Iran US Israel War: भारत आणि इराणमध्ये समझोता झाल्याची चर्चा, तेल टेन्शन संपल्यात जमा; होर्मुजमधून भारतीय जहाजं प्रवास करत असल्याची माहिती

तेहरान: गेल्या आठवड्याभरापासून इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यात युद्ध सुरु आहे. त्यामुळे मध्य पूर्व आशिया धुमसत आहे. या भागातील देशांमध्ये खजिन तेल, नैसर्गिक वायूंचे साठे आहेत. त्यामुळे जगभरातील अनेक देशांना इथूनच इंधन पुरवठा होतो. पण युद्धामुळे इंधन पुरवठा संकटात सापडला आहे. युद्धामुळे जगातील अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्था संकटात सापडल्या आहेत. सुदैवानं होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून चीन पाठोपाठ भारतीय जहाजांनी ये-जा सुरु केली आहे. ट्रॅकिंग डेटामधून ही माहिती समोर आली आहे.भारताची दोन कार्गो जहाजं पुष्पक आणि परिमल होर्मुझ सामुद्रधुनीतून पूर्ण वेगानं मार्गक्रमण करत आहेत. याआधी इराणनं केवळ चीनच्या जहाजांनाच हा मार्ग वापरण्याची परवानगी दिली होती. पण आता भारतीय जहाजांसाठीही मार्ग मोकळा झाला आहे. त्यामुळे भारत आणि इराणमध्ये 'समझोता' झाल्याची चर्चा आहे.भारत आणि इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्‍यांचा फोनवरुन संवाद झाल्यानंतर होर्मुजमधून भारतीय जहाजं प्रवास करत असल्याची बातमी समोर आली आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी भारताचे परराष्ट्र मंत्री सुब्रमण्यम जयशंकर यांच्याशी फोनवरुन संवाद साधला होता. सोबतच इराणचे उपपरराष्ट्रमंत्री सईद खतीबजादेह दिल्लीला पोहोचले आहेत. त्यांनी भारतीय अधिकाऱ्यांची भेट घेतली आहे. जयशंकर यांच्या सोबतही चर्चा केली आहे.होर्मुजमधून भारताची मालवाहू जहाजं ये-जा करु लागली आहे. दुसरीकडे इराणच्या इस्लामिक रिव्हॉल्युशरी गार्ड कॉर्प्सनं (आयआरजीसी) अमेरिकेला थेट इशारा दिला आहे. होर्मुझमधील वाहतूक सुरुच ठेवू. जहाजांना संरक्षण देऊ, अशी भूमिका घेत अमेरिकेनं इराणला डिवचलं होतं. त्यावरुन इराणनं अमेरिकेला थेट आव्हान दिलं आहे. अमेरिका व्यापारी जहाजांना संरक्षण देईल, याची आम्ही वाट पाहात आहोत, असं आयआरजीसीनं म्हटलं आहे.एकीकडे इराण अमेरिकेला थेट आव्हान देत असताना दुसरीकडे पुष्पक आणि परिमल होर्मुझमधून प्रवास करत आहेत. सध्याच्या घडीला हा व्यापारी मार्ग जणू मृत्यूचा मार्ग बनला आहे. पण भारतीय व्यापारी जहाजांनी होर्मुझचा वापर बिनदिक्कतपणे सुरु केल्यानं इराणसोबत भारताचा गुप्त करार झाल्याच्या चर्चा सुरु झाल्या आहेत. भारतीय ध्वज असलेल्या जहाजांवर हल्ले केले जाणार नाहीत, असं आश्वासन इराणनं भारताला दिलं असण्याची शक्यता आहे.

Women Lawyers : फॅमिली कोर्टात महिला वकिलांचा दबदबा! ४५० हून अधिक रणरागिणींचे वर्चस्व..पाहा खास आढावा

Women Lawyers : पुण्याच्या कौटुंबिक न्यायालयात ४५० हून अधिक महिला वकिलांचे वर्चस्व; संवेदनशील प्रकरणांत प्रभावी मांडणीने जिंकला पक्षकारांचा विश्वास.

आजचे एक्सप्लेनर:कोण आहेत कुर्द मुस्लिम, ज्यांना इराणविरुद्ध लढण्यासाठी ट्रम्प मैदानात उतरवत आहेत; अमेरिकेने 3 वेळा धोका दिला

