इंदापूर बायपास वगळता उर्वरित मुंबई – गोवा महामार्ग (एनएच-६६) मे महिन्यापर्यंत पूर्णत्वाला जाईल, अशी माहिती सार्वजनिक बांधकाम मंत्री शिवेंद्रराजे भोसले यांनी विधानपरिषदेत दिली.विधान परिषद सदस्य निरंजन डावखरे, प्रवीण दरेकर, अमोल मिटकरी, शशिकांत शिंदे या सदस्यांनी यासंदर्भातील प्रश्न विचारला होता.माणगाव बायपासवरील रेल्वे उड्डाणपुलाचे काम नव्या एजन्सीकडून सुरू असून ते प्रगतीपथावर असल्याचे सांगून मंत्री भोसले म्हणाले की, माणगाव व इंदापूर बाह्यवळण मार्गासह तीन रेल्वे उड्डाणपूल आणि दोन मोठे पूल या कामांचा समावेश प्रकल्पात आहे. ही कामे जुलै २०२५ मध्ये सुरू करण्यात आली असून जुलै २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. संबंधित ठेकेदार काम न करत नसल्याने त्याच्याकडून ते काम काढून घेऊन नव्या एजन्सीला देण्यात आल्याचेही सार्वजनिक बांधकाम मंत्री भोसले यांनी सांगितले.कोकणातील गणेशोत्सव काळातील वाहतूक कोंडी लक्षात घेता माणगाव–महाड मार्गावरील ताम्हिणी घाटाचा बाह्य वळण मार्ग पावसाळ्यापूर्वी, म्हणजे मे महिन्यापर्यंत पूर्ण करण्याचा सार्वजनिक बांधकाम विभागाचा मानस आहे. त्यामुळे माणगाव शहरातील वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मदत होणार असल्याचे मंत्री भोसले यांनी सांगितले.चिपळूण येथील पूल मे २०२६ पर्यंत पूर्णपणे वाहतुकीसाठी खुला करण्यात येणार असून मुख्य काम पूर्णत्वास आले आहे. तसेच संगमेश्वर येथील हातखंबा उड्डाणपुलाचे काम एप्रिलपर्यंत पूर्ण होईल.गांधार पाले लेण्याजवळील रेस्ट एरिया (पार्किंग, टॉयलेट्स, कॅफेटेरिया) येथे झालेल्या तोडफोडीबाबत 16 डिसेंबर 2025 रोजी पोलिसांत तक्रार दाखल करण्यात आली आहे आणि अज्ञात व्यक्तींविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. त्याचप्रमाणे, पूर्वी तेथे एकच सुरक्षा रक्षक असताना आता चार रक्षक नेमण्यात आले आहेत. तसेच सीसीटीव्ही बसविण्याची प्रक्रिया सुरू असून भविष्यातील सुरक्षेसाठी सर्व रेस्ट एरियांसाठी मानक कार्यपद्धती (एसओपी) तयार करण्यात येणार असल्याचे मंत्री भोसले यांनी सांगितले.गांधार लेण्यापरिसरातील रेस्ट एरियामध्ये पर्यटन विभाग व सार्वजनिक बांधकाम विभागामार्फत आवश्यक सुधारणा केल्या जातील, असेही शेवटी सार्वजनिक बांधकाम मंत्री भोसले यांनी सांगितले.

Justice KV Viswanathan : एआय मुख्य कार्यांची जागा घेऊ शकत नाही : न्या. विश्वनाथन

Justice KV Viswanathan : सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश के. व्ही. विश्वनाथन यांनी नागपुरात वकिलांना एआय (AI) च्या मर्यादांची जाणीव करून दिली.

IND vs WI : भारत सेमीफायनलमध्ये पोहोचला तर कोणाशी भिडणार? पाकिस्तान, इंग्लंड की न्यूझीलंड? पाहा संपूर्ण समीकरण

T20 World Cup Semifinal : भारतीय क्रिकेटप्रेमींच्या मनात आता एकच प्रश्न आहे – उपांत्य फेरीत भारताची गाठ कोणाशी पडणार?

Sunetra Pawar : सुनेत्रा पवारांकडे असलेल्या तिन्ही खात्यांची जबाबदारी ‘या’दिग्गज मंत्र्यांकडे; अधिवेशनात जबाबदारीत बदल

Sunetra Pawar : उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्या अखत्यारीतील क्रीडा, अल्पसंख्याक आणि राज्य उत्पादन शुल्क विभागाच्या प्रश्नांची उत्तरं अधिवेशनात दत्तात्रय भरणे आणि हसन मुश्रीफ देणार आहेत.