इराणसोबतच्या युद्धाच्या पहिल्याच आठवड्यात अमेरिकेला जुने 'कुर्द' मित्र आठवले आहेत. सुमारे 4 कोटी लोकसंख्या असलेले कुर्द मुस्लिम 100 वर्षांपासून आपला देश बनवण्यासाठी लढत आहेत. रिपोर्ट्सनुसार, ट्रम्प यांनी त्यांना शस्त्रे आणि हवाई मदतीची ऑफर दिली आहे, जेणेकरून ते जमिनीवर इराणविरुद्ध लढतील. यापूर्वीही अमेरिकेने मध्यपूर्वेत कुर्द मुस्लिमांना अनेकदा प्यादे म्हणून वापरले आहे आणि नंतर त्यांना एकटे सोडले आहे. शेवटी कोण आहेत हे कुर्द मुस्लिम, त्यांना इराणशी काय अडचण आहे आणि अमेरिकेवर पुन्हा विश्वास ठेवून इराणविरुद्ध युद्धात उतरतील का; जाणून घ्या आजच्या एक्सप्लेनरमध्ये… प्रश्न-1: कोण आहेत कुर्द मुस्लिम, ज्यांना इराणविरुद्ध लढायला लावायचे आहे अमेरिकेला?उत्तर: कुर्दांची 3 ते 4 कोटी लोकसंख्या मध्यपूर्वेतील चार देशांमध्ये- तुर्की, इराण, इराक आणि सीरियामध्ये पसरलेली आहे. कुर्दांच्या या प्रदेशाला सामूहिकरित्या ‘कुर्दिस्तान’ असे म्हटले जाते. एकूण कुर्दिश लोकसंख्येपैकी 50% तुर्कीमध्ये, 25% इराणमध्ये, 18% इराकमध्ये आणि उर्वरित सीरियामध्ये आहेत. मध्यपूर्वेच्या राजकारणात कुर्दांना अनेकदा 'सर्वात मोठा देश, जो कधीच अस्तित्वात आला नाही' असे म्हटले जाते. कुर्द स्वतःला सुमारे 2700 वर्षांपूर्वी मध्यपूर्वेतील 'मेद' या इंडो-इराणी समुदायाचे वंशज मानतात. अशी मान्यता आहे की 612 ईसापूर्व मेद समुदायाने त्यावेळच्या शक्तिशाली असिरिया साम्राज्याचा पराभव केला होता. मार्च महिन्यात याच तारखेला कुर्द आपले नवीन वर्ष म्हणजेच 'नवरोज' साजरे करतात. 637 इसवीमध्ये जेव्हा अरब-मुस्लिम सैन्याने इराणच्या कुर्दिश सासाणी फारसी साम्राज्यावर हल्ला केला, तेव्हा अरबांच्या विजयानंतर आणि फारसी साम्राज्याच्या पराभवानंतर हळूहळू कुर्दांनीही इस्लाम स्वीकारला. तथापि, ते पूर्णपणे अरब बनले नाहीत. इस्लाम स्वीकारल्यानंतरही त्यांनी आपली वेगळी संस्कृती जपली. इतिहासकार डेव्हिड मॅकडोवेल त्यांच्या ‘The Kurds: A Nation Denied’ या पुस्तकात लिहितात, 'कुर्द हे इराणी संस्कृतीचे मूळ रहिवासी आहेत, जे पारसी धर्माने प्रभावित होते आणि नंतर इस्लाममध्ये परिवर्तित झाले.' आज सुमारे 75% कुर्द सुन्नी मुस्लिम आहेत. सुमारे 15% शिया आणि उर्वरित 10% यझिदी आहेत. पहिल्या महायुद्धानंतर 10 ऑगस्ट 1920 रोजी सेव्हरेसचा करार झाला. या अंतर्गत ऑट्टोमन साम्राज्याचा अंत करून हा प्रदेश मित्र राष्ट्रांमध्ये वाटून घ्यायचा होता. त्याचबरोबर एक स्वतंत्र आर्मेनिया आणि कुर्दिस्तान बनवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. कुर्दांना त्यांचा देश मिळाला असता, परंतु तुर्कीच्या मुस्तफा कमाल अतातुर्कने हा करार मानण्यास नकार दिला. त्याऐवजी 1923 मध्ये लॉझेनचा करार झाला. ज्यात तुर्की, इराण, इराक आणि सीरियाच्या सीमा निश्चित झाल्या, परंतु यावेळी कुर्दिस्तानचा कोणताही उल्लेख नव्हता. याच चार देशांच्या सीमावर्ती भागांमध्ये कुर्द विभागले गेले. तेव्हापासून आतापर्यंत कुर्द आपली वेगळी ओळख आणि आपल्या देशासाठी लढत आहेत. प्रश्न-2: कुर्द मुस्लिमांनी आपला देश बनवण्यासाठी 100 वर्षांपासून किती संघर्ष केला?उत्तर: आपल्या देशासाठी, त्याच्या स्वायत्त शासनासाठी आणि अधिकारांसाठी कुर्द तुर्की, इराक, इराण आणि सीरियामध्ये लढत आहेत... तुर्कीमध्ये सर्वात लांब आणि रक्तरंजित लढाई इराक हा एकमेव देश, जिथे कुर्दिस्तान बनले सीरियाचे कुर्दिस्तान तुर्की हिसकावून घेत आहे इराणमध्ये स्वतंत्र राज्याची मागणी करणारे कुर्द प्रश्न-3: अमेरिकेच्या सांगण्यावरून कुर्द मुस्लिम इराणविरुद्ध युद्धात उतरतील का?उत्तर: अमेरिकन वृत्तवाहिनी CNN च्या अहवालानुसार, CIA ने कुर्दांना शस्त्रे देण्याची ऑफर दिली आहे. हा प्लॅन नेतन्याहू आणि मोसादचा होता, नंतर CIA देखील त्यात सामील झाली. वॉशिंग्टन पोस्टच्या एका बातमीनुसार, ट्रम्प यांनी इराकी कुर्द नेते मसूद बरझानी, बाफेल तालाबानी आणि PDKI चे नेते मुस्तफा हिजरी यांच्याशी फोनवर बोलून इराणी कुर्द गटांना मदत करण्याचे आश्वासन दिले आहे आणि त्यात अमेरिका हवाई समर्थन देईल. इस्रायलनेही इराकमधील इराकला लागून असलेल्या भागांमध्ये इराणी लष्करी तळांवर हल्ला केला आहे, जेणेकरून इराकी कुर्दांना इराकमध्ये प्रवेश करण्यास मदत मिळेल. CPFIK म्हणजे कुर्द आघाडीच्या एका अधिकाऱ्याने इस्रायली चॅनल i24 News ला सांगितले की, पूर्व कुर्दिस्तानमध्ये हजारो प्रशिक्षित सैनिक इस्रायल आणि अमेरिकेकडून शस्त्रे घेण्यासाठी तयार आहेत. तथापि, CNN नुसार, इराणी कुर्द सैनिक कोणत्याही कारवाईत सामील होण्यापूर्वी ट्रम्प प्रशासनाकडून राजकीय आश्वासन इच्छितात. एका कुर्द नेत्याने सांगितले की, यात शंका नाही की कुर्द इराणच्या सत्तेच्या विरोधात आहेत, परंतु त्यांना भीती आहे की एकदा पुन्हा वापर करून त्यांना सोडून दिले जाईल. जर त्यांचे बंड अयशस्वी झाले आणि अमेरिका मागे हटले, तर कुर्दांना देवाच्या भरवशावर सोडण्याची गोष्ट पुन्हा घडेल. मुस्तफा हिजरी यांनी म्हटले आहे की, आम्ही प्रत्येक प्रकारच्या परिस्थितीसाठी तयार आहोत, परंतु आम्हाला फसवले जाण्याची इच्छा नाही. अहवालानुसार, इराकी कुर्दांचे म्हणणे आहे की इराण प्रतिहल्ला करेल. जर अमेरिकेने आमच्या मदतीची हमी दिली, तर आम्ही देखील मदत करू. CPFIK चे म्हणणे आहे की, आम्ही इराणमध्ये सत्ता बदलण्यासाठी लढू, परंतु अमेरिकेवर विश्वास कमी आहे. प्रश्न-4: अमेरिकेने यापूर्वीही कुर्द लोकांचा वापर करून त्यांना धोका दिला आहे का?उत्तर: मध्यपूर्वेत जेव्हा एखाद्या मोठ्या शक्तीला जमिनीवर लढणाऱ्या सैन्याची गरज असते, तेव्हा कुर्द लोकांना शस्त्रे दिली जातात. पण युद्ध संपताच, त्याच शक्ती त्यांना त्यांच्या नशिबावर सोडून देतात. अमेरिकेने कुर्द लोकांना आतापर्यंत अनेक मोठ्या प्रसंगी वापरून सोडून दिले, ज्यात हजारो कुर्द मारले गेले आणि लाखो बेघर झाले… 1. सद्दामविरुद्ध युद्धात ढकलले आणि नंतर मदत थांबवली 2. पत्रके फेकली- ‘सद्दामविरुद्ध लढा’ आणि नंतर एकटे सोडलेजानेवारी 1991 मध्ये अमेरिकेने कुवेतला इराकपासून स्वतंत्र करण्यासाठी इराकवर हल्ला केला. अध्यक्ष जॉर्ज बुश यांनी रेडिओवर सांगितले, ‘इराकी सैन्य आणि जनतेने स्वतःच हा प्रश्न हातात घ्यावा आणि सद्दाम हुसेनला हटवावे. अमेरिकेच्या विमानांनी कुर्दिश भागांवर पत्रके फेकली, ज्यावर लिहिले होते, 'उठा, लढा, आम्ही तुमच्यासोबत आहोत.' कुर्द आणि शिया मुस्लिमांनी इराकमध्ये बंड केले. काही आठवड्यांतच 18 पैकी 14 प्रांत सद्दामच्या हातातून निसटले. मात्र, बुश प्रशासनाने सद्दामची सत्ता पूर्णपणे संपुष्टात येऊ नये असे ठरवले. तत्कालीन अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार ब्रेंट स्कॉकक्रॉफ्ट यांनी नंतर त्यांच्या 'ए वर्ल्ड ट्रान्सफॉर्मड' या पुस्तकात लिहिले होते, 'आम्हाला भीती होती की इराक विखुरला जाईल आणि त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशात अस्थिरता निर्माण होईल.' परराष्ट्र मंत्री जेम्स बेकर यांनी संसदेत सांगितले होते, 'आम्ही गृहयुद्धात ओढले जाण्याच्या निसरड्या मार्गावर जाणार नाही.' वास्तविक कारण असे होते की, जर इराक स्वतंत्र झाला, तर त्याचे तीन भागांमध्ये विभाजन होईल. उत्तर इराकमध्ये कुर्दिस्तान बनेल. दक्षिण इराकमधील कुर्द इराणमध्ये सामील होतील आणि तो मजबूत होईल. जर इराकी कुर्दांनी आपला देश बनवला, तर अमेरिकेचे मित्र आणि NATO सदस्य तुर्कीमधील कुर्द देखील उठाव करतील. युद्धविरामाच्या अटींवर अमेरिकेने इराकी विमानांवर बंदी घातली, परंतु हेलिकॉप्टरच्या वापरास परवानगी दिली. पुढील काही दिवसांत सद्दामच्या हेलिकॉप्टरने कुर्द बंडखोरांच्या भागावर बॉम्बफेक सुरू केली. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार, सुमारे 20 हजार कुर्द मारले गेले. 15 लाखांहून अधिक लोक डोंगरांमध्ये पळून गेले. 3. कुर्दांनी अमेरिकेसाठी आयसिसला हाकलून लावले, बदल्यात विश्वासघात झाला2014 मध्ये आयसिसने इराक आणि सीरियामध्ये हाहाकार माजवला. अमेरिकेला एक भूदल हवे होते. कुर्द पुन्हा आठवले. सीरियामध्ये कुर्द YPG लढवय्यांनी एसडीएफ म्हणजेच सीरियन डेमोक्रॅटिक फोर्सची स्थापना केली. अमेरिकेने शस्त्रे दिली, प्रशिक्षण दिले, हवाई संरक्षण दिले. कुर्दांनी अमेरिकन सैन्यासोबत मिळून जमिनीवर लढाई लढली. आयसिसची राजधानी रक्का मुक्त करण्यात 11 हजारांहून अधिक कुर्द लढवय्ये मारले गेले. कुर्द महिलाही आघाडीवर होत्या. आयसिस कमकुवत झाले, तेव्हा ऑक्टोबर 2019 मध्ये ट्रम्प यांनी तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष एर्दोगान यांच्याशी फोनवर बोलले. एर्दोगान सीरियातील कुर्दबहुल प्रदेशात घुसू इच्छित होते. ट्रम्प यांनी कुर्दांची मदत थांबवली. रात्री ट्रम्प यांचे ट्विट आले, 'अमेरिकन सैन्य उत्तर सीरियातून माघार घेत आहे.' अमेरिकन सैन्य मागे हटताच, तुर्की सैन्य आणि त्यांच्या समर्थित सैनिकांनी कुर्दिश भागात प्रवेश केला. कुर्दांना आपले घर सोडून पळून जावे लागले. कुर्दिश कमांडर मजलूम अब्दी म्हणाले, 'आमच्या पाठीत खंजीर खुपसला गेला आहे.' प्रश्न-5: जर कुर्द खरोखरच युद्धात उतरले, तर इराण कसे सामोरे जाईल?उत्तर: कुर्दांच्या पारंपरिक मिलिशियाला 'पेशमर्गा' म्हणजे मृत्यूचा सामना करणारे असे म्हटले जाते. पेशमर्गा ही इराकी कुर्दिस्तानची अधिकृत सेना आहे. तथापि, PDKI, PJAK, PAK, कोमाला यांसारख्या इराणी कुर्द गटांच्या सैनिकांनाही पेशमर्गा म्हटले जाते. ते गनिमी युद्धात (गेरिला युद्धात) निष्णात आहेत. इराकी कुर्दिस्तानमध्ये सुमारे दीड लाख पेशमर्गा आहेत. तर इराणी कुर्द गटांमध्ये सुमारे 20 हजार पेशमर्गा सक्रिय आहेत. जर इराक आणि इराणमधील कुर्द सामूहिकरित्या इराणवर हल्ला करतात, तर इराणला दोन्ही आघाड्यांवर लढावे लागेल... खरं तर, इराकी पंतप्रधान मोहम्मद शिया अल-सुदानी यांनी आधीच सांगितले आहे की त्यांना इराण युद्धात कोणत्याही प्रकारे सामील व्हायचे नाही. तेहरान-आधारित आयआर डिप्लोमसी पब्लिकेशनचे संपादक अली मौसवी यांच्या मते, 'सीरिया, इराक आणि तुर्की, इराणसोबत मिळून कुर्द लोकांच्या स्वातंत्र्याचा विरोध करतील. ही स्थिती नेहमीच राहिली आहे.' याशिवाय, इराकमध्ये इराण-समर्थित शिया मिलिशिया देखील इराकी कुर्दिस्तानच्या सीमेभोवती प्रभाव ठेवतात. इराण-समर्थित हिजबुल्लाहने देखील इराकी कुर्द लोकांवर हल्ले केले आहेत.

LLB Admission : विधी प्रवेशाचा ‘क्रेझ’ओसरला? गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा मोठी घट; धक्कादायक आकडेवारी समोर

LLB Admission : 'एलएलबी' (३ वर्षीय) सामाईक प्रवेश परीक्षेच्या (सीईटी) नोंदणीत यंदा मोठी घट पाहायला मिळत आहे.

Education Fees : महाविद्यालयांची ‘फी’ वसुली आता रडारवर! सरकारचा कडक इशारा…पाहा काय घडलं?

Education Fees : शुल्क नियामक प्राधिकरणाचे आता 'इतर शुल्का'वरही बारीक लक्ष; नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या महाविद्यालयांची थेट चौकशी होणार.

राज्यातील ९ लाख ८४ हजार पेक्षा अधिक मुलींना गर्भाशयमुख प्रतिबंधासाठी एचपीव्ही लसीकरण लस

मुंबई: जागतिक महिला दिनाचे औचित्य साधून सार्वजनिक आरोग्य विभागामार्फत ८ मार्च रोजी महिला सक्षमीकरण आणि आरोग्य संरक्षणासाठी राज्यभरात गर्भाशयमुख कर्करोग प्रतिबंधासाठी १४ वर्षे पूर्ण झालेल्या परंतु १५ वर्षे पूर्ण न झालेल्या मुलींसाठी राज्यव्यापी एचपीव्ही लसीकरण मोहिमेचा शुभारंभ होत आहे. या मोहिमेंतर्गत तीन महिन्यात राज्यातील ९ लाख ८४ हजार मुलींना एचपीव्ही लस देण्याचे लक्ष्य आरोग्य विभागाने ठेवले आहे. या दिवशी आरोग्य क्षेत्रात उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या कर्तृत्ववान महिलांचा सन्मान करण्यात येणार आहे. सर्व पालकांनी या मोहिमेत सहभागी होऊन आपल्या १४ वर्षांच्या मुलींचे लसीकरण करून घ्यावे, असे आवाहन आरोग्य मंत्री प्रकाश आबिटकर यांनी केले आहे.मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच केंद्रीय आयुष (स्वतंत्र प्रभार) व आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री प्रतापराव जाधव यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा राज्यस्तरीय कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर आणि राज्यमंत्री मेघना साकोरे बोर्डीकर यांच्या पुढाकाराने ही मोहीम राबविण्यात येणार आहे.गर्भाशयमुख कर्करोग प्रतिबंधासाठी राष्ट्रीय ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस (एचपीव्ही) लसीकरण मोहिमेचा राज्यव्यापी शुभारंभ होत असून, १४ वर्षे पूर्ण झालेल्या परंतु १५ वर्षे पूर्ण न झालेल्या वयोगटातील मुलींना ‘गार्डसिल-४’ या लसीचा एक मोफत डोस देण्यात येणार आहे. राज्यातील एकूण ९ लाख ८४ हजार ४१४ मुलींना या मोहिमेचा लाभ मिळणार असून लसीकरण पूर्णपणे मोफत व पालकांच्या संमतीने ऐच्छिक स्वरूपात होणार आहे.भारतामध्ये महिलांमधील कर्करोगांमध्ये गर्भाशयमुखाचा कर्करोग दुसऱ्या क्रमांकावर असून दरवर्षी सुमारे ८० हजार नवीन रुग्ण आढळतात व ४२ हजारांहून अधिक मृत्यू होतात. एचपीव्ही प्रकार १६ व १८ पासून संरक्षण देणारी ही लस अत्यंत प्रभावी मानली जाते. ही मोहीम सलग तीन महिने विशेष अभियान म्हणून राबविण्यात येणार असून त्यानंतर ती नियमित लसीकरण कार्यक्रमाचा भाग होईल. प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये, जिल्हा रुग्णालये, महानगरपालिका रुग्णालये व शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रशिक्षित वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत लसीकरण केले जाईल. सर्व लाभार्थ्यांची नोंदणी व प्रमाणपत्र वितरण केंद्र शासनाच्या U-WIN या डिजिटल पोर्टलद्वारे करण्यात येणार आहे.या लसीकरण मोहिमेचे महत्त्व विशद करताना आरोग्य तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, गर्भाशयमुख कर्करोग हा वेळीच प्रतिबंधात्मक उपाय केल्यास टाळता येणारा आजार आहे. जागतिक स्तरावर या कर्करोगाचे निदान उशिरा झाल्यामुळे मृत्यूचे प्रमाण अधिक असते, मात्र किशोरवयातच दिलेली ही लस शरीरात आयुष्यभरासाठी रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण करण्यास मदत करते. त्यामुळे भविष्यात होणाऱ्या संभाव्य धोक्यांपासून महिलांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी हे एक प्रभावी कवच ठरणार आहे. जिल्ह्यातील सर्व शाळा आणि महाविद्यालयांच्या स्तरावर देखील जनजागृती करण्यात येत असून, ग्रामीण भागात आशा स्वयंसेविकांमार्फत घरोघरी जाऊन पालकांचे समुपदेशन केले जाते.३० मिनिटे आरोग्य केंद्रावर थांबणे आवश्यकलसीकरणानंतर ३० मिनिटे आरोग्य केंद्रावर थांबणे आवश्यक आहे. काहीवेळा हलका ताप किंवा इंजेक्शन दिलेल्या जागी थोडे दुखणे यांसारखी किरकोळ लक्षणे दिसू शकतात, जी २-३ दिवसांत आपोआप बरी होतात.आरोग्य क्षेत्रातील कर्तृत्ववान महिलांचा गौरवजागतिक महिला दिनानिमित्त सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या महिला डॉक्टर्स, स्त्रीरोग तज्ज्ञ, स्त्री शल्यचिकित्सक, परिचारिका, आरोग्य सेविका, आरोग्य क्षेत्रात उत्कृष्ट वार्तांकन करणाऱ्या महिला पत्रकार यांचा सन्मान करण्यात येणार आहे. ग्रामीण व दुर्गम भागात मातृत्व, बाल आरोग्य, कर्करोग प्रतिबंध आणि जनजागृती मोहिमांमध्ये त्यांनी बजावलेल्या भूमिकेचा विशेष गौरव करण्यात येईल.महिला सक्षमीकरण, स्त्री-पुरुष समानता आणि आरोग्य हक्कांविषयी जनजागृती करण्यासाठी हे उपक्रम प्रेरणादायी ठरणार असून “महिलांच्या स्वप्नांना बळ देऊया, उद्याचे उज्ज्वल भविष्य घडवूया!” या संदेशाला प्रत्यक्ष कृतीची जोड देणारे ठरतील, असा विश्वास आरोग्य विभागाने व्यक्त केला आहे.

Pune Crime : सिंहगड डेंटल कॉलेजच्या विभागप्रमुखाची आत्महत्या! धक्कादाक कारण समोर..वाचा सविस्तर

Pune Crime : शुक्रवारी दुपारी राहत्या घरी पत्नीला आढळला पतीचा मृतदेह; सिंहगड रोड पोलीस ठाण्यात घटनेची नोंद, तपास सुरू.

महिला दिन विशेष:जिथं जग थांबतं, तिथं ती उभी राहते; निराधार बालकांपासून अल्पवयीन मातांपर्यंत सुनीता तगारे यांच्या समाजसेवेची हृदयस्पर्शी गाथा!