Mamata Banerjee : ममता बॅनर्जींच्या बालेकिल्ल्यात राजकीय भूकंप ! मतदार यादीतून ‘एवढ्या’जणांची नावे वगळली

विधानसभा निवडणुकीचे बिगुल वाजण्यापूर्वीच पश्चिम बंगालमधील (Mamata Banerjee) हाय-प्रोफाइल भवानीपूर मतदारसंघात मोठ्या राजकीय घडामोडींना वेग आला आहे.

Udddhav Thackeray : उद्धव ठाकरेंना डोंबिवलीत मोठा धक्का! विभाग प्रमुखांसह शेकडो कार्यकर्त्यांच्या हाती 'धनुष्यबाण'

मुंबई : राज्यात नुकत्याच पार पडलेल्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांचे निकाल पाहता, भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) आपले निर्विवाद वर्चस्व सिद्ध केले आहे. निवडणुकीच्या पहिल्या टप्प्यापासूनच म्हणजेच नगर परिषद आणि नगर पंचायतींच्या निकालांत भाजपने मुसंडी मारत 'नंबर १' चे स्थान पटकावले. केवळ नगरपालिकाच नव्हे, तर राज्यातील महत्त्वाच्या महानगरपालिकांच्या निवडणुकीतही भाजपने आपला गड राखला असून, येथे महाविकास आघाडीला मोठ्या पराभवाचा सामना करावा लागला आहे. या संपूर्ण निवडणुकीत उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (शिंदे गट) राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा पक्ष म्हणून समोर आला आहे. महानगरपालिका असो वा जिल्हा परिषदेच्या निवडणुका, भाजप आणि शिंदे गटाच्या महायुतीने एकत्रितपणे विरोधकांना चारी मुंड्या चीत केले. जिल्हा परिषदांच्या निकालांनी ग्रामीण भागातही महायुतीची पकड मजबूत असल्याचे स्पष्ट केले आहे. निवडणुकीच्या धामधुमीत राज्याच्या राजकारणात मोठी उलथापालथ पाहायला मिळाली. अनेक दिग्गजांनी आणि स्थानिक नेत्यांनी आपला मूळ पक्ष सोडून सत्ताधारी गटात प्रवेश केला. या पक्षांतराचा सर्वाधिक फटका शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाला बसल्याचे दिसून आले. अनेक बालेकिल्ल्यांमध्ये संघटनात्मक खिंडार पडल्याने ठाकरे गटाला अपेक्षित यश मिळवता आले नाही, परिणामी महाविकास आघाडीच्या पदरी निराशा पडली.https://prahaar.in/2026/02/28/mumbai-goa-highway-work-to-be-completed-by-end-of-may-minister-shivendraraje-bhosale-assures-in-legislative-council/डोंबिवलीत शिवसेना ठाकरे गटाला खिंडारनिवडणुकांचे निकाल लागून काही काळ उलटत नाही तोच, डोंबिवलीत शिवसेना ठाकरे गटाला पुन्हा एकदा मोठा धक्का बसला आहे. ठाकरे गटाच्या बालेकिल्ल्यातच भगवे वादळ निर्माण करत अनेक प्रमुख पदाधिकाऱ्यांनी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (शिंदे गट) मध्ये जाहीर प्रवेश केला. खासदार डॉ. श्रीकांत शिंदे आणि आमदार राजेश मोरे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा पक्षप्रवेश सोहळा पार पडला. जिल्हाप्रमुख गोपाल लांडगे यांच्या हस्ते या सर्व कार्यकर्त्यांचे पक्षात स्वागत करण्यात आले. या पक्षप्रवेशामुळे डोंबिवलीत ठाकरे गटाची संघटनात्मक बांधणी पूर्णपणे कोलमडल्याचे चित्र आहे. यामध्ये केवळ सामान्य कार्यकर्तेच नव्हे, तर पक्षाचे कणा मानले जाणारे विभाग प्रमुख, उपविभाग प्रमुख आणि अनेक शाखा प्रमुखांनी सामूहिकरीत्या शिंदे गटात प्रवेश केला. विधानसभेतील महाविकास आघाडीच्या पराभवानंतर डोंबिवलीत ठाकरे गटाला बसलेला हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा धक्का मानला जात आहे. विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांनंतर राज्यभरात शिवसेना ठाकरे गटातून गळती सुरूच आहे. अनेक निष्ठावान नेत्यांनी आणि कार्यकर्त्यांनी उद्धव ठाकरे यांची साथ सोडून शिवसेना शिंदे गट किंवा भाजपची वाट धरली आहे. डोंबिवलीतील या घडामोडींमुळे आता पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्यासमोर आपली संघटना वाचवण्याचे आणि हे पक्षांतर रोखण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. सतत सुरू असलेली ही पडझड आगामी काळात पक्षासाठी मोठी डोकेदुखी ठरण्याची शक्यता राजकीय वर्तुळात वर्तवण्यात येत आहे.