स्वतःसाठी जगणारे अनेकजण असतात. मात्र, इतरांसाठी जगणारे मोजकेच...असंच एक व्यक्तिमत्व छत्रपती संभाजीनगरच्या मातीत जन्माला आले. ते म्हणजे सुनीता तगारे... आई सुलभा गृहिणी तर वडील सदाशिव शिक्षक होते. संपूर्ण शिक्षण त्यांनी पुण्यात केलं आणि तिथेच समाजसेवेचे धडे गिरवले. त्यांनी विद्यार्थी साहाय्यक समितीच्या वसतिगृहात राहून शिक्षण घेतलं. हे केवळ वसतिगृह नव्हतं, तर एक विद्यार्थी विकास केंद्र होतं. इथे विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिला जायचा आणि त्यांचे कलागुण ओळखून त्यांना त्यादृष्टीने पुढे जाण्यासाठी मदत करायचे. त्याचप्रमाणे सुनीता यांच्यातील कला ओळखून तांबोळी सर, पाटकर ताई, निर्मला ताई यांनी त्यांना एक व्यासपीठ तयार करून दिलं. इथूनच सुनीता यांच्यात समाजसेवेची गोडी निर्माण झाली. हा प्रवास सुरू केल्यानंतर त्यावर चालणं सोपं नव्हतं. अनंत अडचणी आणि संकटांना सामोरं जावं लागणार होतं. आता हा नेमका कसा प्रवास होता? तो त्यांनी कसा पार केला? काय -काय अनुभव आले? जाणून घेऊयात जागतिक महिला दिनानिमित्तच्या या स्पेशल रिपोर्टमधून... शिक्षण सुरू असताना सामाजिक जाणीव प्रकल्प त्यांनी सुरू केला. वसतिगृहाच्या शेजारीच पोलीस वसाहत. त्या पोलीस वसाहतीतील मुलांचे रोज संध्याकाळी सुनीता आणि त्यांचे सहकारी संस्कार वर्ग घ्यायचे. त्या मुलांचा अभ्यास घेणं, त्यांना गोष्टी सांगणं हा जणू काही सुनीता यांचा दिनक्रमच झालेला. यातूनच त्यांना आनंद मिळायचा. त्यामुळं जे काही करायचं ते याच क्षेत्रात, ही खूणगाठ त्यांनी मनाशी बांधली. आणि त्या दृष्टीने त्यांनी आपला प्रवास सुरू केला. पुढे सामाजिक क्षेत्रात येत यावं म्हणून त्यांनी 'कर्वे इन्स्टिट्यूटमध्ये MSW चे प्रशिक्षण घेतलं आणि इथून त्यांच्या खऱ्या प्रवासाला सुरुवात झाली. यादरम्यान त्यांनी वेश्यांच्या मुलांसाठी काम करणाऱ्या विजया लव्हाटे यांच्यासोबत काम केलं. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी पुण्याच्याच एका समाजसेवी संस्थेत काम सुरू केलं. मुलगी समाजसेवा करणार म्हणल्यावर कोणत्याही आई- वडिलांना काळजी वाटणं साहजिकच असतं. मात्र, सुनीता यांच्याबाबतीत त्यांच्या आई- वडिलांनी त्यांना स्ट्राँग राहण्याची आणि तुला ज्यात आनंद मिळतो ते कर याची मुभा दिली होती. त्यामुळे कौटुंबिक सुख त्यांची मोठी ताकद बनली. त्यानंतर पुढे त्यांच्या जोडीदारानेही त्यांना यात साथ दिली. नुसतीच साथ दिली नाही, तर त्यांनी त्यामध्ये सहभाग देखील घेतला. विजयाताई लव्हाटे यांच्यासोबत काम करत असताना सुनीता तगारे सांगतात की, 'सुरुवातीला मला हे काम करताना भीती वाटायची. पण त्यानंतर मला विजयाताईंनी समजावून सांगितलं की त्या देखील आपल्यासारख्याच एक स्त्री आहे. त्यामुळे घाबरण्याचं काही एक काम नाही. हे समजून घेणतल्यानंतर माझ्या मनातील भीती थोडी कमी झाली आणि मी जोमाने काम करू लागले. पुढे मी भारतीय समाज सेवा केंद्रात रुजू झाले. तिथे अनेक निराधार मुलांना आधार देण्याचं काम केलं. त्यातच गोडी निर्माण झाली आणि तेच माझं घर झालं.' निराधारांना आधार देण्याचं काम करणं म्हणजे कोण्या देवदूतासारखं पवित्र आणि माणुसकी जपणारं कार्य होय. ते कार्य सुनीता करत होत्या. जवळजवळ सात ते आठ वर्ष त्यांनी हे काम केलं. त्यावेळी मराठवाड्यात निराधार बालके सापडण्याचे प्रमाण खूप जास्त होतं. त्यामुळं महसूल विभागाच्या नियमानुसार जर समजा ते मूल नांदेडला सापडलं, तर ते तिथून छत्रपती संभाजीनगर आणि मग पुढे ते पुण्याला आणलं जायचं. ही प्रक्रिया खूप मोठी होती. यादरम्यान त्या लहान मुलांच्या आरोग्याची प्रचंड हेळसांड व्हायची. त्यामुळे यावर उपाय काढणं गरजेचं होतं. यावर बोलताना सुनीता तगारे सांगतात, 'त्यावेळी समाज कल्याणचे डायरेक्टर कानडे सर म्हणून होते. त्यांना संस्थेबद्दल चांगली आपुलकी होती. त्यांना संस्था चांगली काम करते हे माहित होतं. त्यावेळीच आमच्या डायरेक्टर लता जोशी होत्या. कानडे सरांनी लता जोशींना विनंती केली की, 'तुम्ही जर तुमची एक संस्था छत्रपती संभाजीनगरमध्ये उघडत असाल, तर मी तुम्हाला त्यासाठी परवानगी देतो. कारण मुलांची हेळसांड होणार नाही. त्यावेळी लता जोशींनी माझ्यावर विश्वास ठेऊन मला हे जोखमीचं काम दिलं. एवढ्या मोठ्या शहरात एकटीनं हे काम सांभाळणं सोपं नव्हतं. आणि इतर कोणाला देण्यापेक्षा 'सुनीता तूच हे काम करू शकतेस,' असा विश्वास लता जोशींनी माझ्यावर दाखवला आणि माझी या कामासाठी पुण्याहून छत्रपती संभाजीनगरला बदली केली. ही गोष्ट 1995-96 ची.' एका नव्या शहरात एवढी मोठी जोखीम आपल्या खांद्यावर घेणं हे सोपं नव्हतं. सुरुवातीला सुनीता यांनी त्यांच्या हितचिंतकांच्या घरातच याची सुरुवात केली. त्यानंतर हळूहळू एक जरी मूल असेल, तर त्याला सांभाळावं लागतं. त्यामुळं त्यांनी तशा स्टाफची नेमणूक केली. सुरुवातीला लोकांचा विश्वास जिंकणं आणि स्टाफ मिळवणं हे खूप कठीण गेलं. मात्र, सुनीता यांनी ती जबाबदारी आपल्या आणि लता जोशींनी दाखवलेल्या विश्वाला जागायचं या विचारानं सुरू ठेवली. या प्रसंगी अनेक असे प्रकार घडले की, जे ऐकून अंगाचा अगदी थरकाप व्हायचा. यावेळचा प्रसंग सांगताना सुनीता म्हणतात, 'एक बाळ सापडलं. पोलिसांनी शोध लावला, तेव्हा त्याची आईही सापडली. जिथं त्यांचं बाळंतपण झालं ते डॉक्टरही सापडले. मात्र, पोलिसांनी गैरसमजुतीतून म्हणा किंवा अज्ञानपानातून म्हणा त्या डॉक्टरवरच गुन्हा दाखल केला. त्यावेळी ही केस खूप भयानक चालली. कुठल्याही बाईचं बाळंतपण करण हा काही गुन्हा नाही. त्यामुळं डॉक्टरांचा काही एक गुन्हा नव्हता. बाळ टाकून देणं हा 317 बालन्याय संहितेनुसार गुन्हा आहे. त्यामुळं आईवर गुन्हा होणं साहजिक होत. पण बघायला गेलं तर यामध्ये डॉक्टरची काहीच चूक नव्हती. त्यामुळं वैद्यकीय क्षेत्रातील वातावरण एवढं ढवळून निघालं की, याबाबत जागृती करणं गरजेचं वाटलं. त्यामुळं आम्ही प्रत्येक ठिकाणी जाऊन प्रत्येक डॉक्टरांना सांगितले की, बाळंतपण करणं हा काही गुन्हा नाहीय. फक्त तुमच्याकडे जर कोणती अशी केस आली तर तुम्ही संस्थेकडे पाठवा. त्याचा फायदा इतका झाला की, वैद्यकीय क्षेत्राचं सहकार्य आम्हाला चांगल्या प्रकारे लाभलं. केवळ डॉक्टरच नव्हे तर आम्ही पोलिसांना देखील हा विश्वास दिला. बालन्याय काद्यानुसार पोलीस आणि डॉक्टरांची काय भूमिका आहे यावर आम्ही अनेक चर्चा सत्र घेतले. त्याचा चांगला फायदा झाला आणि पोलीस आणि डॉक्टर या दोघांचाही विश्वास आम्ही जिंकला. यामुळं अनेक निराधार मुलांचे जीव वाचले. सगळी कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करूनच ते मूल संस्थेत यायचं.' संस्था जेव्हा शहरात नव्हती तेव्हा पोलिसांना जर कोणतं असं मूल सापडलं, तर त्यांना ते सरकारी दवाखान्यात दाखल करणं, मग त्याच्या संगोपनासाठी कोणाचीतरी ड्युटी लावणं, हे सगळं खूप मोठं होतं. त्यामुळे यामध्ये त्या बाळाची जरा हेळसांड व्हायची. पण जेव्हा सुनीता तगारे आल्या तेव्हा पोलिसांना एवढी प्रोसिजर करण्याची गरजच संपून गेली होती. केवळ FIR दाखल करण्याची गरज पडली. यानंतर संस्थेचं काम अधिक वेगाने विस्तारत गेलं. हळूहळू शहरात आणि जिल्ह्यातही सुनीता तगारे यांचं नाव विश्वासाचं प्रतीक बनू लागलं. पोलिस, डॉक्टर, समाजकल्याण अधिकारी आणि सामान्य नागरिक सगळ्यांच्या मनात एक विश्वास निर्माण झाला होता की, एखादं निराधार बाळ सापडलं तर त्याला योग्य ठिकाणी पोहोचवणारी एक माय आहे. अर्थात, हा प्रवास सोपा नव्हता. आर्थिक अडचणी, जागेची कमतरता, समाजातील गैरसमज, कधी प्रशासनातील अडथळे सगळ्यांशी सामना करत त्यांनी काम सुरू ठेवलं. अनेक वेळा स्वतःच्या आयुष्याचा विचारही बाजूला ठेवावा लागला. कुटुंब, वैयक्तिक वेळ, स्वतःच्या गरजा हे सगळं दुय्यम ठरलं. पण एकच ध्येय कायम होतं निराधारांना आधार. या प्रवासात त्यांना कुटुंबाची साथ ही मोठी ताकद ठरली. आई-वडिलांनी दिलेलं संस्कारांचं भांडार आणि जोडीदाराने दिलेला खंबीर पाठिंबा यामुळे त्या अधिक बळकट होत गेल्या. “समाजसेवा ही एकटीची लढाई नसते, ती संपूर्ण कुटुंबाची साधना असते,” असं म्हणलं तर वावगं ठरणार नाही. या संपूर्ण प्रवासात समाधान देणार काम कुठंल होत असं विचारल्यानंतर सुनीता सांगतात की, 'यामध्ये निराधार बाळांना आधार देणं, हे समाधान तर होतच, पण त्याहूनही समाधानकारक होत ते अल्पवयीन गरोदर राहिलेल्या मुलींना आधार देणं. मी संस्थेत काम करत असताना एका 12 वर्षांच्या मुलीला बाळ झालं होत. जनरली काय व्हायचं की, आमच्याकडे लहान मुलांचं अडॉप्शन व्हायचं, पण या अल्पवयीन माता झालेल्या मुलींना आधार कोणाचाच नव्हता. त्यामुळं मी आणि संस्थेनं ठरवलं की याही मुलींना आधार द्यायचा. त्यांनंतर आम्ही त्यांचं पुढचं आयुष्य, शिक्षण हे सगळंच बघायला सुरुवात केली. कारण पूर्वी काय व्हायचं की विवाहबाह्य संबंधातून बाळ झालं की घरातले तिला मारून टाकायचे. त्यामुळं त्यावर मात करणं गरजेचं होत.' याचबतीत पुढे बोलताना त्या म्हणाल्या, 'पुण्याच्या भारतीय सेवा केंद्रात एक अशीच केस आली होती. एका 16 वर्षांच्या मुलीला बाळ झालं आणि ते बाळ तिला तिच्याच वडिलांपासून झालं होतं. भयानक म्हणजे ती मुलगी पोलिओने अपंग होती. यामध्ये कायदेशीर प्रक्रिया करायला ती असमर्थ होती म्हणून तिच्या वडिलांना ते करावं लागत होतं. त्यावेळी मला ते प्रतिज्ञापत्र लिहावं लागलं. तेव्हा मला असं वाटलं की, आपण या क्षेत्रात राहणं फार कठीण आहे. कारण की, त्या मुलीचे वडील स्वतः कुठलाही अपराधीपणा मनात न बाळगता बिनधास्तपणे सांगत होते की ,'मीच माझ्या मुलीवर बलात्कार केला आहे आणि समाजात नाव खराब होऊ नये म्हणून हे मूल आम्ही सांभाळू शकत नाही. मॅजिस्ट्रेटही अवाक झाले होते. मी प्रक्रिया पूर्ण तर केली, पण मनात वाटत होतं की, नको आता हे काम. आपण यात नाही पुढे जाऊ शकणार. तेव्हा मी आमच्या डायरेक्टर मॅडमला सांगितलं की, मला हे काम इथून पुढे नाही करायचं. त्यावेळी त्यांनी मला सांगितलं की, ही गोष्ट दुर्मिळातील दुर्मिळ आहे. अश्या अनेक घटना घडतात. जर तुला समाजसेवा करायची आहे, कुणाचा आधार बनायचं आहे तर तुला स्ट्राँग होणं गरजेचं आहे.' त्यांनी खूप समजून सांगितल्यानंतर मग मी मनाला समजून सांगितलं आणि हेच आयुष्य म्हणून पुढे वाटचाल सुरू केली.' महिलांनी सामाजिक कार्यात यावे का असे विचारल्यावर त्या म्हणतात, 'महिलांनी सामाजिक कार्यात यायला पाहिजे. महिलांनी आपल्या सृजनशीलतेसाठी प्रयत्न करावेत असे मला वाटते. ज्या मुलींना, महिलांना मदतीची गरज आहे. त्यांना पुढे मदत करायला पाहिजे. मुलींनी सक्षम होणं ही काळाची गरज आहे. त्यामुळे आपण बघतो की अनेक महिला इंस्टाग्रामवर आपला खूप टाइम घालवतात. तो तिथे घालवण्यापेक्षा त्यांनी तो स्वतःला सक्षम बनवण्यासाठी घालवावा. जेणेकरून समाजत ज्या काही घटना होत आहेत त्यांना थोड्याफार आळा बसेल. आज समाजात सर्वजण समान आहेत. ही जागृती घडवणं गरजेचं आहे. मुलींवर जे बलात्कार होतात, ते कुठेतरी थांबले पाहिजेत. महिलांनी यासाठी पुढे येऊन समाजासाठी आणि स्वतः साठी काहीतरी करणं हाच खरा महिला दिन असेल. सुनीता तगारे यांचा प्रवास हा केवळ एका व्यक्तीचा प्रवास नाही, तर असंख्य निराधार बालकांच्या, संकटात सापडलेल्या मुलींच्या आणि आधार शोधणाऱ्या जिवांच्या आयुष्याशी जोडलेला आहे. त्यांनी उभं केलेलं काम हे कागदोपत्री यशापेक्षा खूप मोठं आहे. कारण त्यांनी संस्था उभी केली नाही, तर विश्वास उभा केला. अशी माणसं समाजात फार कमी असतात, जी स्वतःचं आयुष्य बाजूला ठेवून दुसऱ्यांच्या आयुष्यात प्रकाश पेरतात. सामाजिक क्षेत्रात इतकी वर्षे केलेल्या कामाची पावती म्हणून त्यांना पुरस्कारही मिळाले. जपान सरकारचा मार्क ऑफ ऑनर बाय द इन्सिट्यूट ऑफ रिसर्च इन ह्युमन हॅपीनेस या पुरस्कारासह राज्य शासनाच्या महिला व बालविकास विभागातर्फे देण्यात येणारा अहिल्याबाई होळकर पुरस्काराने त्यांना गौरविण्यात आले. आज अनेक निराधार मुलं स्वतःच्या पायावर उभी आहेत, काहींनी शिक्षण पूर्ण केलं, काहींनी संसार थाटला, काही समाजात चांगल्या पदांवर पोहोचली. त्या प्रत्येक यशामागे कुठेतरी सुनीता तगारे यांची माया आहे. अनेकांना कदाचित त्यांचं नावही माहीत नसेल, पण त्यांच्या आयुष्यात त्या कायमच्या कोरल्या गेल्या आहेत. हेच खरं समाजसेवेचं यश असतं. जिथं प्रसिद्धी नसते, पण परिणाम असतो. त्यांच्या आयुष्यात अनेक कठीण क्षण आले, मन हेलावून टाकणारे प्रसंग आले, काही वेळा हार मानावीशीही वाटली. पण प्रत्येक वेळी त्यांनी स्वतःला सावरलं. कारण त्यांना ठाऊक होतं की, त्या थांबल्या तर कुणाचा तरी आधार हरवेल. आणि कदाचित याच जाणिवेमुळे त्या पुन्हा पुन्हा उभ्या राहिल्या. समाजसेवा ही मोठ्या घोषणा देऊन होत नाही, ती शांतपणे, सातत्याने, निस्वार्थपणे केली जाते याचं जिवंत उदाहरण म्हणजे सुनीता तगारे. त्यांनी कधी स्वतःला केंद्रस्थानी ठेवलं नाही. त्यांनी नेहमीच कामाला पुढे ठेवलं. म्हणूनच आजही त्यांचं नाव घेतलं की लोकांच्या चेहऱ्यावर विश्वास उमटतो. अशा व्यक्तिमत्त्वांकडून समाजाने प्रेरणा घ्यायला हवी. कारण समाज बदलतो तो कायद्यांनी नाही, तर संवेदनशील माणसांनी. सुनीता तगारे यांच्यासारख्या व्यक्ती समाजाच्या मातीला माणुसकीचा सुगंध देत राहतात. स्वतःसाठी जगणारे अनेक असतात… पण दुसऱ्यांसाठी जगणारेच इतिहास घडवतात. आणि म्हणूनच, निराधारांना आधार देत आयुष्य उजळवणाऱ्या सुनीता तगारे यांची ही वाटचाल केवळ प्रेरणादायी नाही, तर माणुसकी जिवंत असल्याची जाणीव करून देणारी आहे.