अजित पवार यांच्या निधनाबद्दल रोहित पवारांचे राजकारण अत्यंत चुकीचे आणि घृणास्पद - आनंद परांजपे

अजितदादा पवार यांच्या दु:खद व दुर्दैवी निधनाबद्दल आमदार रोहित पवार हे राजकारण करत आहेत ते अत्यंत चुकीचे आणि घृणास्पद आहे अशा शब्दात राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मुख्य प्रवक्ते आनंद परांजपे यांनी रोहित पवार यांच्या राजकारणाला ठाणे येथे माध्यमांशी बोलताना उत्तर दिले आहे.राष्ट्रवादी काँग्रेसच्यावतीने उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांनी राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष खासदार प्रफुल पटेल व प्रदेशाध्यक्ष खासदार सुनिल तटकरे व पार्थ पवार यांच्यासमवेत देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी व गृहमंत्री अमित शहा यांची दिल्ली येथे भेट घेऊन अजित पवार यांच्या विमान अपघाताचे सत्य समोर आणावे अशी मागणी केली होती. शिवाय त्यानंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची भेट घेऊन सीबीआयमार्फत चौकशी करण्याची मागणीही केली होती मात्र दुर्दैवाने आमदार रोहित पवार गेले काही दिवस राजकारण करत आहेत त्याबद्दल आनंद परांजपे यांनी नाराजी व्यक्त केली.गुन्हा दाखल करण्याचे राजकारण रोहित पवार यांनी थांबवावे :शुक्रवारी (२७ फेब्रुवारी) मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची रोहित पवार यांनी भेट घेतली त्यावेळी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यातील तांत्रिक अडचणींचा अभ्यास करुन गुन्हा नोंदवला जाईल असे आश्वस्त करुन देखील आज शनिवार, २८ फेब्रुवारी रोजी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे व काल मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांची रोहित पवार यांनी भेट घेतली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आश्वस्त करुन देखील गुन्हा दाखल करण्याचे राजकारण रोहित पवार यांनी थांबवावे.कुटुंबाने एकटं कसं पाडलं हे संपूर्ण महाराष्ट्राने बघितले आहे :खरंतर २ जुलै २०२३ मध्ये वेगळी राजकीय भूमिका घेतल्यानंतर अजित पवार यांना कुटुंबाने एकटं कसं पाडलं हे संपूर्ण महाराष्ट्राने बघितले आहे. किंबहुना लोकसभा निवडणुकीत सुनेत्रा पवार या बाहेरच्या पवार आहेत आणि घरातील पवारांना मतदान करा असे वक्तव्य वरिष्ठांकडून करण्यात आले होते याची आठवण करून देताना आनंद परांजपे यांनी विधानसभा निवडणुकीत अत्यंत हताश होऊन कुटुंबाने मला एकटं पाडलं पण बारामतीची जनता मला एकटं पाडणार नाही ही उद्विग्नता दादांनी व्यक्त केल्याचा व्हिडिओ आजही सगळ्यांकडे पहायला मिळत असल्याचे सांगितले.राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष भक्कमपणे उभा आहे :आज अजित पवार यांच्या मृत्यूनंतर राजकारण केले जातेय. ते चुकीचे आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष संपूर्ण ताकदीनिशी राष्ट्रीय अध्यक्षा सुनेत्रा अजित पवार, पार्थ, जय पवार यांच्या मागे भक्कमपणे उभा आहे. राष्ट्रीय अधिवेशनात जय पवार यांना मागील खुर्चीत बसवण्यात आले अशाप्रकारचा चुकीचा व्हिडीओ माध्यमांमध्ये दाखवण्यात आला शिवाय तसा आरोप रोहित पवार यांनी माध्यमांशी बोलताना केला. मुळात अधिवेशनाचे फेसबुक लाईव्ह सुरू होते त्यावेळी सुत्रसंचालक सुरज चव्हाण हे जय पवार यांना पुढे बसण्यासाठी आग्रह करत होते. त्यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या चार नेत्यांवर जे आरोप केले जात आहेत ते चुकीचे आहेत असेही आनंद परांजपे म्हणाले.महाराष्ट्रासमोर सत्य आले पाहिजे पण अजित पवार यांच्या दुर्दैवी विमान अपघातावरुन जे राजकारण केले जात आहे ते चूकीचे आहे. आम्ही सर्वजण म्हणजे केवळ राष्ट्रवादी काँग्रेसचे कार्यकर्ते, पदाधिकारी किंवा नेते नाही तर महाराष्ट्राने अजितदादांसारखं नेतृत्व मुकलंय ती महाराष्ट्रातील जनता सत्य बाहेर येण्याची आतुरतेने वाट पहात आहे असेही आनंद परांजपे यांनी स्पष्ट केले.

Yogesh Kadam : बांगलादेशी घुसखोरांविरुद्ध राज्यात कोम्बिंग ऑपरेशन! गृह राज्यमंत्री योगेश कदम यांची मोठी घोषणा

मुंबईत 'टास्कफोर्स' तैनात; दाट वस्त्यांमध्ये शोधमोहीममुंबई : राज्यातील वाढत्या बांगलादेशी घुसखोरांच्या प्रश्नावर आता सरकारने कडक पावले उचलली आहेत. गृह राज्यमंत्री योगेश कदम यांनी विधान परिषदेत घोषणा केली की, मुंबईसह संपूर्ण राज्यात संशयास्पद बांगलादेशी घुसखोरांना शोधण्यासाठी विशेष 'कोम्बिंग ऑपरेशन' राबवले जाईल. झोपडपट्ट्या, संवेदनशील भाग आणि मोठ्या गृहप्रकल्पांच्या ठिकाणी ही मोहीम राबवण्यासाठी वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली एक विशेष 'टास्कफोर्स' तैनात करण्यात येणार आहे. भाजप गटनेते प्रवीण दरेकर यांनी उपस्थित केलेल्या लक्षवेधी सूचनेला उत्तर देताना मंत्र्यांनी ही माहिती दिली.https://prahaar.in/2026/02/28/uddhav-thackeray-gets-a-big-shock-in-dombivli-hundreds-of-workers-including-department-heads-have-bows-in-their-hands/बोगस कागदपत्रांच्या जोरावर घुसखोरी; दरेकरांनी वेधले लक्षया चर्चेदरम्यान आमदार प्रवीण दरेकर यांनी अत्यंत गंभीर मुद्द्यांकडे सभागृहाचे लक्ष वेधले. मुंबईतील अनेक भागांत सुमारे ३,०१४ संशयित घुसखोर आढळले असून, एजंटांच्या माध्यमातून त्यांना आधार कार्ड आणि इतर अधिकृत दस्तऐवज मिळवून दिले जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला. या घुसखोरांमुळे स्थानिक मराठी माणूस आणि हिंदू समाज स्वतःच्या हक्काच्या व्यवसायांपासून बाजूला फेकला जात आहे, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली. यावर बोलताना मंत्री कदम यांनी स्पष्ट केले की, केंद्र सरकारच्या नव्या नियमांनुसार आता पुरावे मिळाल्यास गुन्ह्याची वाट न पाहता घुसखोरांना थेट हद्दपार (Deport) करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे, ज्यामुळे कारवाईचा वेग वाढला आहे.बांधकाम व्यावसायिक आणि कंत्राटदारांवर पोलिसांची नजरमुंबईत सुरू असलेल्या मोठमोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर बांगलादेशी मजूर काम करत असल्याचे तपासात समोर आले आहे. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सरकारने आता कडक एसओपी (SOP) लागू केली आहे. सर्व सरकारी आणि खासगी कंत्राटदारांना त्यांच्याकडे काम करणाऱ्या मजुरांची संपूर्ण माहिती पोलीस ठाण्यात देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. ही माहिती न दिल्यास थेट कंत्राटदारांवरच गुन्हे दाखल केले जातील, असा इशारा सरकारने दिला आहे. या कारवाईमुळे अवैध मजुरांच्या प्रमाणात ६० ते ७० टक्क्यांनी घट झाल्याचा दावाही गृह राज्यमंत्र्यांनी केला.राज्यात पहिले 'डिटेन्शन सेंटर' सज्ज; २० कोटींचा निधी मंजूरपकडलेल्या घुसखोरांना ठेवण्यासाठी राज्यात कायमस्वरूपी जागा नसल्यामुळे होणारी अडचण आता दूर होणार आहे. राज्याचे पहिले 'डिटेन्शन सेंटर' उभारण्यासाठी २० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर झाला असून त्याची निविदा प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे. तसेच, मुंबईतील प्रत्येक पोलीस ठाण्यात पाच जणांचे विशेष पथक तयार करण्यात आले असून, एटीएस (ATS) आणि गुप्तचर यंत्रणांच्या मदतीने ही मोहीम अधिक तीव्र केली जाणार आहे. २०२५ मध्ये आतापर्यंत २,३७६ हून अधिक घुसखोरांना हद्दपार करण्यात आले असून, महाराष्ट्र या कारवाईत देशात अग्रस्थानी असल्याचे कदम यांनी अभिमानाने नमूद केले.बांग्लादेशी घुसखोरांची हद्दपारीची आकडेवारी२०२१ – १०९ जणांना हद्दपार२०२२ – ७७ जणांना हद्दपार२०२३ – १२७ जणांना हद्दपार२०२४ – २०२ जणांना हद्दपार२०२५ – २,३७६ पेक्षा अधिक जणांना हद्दपार