रागदरबार:गांधीजींनी जीच्याकडे मागितली पैशांची मदत; मैफिलीसाठी खाजगी ट्रेन अन् भारतीय रेकॉर्डिंग इतिहासातील पहिले नाव- गौहर जान

भारतीय शास्त्रीय संगीतात फार पूर्वीपासून एक परंपरा लाभलेली आहे. मात्र याच शास्त्रीय संगीताचा चेहरामोहरा बदलून टाकणारे अनेक कलाकार घडले आहेत. पारंपरिक पद्धतीला छेद देत स्वतःची वेगळी ओळख तर दिलीच, पण त्याच सोबत शास्त्रीय संगीतात एक नवा अध्याय, नवी ओळख देण्याचे काम देखील अनेक कलावंतांनी केले आहे. आज आपण एका अशा गायिकेबद्दल जाणून घेणार आहोत, जी त्या काळात 'लार्जर दॅन लाइफ' जगली. एका गाण्यासाठी 3000 रुपये मानधन ती घ्यायची. तुम्हाला सहज एक अंदाज येण्यासाठी सांगू इच्छितो की त्या काळात सोन्याचे भाव हे 20 रुपये प्रति तोळा होते आणि अशा काळात 3000 रुपये मानधन घेणारी ही गायिका एकमेवच. तिचे मानधन बघून इंग्रजांनी तिला मानधन कमी करण्याचा इशारा देखील दिला होता, तरीही ही तिच्या अटींवर ठाम राहिली. इतकेच काय महात्मा गांधींनी सुद्धा या गायिकेकडे स्वातंत्र्य चळवळीसाठी आर्थिक मदत मागितली होती! होय हे खरेच आहे. काही जाणकार शास्त्रीय संगीत रसिकांनी कदाचित या गायिकेचे नाव ओळखले असेलच.. ही गायिका आहे गौहर जान. रागदरबारच्या आजच्या भागात आपण प्रचंड प्रतिष्ठा लाभलेल्या आणि गडगंज श्रीमंत अशी गायिका, नर्तिका गौहर जान यांच्याविषयी जाणून घेणार आहोत. जसे मी सुरुवातीला सांगितले की गौहर जान प्रचंड प्रतिष्ठा लाभलेली गायिका होती. तिच्या काळातील सर्वात श्रीमंत गायिका म्हणून तिची ओळख होती. 1990 साली जवळजवळ 1 कोटी रुपयांची संपत्ती असलेल्या गौहर जानला मैफल किंवा पार्ट्यांमध्ये गाण्यासाठी एक खाजगी ट्रेन देखील देण्यात आली होती. ज्या काळात भारतातील मध्यमवर्गीय कुटुंबामध्ये लग्नासाठी फक्त दोन ते चार हजार रुपये खर्च येत असे, त्या काळात तिने तिच्या मांजरीच्या लग्नासाठी 12 हजार रुपये खर्च केले आणि त्या मांजरीच्या पिलांसाठी 20 हजार रुपयांची शाही गाडी खरेदी केली. गौहर जानने 20 भाषांमध्ये अंदाजे 600 गाणी रेकॉर्ड केली आहेत. प्रत्येक गाण्याच्या रेकॉर्डिंगच्या वेळी तिचे कपडे आणि दागिने नेहमीच नवीन असायचे. एकदा घातलेले दागिने तिने पुन्हा कधीही घातले नाहीत. 101 सोन्याची नाणी घेतल्याशिवाय तिने कधीही गाणे सुरू केले नाही. भारतात गौहर जान या गायिकेनेच सर्वात आधी रेकॉर्डिंग केले आहे. चला, तर मग जाणून घेऊया गौहर जानबद्दल... गौहर जानचा जन्म 26 जून 1873 रोजी आझमगढ येथे झाला. तिचे वडील विल्यम रॉबर्ट, एक आर्मेनियन होते जे एका बर्फाच्या कारखान्यात काम करत होते आणि तिची आई, व्हिक्टोरिया हेमिंग, एक भारतीय होती, तिने तिचे नाव आयलीन अँजेलिना ठेवले. आयलीन फक्त 6 वर्षांची असताना, त्यांच्या पालकांमधील भांडणे वाढली आणि त्यामुळे घटस्फोट झाला. त्यानंतर आयलीन अँजेलिनाच्या आईने खुर्शीद या मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यानंतर इस्लाम धर्म स्वीकारला. त्यांच्या लग्नानंतर, 1883 मध्ये व्हिक्टोरिया कोलकाताला गेली, जिथे तिला 'बडी मलका जान' म्हणून ओळखले जाऊ लागले. तिची मुलगी, आयलीन हिचे नाव 'गौहर जान' असे ठेवण्यात आले. मलका जान आणि तिची मुलगी गौहर जान यांनी गायन आणि शास्त्रीय नृत्याचे प्रशिक्षण घेतले. त्यांच्या गुरूंमध्ये पटियालाचे काले खान, अली बक्ष, रामपूरचे उस्ताद वजीर खान, कोलकात्याचे प्यारे साहिब आणि लखनऊचे महान महाराजा बिंदादिन यांचा समावेश होता. तीन वर्षांत, मलका जानने 24 चितपोर रोड (रवींद्र सरणी) येथे 40 हजार रुपयांना एक इमारत खरेदी केली, जिथे ती स्वतःची मैफल आयोजित करायची. पहिल्या सादरीकरणातच दरभंगाच्या महाराजांना प्रभावित केले गौहर जानचा रंगभूमीवर पहिला कार्यक्रम वयाच्या 14 व्या वर्षी झाला. गाण्यांवर नृत्य करून, गौहर जान कोलकात्याची पहिली नृत्यांगना बनली. तिच्या सादरीकरणाने दरभंगाच्या महाराजांना प्रभावित करून, ती त्याच्या दरबारात गायिका बनली. ती खयाल, ध्रुपद आणि ठुमरीमध्ये इतकी पारंगत होती की तिला तिच्या काळातील सर्वात महान खयाल गायिका मानले जात असे. राजे-महाराजे गौहर जानवर सोने- चांदीची उधळपट्टी करायचे गौहर जानच्या मैफिलीत तिची गाणी ऐकणारे राजे आणि महाराजे अनेकदा तिला मौल्यवान रत्ने भेट देत असत. ती इतकी स्वाभिमानी होती की तिने कधीही 1000 रुपयांपेक्षा कमी मानधन स्वीकारले नाही. परिणामी, ती तिच्या काळातील सर्वात प्रसिद्ध आणि श्रीमंत गायिका बनली. गौहर जानचा दर्जा असा होता की ती फक्त राजघराण्यातील मैफिलींमध्येच गाणी गायची, जिथे फक्त राजघराण्यातील सदस्य उपस्थित राहत असत. सामान्य लोकांसाठी, तिचे गाणे ऐकणे हे जणू एक स्वप्नच होते, कारण त्यांना राजघराण्यातील मैफिलींमध्ये उपस्थित राहण्याची परवानगी नव्हती आणि ते गौहरला हजार रुपयांचे मानधनही देऊ शकत नव्हते. दोन खोल्यांच्या स्टुडिओत पहिले रेकॉर्डिंग त्यावेळी ग्रामोफोन कंपनी भारतात आपला व्यवसाय वाढवण्याचा विचार करत होती. कंपनीला समजले की गौहर जानच्या गाण्यांनी गर्दी आकर्षित केली, परंतु ती सामान्य लोकांसाठी नव्हती. ग्रामोफोन कंपनीने याचे संधीत रूपांतर केले आणि गौहर जानला गाणी रेकॉर्ड करण्याची विनंती केली. गौहर जानने एका गाण्यासाठी 3 हजार रुपये मानधन मागितले. माय नेम इज गौहर जान ग्रामोफोन कंपनीने कोलकात्यातील एका हॉटेलच्या दोन खोल्यांमध्ये एक तात्पुरता रेकॉर्डिंग स्टुडिओ उभारला, जिथे गौहर जान तिच्या सहकारी गायकांसह आली. गौहर मौल्यवान सोन्याच्या दागिन्यांनी भरलेली होती. तिच्या काळ्या साडीच्या कडा सोन्याच्या भरतकामाने भरलेल्या होत्या. लंडन ग्रामोफोन कंपनीचे रेकॉर्डिंग इंजिनिअर फ्रेडरिक विल्यम गेसबर्ग यांनी तिला टेबलावर चढून मोठ्याने गाण्यास सांगितले आणि रेकॉर्डिंग हॉर्नमध्ये डोके ठेवले. तिच्या आवाजाच्या जोरावर दुसऱ्या बाजूची सुई फिरली. तीन मिनिटांचे रेकॉर्डिंग पूर्ण होण्यापूर्वी, गौहर जान ओरडली, माय नेम इज गौहर जान. हीच नंतर तिची सिग्नेचर लाईन बनली. तिचे नाव ओरडण्यामागील कारण असे होते की जर्मनीमध्ये रेकॉर्ड तयार करणारे अभियंते रेकॉर्डला लेबल करण्यासाठी फक्त नावाचा वापर करायचे. रेकॉर्डिंग रेकॉर्ड जर्मनीमध्ये तयार केले जात होते आणि 1903 मध्ये ते भारतीय बाजारपेठेत दाखल झाले. जोगिया राग गौहर जानने गायला होता, जो पहिल्यांदा तिच्याच आवाजात रेकॉर्ड झाला होता. गाण्यांची मागणी वाढली आणि नंतर गौहरची गाणी सतत रेकॉर्ड केली जाऊ लागली. असेही म्हटले जाते की शास्त्रीय संगीताच्या रेकॉर्डची लांबी ही 3-4 मिनिटांपर्यंत आणणारी देखील गौहर जानच होती. ब्रिटिश सरकारने गौहरला तिची फी कमी करण्यासाठी पाठवली होती नोटीस ग्रामोफोन कंपनीचे रेकॉर्डिंग इंजिनिअर एफ.