PAK vs SL : ‘आता ‘दुआ’पण कामी येणार नाही…!’, वीरेंद्र सेहवागने उडवली पाकिस्तानच्या सेमीफायनल समीकरणाची खिल्ली

PAK vs SL : क्रिकबझ'शी संवाद साधताना सेहवागने पाकिस्तानच्या सद्यस्थितीवर आणि त्यांच्या फलंदाजीच्या क्षमतेवर सडकून टीका केली आहे.

Hingoli: अनिल पतंगे यांची राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या हिंगोली जिल्हाध्यक्षपदी नियुक्ती

Hingoli: नियुक्तीचे वृत्त समजताच कार्यकर्त्यांनी आनंद व्यक्त केला. सर्वसामान्य कार्यकर्त्यांना सोबत घेऊन जिल्ह्यात पक्षवाढीसाठी कटिबद्ध राहू, अशी प्रतिक्रिया पतंगे यांनी नियुक्तीनंतर दिली.

M.K.Stalin : तामिळनाडूमध्ये खोट्या केसेसचा फॉर्म्युला नको; मुख्यमंत्री स्टॅलिन यांची भाजपवर टीका

स्टॅलिन (M.K.Stalin) म्हणाले की, भाजपने दिल्लीचे माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्याविरुद्ध खोटे खटले अर्थात दिल्ली उत्पादन शुल्क धोरण प्रकरण दाखल करून आणि त्यांना तुरुंगात टाकून भित्रेपणाचे कृत्य केले. त्यांच्याकडे (भाजपा) प्रामाणिकपणे आणि सरळ पद्धतीने निवडणुकांना सामोरे जाण्याचे धाडस नव्हते.

Iran US tensions: इस्रायल-अमेरिकेच्या हल्ल्यात शाळेवर बॉम्ब; 24 विद्यार्थ्यांचा मृत्यू, इराणमध्ये हळहळ

Iran US tensions: शाळेवरील हल्ल्यात निरपराध मुलांचे बळी गेल्याने हे युद्ध आता केवळ लष्करी संघर्षापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. त्याच्या झळा सामान्य नागरिकांपर्यंत, विशेषतः लहान मुलांपर्यंत पोहोचल्या आहेत.

Modi and Persian scripts : राज्यात मोडी व फारसी लिपी प्रचार-प्रसारासाठी वार्षिक पुरस्कार - मंत्री ॲड.आशिष शेलार

मुंबई : महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक व प्रशासकीय वारशाचे जतन करण्यासाठी राज्य शासनाने मोडी व फारसी लिपींच्या प्रचार-प्रसारासाठी स्वतंत्र पुरस्कार जाहीर केले आहेत. पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या शासन निर्णयानुसार “मोडी लिपी प्रचार-प्रसार पुरस्कार” आणि “फारसी लिपी प्रचार-प्रसार पुरस्कार” दरवर्षी प्रदान करण्यात येणार आहेत, अशी माहिती सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड.आशिष शेलार यांनी दिली.महाराष्ट्राच्या इतिहासात मोडी लिपीचा वापर शासन कामकाजासाठी तर फारसी लिपीचा वापर राजकीय कागदपत्रे, फरमाने व परराष्ट्र व्यवहारासाठी होत असे. आज या लिपींचा वापर कमी झाला असला, तरी त्या राज्याच्या ऐतिहासिक ठेव्याचा महत्त्वाचा भाग आहेत. या लिपीतील प्राचीन दस्तऐवजांमध्ये महाराष्ट्राच्या इतिहासाचे अमूल्य संदर्भ दडलेले आहेत. त्यामुळे अभ्यासक, संशोधक आणि नव्या पिढीने या लिपींचा अभ्यास करावा व त्यांचे संवर्धन व्हावे, या उद्देशाने हा निर्णय घेण्यात आला असल्याचे मंत्री ॲड.शेलार यांनी सांगितले.मोडी लिपी पुरस्कारासाठी निकष :मोडी लिपी पुरस्कारासाठी संबंधित व्यक्ती किंवा संस्थेने मराठेकालीन इतिहासाचा अभ्यास केलेला असावा किंवा मोडी लिपीच्या प्रचार-प्रसारात भरीव योगदान दिलेले असावे. मोडी लिपीत पुस्तक प्रकाशित केलेले असणे आवश्यक असून त्या पुस्तकातून मराठेकालीन इतिहासावर नव्या दृष्टिकोनातून प्रकाश टाकलेला असावा. पुस्तकावर कोणतेही शास्त्रीय आक्षेप नसावेत आणि ते मराठी भाषेत असावे. निवड झालेल्या पुरस्कार्थ्यास एक लाख रुपये रोख रक्कम व मानपत्र प्रदान करण्यात येईल.फारसी लिपी पुरस्कारासाठी निकष :फारसी लिपी पुरस्कारासाठी संबंधित व्यक्ती किंवा संस्थेने मराठेकालीन इतिहासाच्या संदर्भात अभ्यास किंवा फारसी लिपीच्या प्रचार-प्रसारात उल्लेखनीय कार्य केलेले असावे. फारसी लिपीतील पुस्तक प्रकाशनात सहभाग किंवा संशोधनात्मक योगदान अपेक्षित आहे. या पुरस्कारासाठीही एक लाख रुपये रोख रक्कम व मानपत्र देण्यात येणार आहे.या दोन्ही पुरस्कारांसाठी स्वतंत्र निवड समित्या स्थापन करण्यात आल्या आहेत. सांस्कृतिक कार्य विभागाचे सचिव अध्यक्ष, तर सांस्कृतिक कार्य विभागाचे संबंधित उपसचिव, दर्शनिका विभागाचे कार्यकारी संपादक, आणि पुराभिलेख संचालनालयाचे संचालक हे सदस्य सचिव म्हणून कार्य पाहतील. मोडी लिपी समितीत इतिहासतज्ज्ञ राजेंद्र दुमे व सुनील कदम यांचा समावेश आहे, तर फारसी लिपी समितीत इतिहासतज्ज्ञ गुरूप्रसाद कानिटकर व पराग पिंपळखरे यांचा समावेश आहे.शासनाच्या या निर्णयामुळे राज्यातील ऐतिहासिक लिपींचे जतन व संवर्धनास चालना मिळेल, अशी अपेक्षा मंत्री ॲड.शेलार यांनी केली.

Shirur News : गणेगाव दुमाला येथील म्हसोबावाडी शाळेच्या जागेत अतिक्रमण केल्याप्रकरणी 4 जणांविरोधात गुन्हा दाखल

शिरुर तालुक्यातील (Shirur News) गणेगाव दुमाला येथील म्हसोबावाडीच्या जुन्या जिल्हा परिषद शाळेच्या आवारात अतिक्रमण करुन शाळेचे कामकाज विस्कळीत केल्याचा गंभीर प्रकार उघडकीस आला आहे.

तिसऱ्या महायुद्धाची चाहूल? अमेरिका-इस्रायलच्या कारवाईनंतर इराणचे प्रत्युत्तर; ५ देशांमध्ये तणाव वाढला

US Iran War 2026 : अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील ३० ठिकाणांवर हल्ले केल्यानंतर इराणने ५ देशांमधील अमेरिकन तळांना लक्ष्य केले आहे.

Hingoli: वसमतच्या तलाव दुरुस्तीत सापडले प्राचीन भुयार; गुप्तधनाच्या चर्चेने शहरात उत्सुकता

Hingoli: माजी नगराध्यक्ष खलील अहमद सौदागर यांनी या भुयारावर तज्ञांनी प्रकाश टाकणे गरजेचे असल्याचे सांगितले.