डब्ल्यू. गॅसबार्थ यांनी एका गोष्टीचे निरीक्षण केले की गौहर जानने तिच्या रेकॉर्डिंगमध्ये एकदा वापरलेले कपडे किंवा सोन्याचे दागिने पुन्हा वापरले नाहीत. गौहरला लक्झरी कार आणि शाही गाड्यांचाही छंद होता. तिला घोड्यांच्या शर्यतीची इतकी आवड होती की ती दरवर्षी शर्यतीच्या हंगामात कोलकाताहून मुंबईला यायची. तिच्या मैफिलींचे तिकीट किमान हजार रुपयांपासून सुरू व्हायचे ते 3 हजारपर्यंत असायचे. काही अहवालांनुसार, गौहर जान त्या काळातली करोडपती होती. त्या काळात फक्त राजघराण्यातील लोकांनाच करोडपती मानले जात असे. त्यावेळी गौहर जानची फी इतकी जास्त होती की ब्रिटिश सरकारने तिला ती कमी करण्याची नोटीसही पाठवली होती. तरीही, गौहर जान नेहमीच स्वतःच्या अटींवर काम करत असे आणि कधीही तिने तिची फी कमी केली नाही. मैफिलीसाठी जाण्यासाठी केली खाजगी ट्रेन! गौहर जानला मध्यप्रदेशातील दतिया येथे सादरीकरण करायचे होते. ज्या काळात रेल्वे गाड्यांची संख्या कमी होती. त्या काळात गौहर जानने तिच्या सहकारी तबला वादक, धोबी, स्वयंपाकी आणि डॉक्टर यांना घेऊन जाण्यासाठी खाजगी ट्रेनची मागणी केली होती आणि विशेष म्हणजे ती मंजूर देखील करण्यात आली होती. यावरूनच आपल्याला अंदाज येतो की गौहर जानची काय जादू असेल. गांधीजींनी मैफिलीत येण्याचे वचन मोडले तेव्हा गौहर जान रागावली.. जेव्हा गांधीजींनी स्वराज चळवळ सुरू केली तेव्हा त्यांनी निधी उभारण्यासाठी तवायफांकडून देखील मदत मागितली. निधीची नितांत गरज असल्याने गांधीजींनी कोलकात्यातील सर्वात प्रसिद्ध तवायफ-गायक-नर्तिका अर्थातच गौहर जानशी संपर्क साधला, जिची प्रतिभा आणि संपत्ती देशभर प्रसिद्ध होती. गौहर जान निधी उभारण्यास तयार झाली, परंतु तिने अट ठेवली. ही अट म्हणजे गांधींनी तिच्या मैफिलीत तिचे सादरीकरण पाहण्यासाठी यावे. गांधीजींनी सहमती दर्शवली, परंतु जेव्हा मैफिल सुरू झाली तेव्हा ते येऊ शकले नाहीत. गौहर जान रात्रभर गांधीजींची वाट पाहत राहिली, परंतु निराश झाली. गौहरने मैफिलितून एकूण 24 हजार रुपये गोळा केले. दुसऱ्या दिवशी, जेव्हा गांधीजींनी त्यांचे सहकारी मौलाना शौकत अली यांना देणग्या गोळा करण्यासाठी पाठवले तेव्हा गौहर संतापली. जेव्हा त्यांनी पैसे मागितले तेव्हा गौहरने फक्त 12 हजार रुपये देऊ केले आणि म्हणाली, तुमचे बापू प्रामाणिकपणाबद्दल बोलतात, परंतु ते एका साध्या तवायफला दिलेले वचन पूर्ण करू शकले नाहीत. ते स्वतः आले नाहीत, म्हणून स्वराज निधी आता फक्त अर्ध्या रकमेचा हक्कदार आहे. गौहर जानच्या आयुष्यातील उतरती कळा गौहरने तिच्यापेक्षा 10 वर्षांनी लहान असलेल्या तबलावादक पठाणशी लग्न केले, जो तिचा सहाय्यक देखील होता. त्या पठाणने गौहरची मालमत्ता फसवणूक करून स्वतःच्या नावावर केली. काही काळानंतर, जेव्हा गौहरला कळले की विवाहित असूनही तिचा पती इतर महिलांशी संबंध ठेवत आहे, तेव्हा तिने कायदेशीर लढाई सुरू केली. ही कायदेशीर लढाई खूप काळ चालली, ज्यामध्ये गौहरला तिचे सर्व उर्वरित पैसे खर्च करावे लागले होते. याच सुमारास गौहरची आई मलका जान यांचे निधन झाले. याच काळात गुजराती रंगभूमी अभिनेता अमृत वागल नायक तिच्या जवळ आला आणि तिचा आधार बनला. त्यांचे नाते सुमारे 3-4 वर्षे टिकले, परंतु अमृतच्या अचानक मृत्यूने गौहर आतून पूर्णपणे तुटून गेली होती. इथून पुढे गौहर जानच्या 'लार्जर दॅन लाइफ'ला कुठेतरी कळा लागली. गौहर जान ही मलकाची कायदेशीर मुलगी नाही? 1911 मध्ये, बागलू नावाच्या एका व्यक्तीने न्यायालयात दावा केला की गौहर जान ही मलका जानची मुलगी नाही. त्याने असा युक्तिवाद केला की तो स्वतः मलका जानचा मुलगा होता आणि म्हणूनच, मलकाच्या मृत्यूनंतर, तिची सर्व मालमत्ता गौहरला नाही तर त्याच्याकडे गेली पाहिजे. खटल्यादरम्यान, गौहरचे वडील कोण आहेत असा प्रश्न देखील उपस्थित करण्यात आला. तथापि, पुराव्याअभावी, गौहरने खटला जिंकला. नातेवाईकांनी तिची सर्व संपत्ती लुटली ज्या नातेवाईकांना गौहरने पाठिंबा दिला आणि त्यांना घरात घेतले त्यांनी हळूहळू तिची सर्व संपत्ती लुटली. तिच्या शेवटच्या काळात, गौहर अक्षरशः कंगाल झाली होती. तिच्या नातेवाईकांमुळे निराश होऊन, गौहर रामपूर दरबारात गायिका बनली. काही दिवस तिथे राहिल्यानंतर, गौहर मुंबईला गेली. 1 ऑगस्ट 1928 रोजी, म्हैसूरचे राजा कृष्ण राजा वाडियार पाचवे यांच्या आदेशानुसार गौहर म्हैसूर दरबारात गायिका बनली. नेहमीच चाहत्यांच्या गर्दीत राहणारी गौहर जान जेव्हा आजारी पडली तेव्हा तिला विचारणारे देखील कोणी नव्हते. एका रुग्णालयात उपचार सुरू असताना अचानक ताप वाढल्याने गौहर जानचा 17 जानेवारी 1930 साली मृत्यू झाला. तिला कुठे आणि कोणी पुरले याबद्दलही कोणाला माहित नाही... गौहरची काही गाजलेली बंदिशे 'पलछीन तडपे मोरा जियारे सांवरया बिना', 'मेरे दर्द-ए-जिगर की खबर ही नही', 'मेरे हजरतने मदिना मे', 'घोर घोर घोर बरसत मेहरवा', 'डर लागे ऊँची अटरिया', 'रस के भरे तोरे नैन', 'वारी जाऊं रे साँवरिया', 'ज़बां खुली भी न थी अर्ज़-ए-मुद्वआ के लिये', 'जाओ सखी पिया को ले आओ', 'नैनों से नैना मिला सजन'.. असे असंख्य बंदिशी गौहर जान यांनी त्यांच्या आवाजात अजरामर केल्या आहेत.