Iran-Israel War : इराण-इस्रायलमध्ये युद्ध भडकताच ‘या’देशांनी घेतला मोठा निर्णय

इस्रायल आणि इराण यांच्यात मोठ्या प्रमाणात युद्ध सुरू झाले असून, या संघर्षाने जगभरात खळबळ उडवून दिली आहे. इस्रायलने इराणवर प्रथम हल्ले (Iran-Israel War) केल्यानंतर अमेरिकेनेही या युद्धात उडी घेतली आहे

Pakistan Semifinal Equation : ‘गरज पडली तर बाबरलाही डच्चू द्या, पण १३ षटकांतच विजय हवा!’पाक संघाला आकाश चोप्राचा अजब सल्ला

Pakistan Semifinal Equation : भारताचे माजी क्रिकेटपटू आणि प्रसिद्ध समालोचक आकाश चोप्रा यांनी आपल्या 'आकाशवाणी' या यूट्यूब शोमध्ये पाकिस्तानच्या सेमीफायनलमध्ये पोहोचण्याच्या शक्यतांवर सविस्तर चर्चा केली आहे.

US-Israel Attacks Iran: “सावध राहा, घराबाहेर पडू नका”; इस्रायलमधील भारतीयांना दूतावासाचा इशारा

US-Israel Attacks Iran: अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आधीच इशारा दिला होता की वाटाघाटी अयशस्वी झाल्यास इराणवर हल्ला होऊ शकतो. त्यानंतर अमेरिका आणि इस्रायलने संयुक्तपणे शनिवारी इराणमधील अनेक ठिकाणी हवाई हल्ले केले. इराणने तातडीने आणीबाणी घोषित केली असून संपूर्ण प्रदेशात तणाव वाढत चालला आहे.

Budget Session : कापूस खरेदीची मुदत १५ मार्चपर्यंत वाढविली

मुंबई : राज्यातील कापूस खरेदीची मुदत वाढवण्यात यावी, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून करण्यात येत होती. या अनुषंगाने पणन विभागाने कापूस खरेदी मुदत वाढवण्याचा प्रस्ताव केंद्र सरकारकडे पाठविला होता. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी देखील याबाबत केंद्र सरकारकडे पाठपुरावा केला.या मागणीचा सकारात्मक विचार करून केंद्र सरकारने राज्यातील कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना दिलासा देत कापूस खरेदीसाठीची मुदत १५ मार्च २०२६ पर्यंत वाढविण्याचा निर्णय घेतला आहे, अशी माहिती पणन मंत्री जयकुमार रावल यांनी शनिवारी विधानसभेत निवेदनाद्वारे केली.यासोबतच राज्य शासनामार्फत हरभरा खरेदी प्रक्रीया राबवली जाणार आहे. १ मार्च २०२६ पासून शेतकरी नोंदणी आणि ५८७५ रुपये प्रती क्विंटल या हमीभावाने हरभर खरेदी सुरू करण्यात येत आहे, अशी माहितीही पणन जयकुमार रावल यांनी विधानसभेत दिली.

Niranjan Davkhare : मुंबई-ठाणेकरांचा मेट्रो प्रवास लवकरच सुसाट! 'मेट्रो-४'प्रकल्पाच्या टप्प्याटप्प्याने उद्घाटनाचे सरकारचे नियोजन

मुंबई : मुंबई आणि ठाणे या जोडशहरांमधील प्रवास अधिक वेगवान आणि सुखकर करणाऱ्या 'मेट्रो-४' (ग्रीन लाईन) प्रकल्पाचे काम युद्धपातळीवर सुरू असून, या प्रकल्पाचा पहिला टप्पा एप्रिल २०२६ पर्यंत प्रवाशांसाठी खुला करण्याचे नियोजन असल्याचे राज्य सरकारने विधानपरिषदेत स्पष्ट केले. आमदार निरंजन डावखरे यांनी उपस्थित केलेल्या प्रश्नावर झालेल्या चर्चेत भाजप गटनेते आमदार प्रवीण दरेकर यांनी मेट्रो कामातील विलंब आणि वाढत्या खर्चाबाबत प्रशासनाला प्रश्न विचारला.चर्चेदरम्यान प्रवीण दरेकर यांनी प्रकल्पातील त्रुटींकडे लक्ष वेधले. मेट्रो-४ प्रकल्पाची मूळ मुदत जुलै २०२१ होती, जी आता ऑगस्ट २०२६ पर्यंत पुढे गेली आहे. या विलंबामुळे प्रकल्पाचा खर्च १२७४ कोटी रुपयांनी वाढला आहे. तसेच, मुलुंड आणि घाटकोपर येथील दुर्घटनांमुळे प्रवाशांच्या सुरक्षेचा प्रश्नही निर्माण झाला आहे, असे दरेकर यांनी नमूद केले. कांजूरमार्ग कारशेडच्या जागी मोगरपाडा (ठाणे) येथे कारशेड हलवल्याने कामाच्या गतीवर झालेला परिणाम लक्षात घेता, हा प्रकल्प नेमका कधी पूर्ण होईल, असा रोखठोक सवाल त्यांनी उपस्थित केला.यावर उत्तर देताना राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ यांनी मेट्रो-४ च्या टप्प्याटप्प्याने पूर्ण होणाऱ्या कामाचे सविस्तर नियोजन सभागृहासमोर ठेवले. त्यांनी सांगितले की, मेट्रो-४ प्रकल्पाचा फेज-१ एप्रिल २०२६ पर्यंत सुरू करण्याचे उद्दिष्ट आहे. त्यानंतर फेज-२ डिसेंबर २०२६ पर्यंत आणि अंतिम फेज-३ नोव्हेंबर २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याचे नियोजन प्रशासनाने केले आहे. तांत्रिक अडचणी आणि कारशेडचा प्रश्न मार्गी लागल्यानंतर आता कामाला वेग आला असून, मुंबईकर आणि ठाणेकरांना लवकरच या आधुनिक वाहतूक सेवेचा लाभ मिळेल, असे सकारात्मक उत्तर सरकारने दिले आहे.

Banjara Reservation : बंजारा समाजाला एसटी प्रवर्गातून आरक्षण देण्यासाठी अभ्यास समितीची स्थापना

मुंबई : मराठा आरक्षणासाठी ‘हैदराबाद गॅझेट’चा आधार घेतल्यानंतर, आता त्याच धर्तीवर बंजारा समाजाला अनुसूचित जमाती (एसटी) प्रवर्गातून आरक्षण देण्याच्या मागणीसाठी राज्य सरकारने सकारात्मक पाऊल उचलले आहे. बंजारा प्रवर्गातील उपवर्गांसह या समाजाचा ‘एसटी’मध्ये समावेश करण्याबाबतची कायदेशीर आणि तांत्रिक बाजू तपासण्यासाठी उच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायमूर्ती एम. एल. तहलियानी यांच्या अध्यक्षतेखाली सहा सदस्यीय अभ्यास समिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.राज्यातील बंजारा समाज सध्या विमुक्त जाती (अ) म्हणजेच 'व्हीजेएनटी' प्रवर्गात मोडतो. मात्र, हैदराबाद गॅझेटमध्ये या जमातीचा उल्लेख ‘आदिम’ असा असल्याने, आपल्याला अनुसूचित जमातीचे लाभ मिळावेत, अशी जुनी मागणी समाजाने लावून धरली होती. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली ४ नोव्हेंबर २०२५ रोजी झालेल्या बैठकीत यावर सविस्तर चर्चा झाली होती. त्या बैठकीतील निर्णयानुसार आता ही उच्चस्तरीय समिती नियुक्त करण्यात आली आहे.निवृत्त न्यायमूर्ती एम. एल. तहलियानी यांच्या अध्यक्षतेखालील या समितीत विविध क्षेत्रांतील तज्ज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे. डॉ. सी. जे. सोनोवाल (मानववंश शास्त्रज्ञ), डॉ. शैलेशकुमार दारोकर (समाजशास्त्रज्ञ), ॲड. नितीन गांगल (कायदेतज्ज्ञ) आदी मान्यवरांचा समितीत समावेश असेल. ही समिती बंजारा समाजाच्या सामाजिक आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमीचा अभ्यास करून आपला अहवाल सरकारला सादर करेल.मनोज जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनानंतर राज्य सरकारने मराठा आरक्षणासाठी हैदराबाद गॅझेटियर लागू करण्याचा निर्णय घेतला होता. याच गॅझेटमध्ये बंजारा समाजाचा उल्लेख 'आदिम' जमात म्हणून असल्याचे समोर आले आहे. या कायदेशीर आधारामुळे बंजारा समाजाला 'एनटी'मधून 'एसटी' प्रवर्गात जाण्याचा मार्ग सुकर होऊ शकतो, असा दावा समाजातील अभ्यासकांनी केला आहे.