Pune Crime : पुणे पोलिसांचा दणका! बुधवार पेठेत ५ बांगलादेशी ताब्यात, दलालाच्या मुसक्या आवळल्या

Pune Crime : पुणे पोलिसांची मोठी मोहीम; अवैध वास्तव्यास असलेल्या ४ महिला आणि १ पुरुष फरासखाना पोलिसांच्या जाळ्यात.

PMC News : एकदाच घेणार हस्तांतरण शुल्क! महापालिकेचा नांदेड सिटीसाठी मोठा निर्णय; वाचा सविस्तर

PMC News : नागरी सुविधा केंद्रातील कर्मचाऱ्यांच्या तक्रारींची दखल; नांदेड सिटी परिसरात लवकरच वाढीव कर्मचारी नियुक्त होणार.

धुरंधर; मुक्ताबाई साळवे:वेद आपले 'धर्मपुस्तक' नाही असे ठणकावून सांगणाऱ्या गावकुसाबाहेरील दलित महिलेचा पहिला विद्रोही हुंकार

एकोणिसावे शतक…समाजात परंपरा, धर्म आणि जात यांची भक्कम किल्लेबंदी उभी होती. त्या किल्ल्यांच्या सावलीत हजारो वर्ष लाखो लोकांचे आयुष्य अंधारात जात होते. गावाच्या मध्यभागी काहींचे वैभव होते, तर गावकुसाबाहेर असंख्य लोकांचे दुःख. गावकुसाबाहेर राहणाऱ्यांसाठी आयुष्य म्हणजे अपमान, उपेक्षा आणि दारिद्र्य यांचे अखंड ओझे. त्यांना शिक्षणाचा अधिकार नव्हता. मंदिरात प्रवेश नव्हता. समाजात सन्मान नव्हता. त्यांच्या आयुष्याचा इतिहास कुणीच लिहीत नव्हते. पण इतिहास कधी - कधी अशा लोकांच्या हातून लिहिला जातो, ज्यांची कुणी कल्पनाही करत नाही. अशाच एका दिवसात पुण्यातील गंजपेठेत एका छोट्या घरात एक मुलगी वाढत होती. तिच्या डोळ्यांत कुतूहल होते. मनात प्रश्न होते. आणि मनाच्या कुठल्यातरी खोल कोपऱ्यात अस्वस्थता देखील होती. त्या मुलाचे नाव होते मुक्ताबाई साळवे. चला तर मग आज जागतिक महिला दिनानिमित्त 'धुरंधर'मध्ये पाहूया वेद आपले 'धर्मपुस्तक' नाही असे ठणकावून सांगत गावकुसाबाहेरील दलितांचे दुःख अन् वेदना मांडणाऱ्या पहिली दलित लेखिका मुक्ता साळवे यांचा जीवनपट... मुलींना पाठवणार कोण? मुक्ताबाईचा जन्म मातंग समाजात झाला. त्या काळात या समाजाचे जीवन अत्यंत कठीण होते. गावाच्या बाहेर वस्ती. रोजच्या जगण्यासाठी अतोनात कष्ट. त्यात अपमानाची सवय लागलेले आयुष्य. पण मुक्ताच्या आयुष्यात एक वेगळाच आधार होता. तिचे काका होते वस्ताद लहुजी साळवे. लहुजी साळवे हे केवळ ताकदवान आखाडेबाज नव्हते, तर सामाजिक जाणीव असलेले व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांचा संबंध महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या विचारांशी होता. पुण्यात त्या काळात महात्मा फुले व सावित्रीबाई फुले समाजपरिवर्तनाचे मोठे काम करत होते. महिलांना व शूद्र - अतिशूद्रांना शिक्षण देणे हे त्यांचे ध्येय होते. पण त्या काळात मुलींना शिक्षण देणे ही कल्पनाच समाजाला असह्य वाटत होती. त्यात दलित मुलींचे शिक्षण तर लोकांना धर्मबाह्य वाटत होते. म्हणूनच जेव्हा फुले दाम्पत्याने पुण्याच्या वेताळ पेठेत मुलींसाठी शाळा सुरू केली. तेव्हा मोठा प्रश्न निर्माण झाला - या शाळेत मुलींना पाठवणार कोण? लहुजींचा ठाम निर्णय अन् मुक्ता शाळेत समाज भीतीने गप्प होता. पण त्या शांततेला पहिली भेग पाडणारे व्यक्तिमत्त्व होते लहुजी साळवे. लहुजींनी ठाम निर्णय घेतला. त्यांनी आपल्या पुतणीला (काही ठिकाणी नात असा उल्लेख) म्हणजेच मुक्ताला महात्मा फुलेंच्या शाळेत पाठवण्याचे ठरवले. तो निर्णय साधा नव्हता. तो समाजाच्या कठोर परंपराना आव्हान देणारा होता. मुक्ता शाळेत दाखल झाली, तेव्हा तिचे वय होते अवघे दहा वर्षे. ती त्या शाळेतील पहिली अस्पृश्य विद्यार्थिनी ठरली. शाळेत जाताना अनेकदा लोकांच्या नजरा तिच्या पाठीवर खिळत असत. काहीजण उपहासाने पाहत. काहीजण तिरस्काराने. पण मुक्ताच्या मनात भीती नव्हती. तिच्या मनात शिक्षणाची ओढ होती. सावित्रीबाई फुले तिच्यासारख्या अनेक मुलींना अत्यंत प्रेमाने शिकवत. त्यांना धीर देत. त्यांच्या डोळ्यांत स्वप्ने जागवत. शाळेतील प्रत्येक दिवस मुक्तासाठी नव्या जगाची ओळख करून देणारा होता. मुक्ताची खरी ताकद होती तिचे विचार मुक्ता साळवे अभ्यासात अत्यंत हुशार होती. पहिली, दुसरी, तिसरी असे प्रत्येक वर्ग तिने पहिल्या क्रमांकाने उत्तीर्ण केले. तिची बुद्धिमत्ता शिक्षकांनाही आश्चर्यचकित करणारी होती. पण मुक्ताची खरी ताकद होती तिचे विचार. तिच्या मनात सतत प्रश्न निर्माण होत असत. समाजातील अन्याय तिच्या डोळ्यांना टोचत असे. गावातील स्त्रियांचे दुःख ती पाहत होती. दलितांच्या म्हणजे मांग व महाराजांच्या जीवनातील अपमान ती अनुभवत होती. या सगळ्यामुळे तिच्या मनात विचारांची धग पेट होती. एकेदिवशी शाळेत निबंधलेखन स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती. विषय होता धर्म. हा विषय निवडताना कदाचित शिक्षकांना वाटले असेल की, मुली साधे धार्मिक विचार मांडतील. पण त्या दिवशी 14 वर्षांच्या मुक्ताने जे लिहिले, ते पुढे भारताच्या सामाजिक इतिहासातील एक मह्त्त्वाचा दस्तऐवज ठरले. वेद हे आपले धर्मपुस्तक नाही मुक्ताने कागद हातात घेतला. विचार मनात उभे राहिले. आणि शब्द वाहू लागले. तिने तत्कालीन ब्राह्मणप्रधान समाजावर आसूड ओढताना लिहिले, 'आम्ही वेदांचा आधार घेऊन खंडन करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु स्वतःला सर्वश्रेष्ठ समजणाऱ्या खादाड ब्राह्मणांचे मत असे आहे की, वेद ही आमची मक्तेदारी आहे. ती केवळ आमचीच मत्ता आहे. मग वेद जर केवळ ब्राह्मणांकरिताच असतील, तर ते सरळ आहे की ते आपल्यासाठी नाहीत. वेद जर केवळ ब्राह्मणांशीच संबंधित असतील, तर ते उघड आहे की ते आपले धर्मपुस्तक नाही. आणि जर आपल्यासाठी असे कुठले धर्मपुस्तक नसेल, तर आपल्याला कुठला धर्मही नाही. आपण वेदांकडे नुसते पाहिले तरी आपल्या हातून घोर पातक घडले असे ब्राह्मण सांगतात. असे असताना वेदांमध्ये सांगितल्याप्रमाणे वागणे ही मूर्खपणाची परिसीमा नाही काय? मुक्ताच्या या शब्दांनी त्या काळच्या ब्राह्मणी वर्चस्वाला थेट आव्हान दिले. एका दलित मुलाचा हा पहिला विद्रोही हुंकार होता. असे धर्म पृथ्वीवरून नष्ट होवोत मात्र मुक्ता साळवे ही चिमुरडी केवळ टीका करून थांबली नाही. तिने धर्माची चिकित्साही केली. ती देवाला प्रश्न विचारताना म्हणते, हे भगवान, तुझ्याकडून आलेला कोणता धर्म तो आम्हास कळव. म्हणजे आम्ही सर्व त्याचा अनुभव घेऊ. परंतु ज्या धर्माचा अनुभव एकानेच घ्यावा आणि बाकीच्यांनी खादाड मनुष्याचा तोंडाकडे पाहत बसावे, असे धर्म पृथ्वीवरून नष्ट होवोत. अशा धर्माचा अभिमान करावा असे आमच्या मनात देखील येऊ नये. मुक्ताच्या या ओळी केवळ विचार नव्हत्या. त्या समानतेची घोषणा होत्या. मुक्ता साळवे आपल्या निबंधात दलिति महिलांच्या दुःखावरही प्रकाश टाकतात. त्या लिहितात, आमच्या स्त्रिया बाळंत होतात तेव्हा त्यांच्या घरावर छप्परही नसते. थंडी, उन, पाऊस व वाऱ्यामुळे त्यांना किती दुःख होत असेल याचा विचार करा. जर बाळंतरोग झाला तर औषधासाठी पैसे कुठून येणार? तुमच्यात असा कोणता वैद्य आहे की, त्याने फुकट औषधी दिली? या शब्दांमध्ये एका दलित स्त्रीचे जगणे जिवंत झाले होते. ..अन् क्ताचा आवाज समाजभर पोहोचला मुक्ता साळवेंचा हा निबंध समाजासमोर आला तो एका अनपेक्षित प्रसंगामुळे. त्याचे झाले असे की, अमेरिकन ख्रिश्चन मिशनरीतर्फे चालवल्या जाणाऱ्या 'ज्ञानोदय' या नियतकालिकाचे संपादक डॉक्टर सॅम्युल बेकन फेअर यांनी महात्मा फुलेंच्या शाळेला भेट दिली. त्यावेळी मुक्ताने सर्वांसमोर आपला निबंध वाचून दाखवला. 14 वर्षांच्या त्या मुलीच्या आवाजात असणारी निर्भीडता पाहून फेअर थक्क झाले. त्यांनी हा निबंध ज्ञानोदयमध्ये प्रकाशित करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानुसार 15 फेब्रुवारी 1855 आणि 1 मार्च 1855 या अंकांत तो छापून आला. पुढील अंकांत त्यावर प्रतिक्रिया देखील प्रसिद्ध झाल्या. यामुळे मुक्ताचा आवाज समाजभर पोहोचला. आज इतिहासाचे अभ्यासक सांगतात की, हा निबंध केवळ एक लेख नव्हता. तो भारतीय बहुजन चळवळीतील पहिला वैचारिक दस्तऐवज होता. डॉक्टर विलास खोले लिहितात, ज्या काळात दलित साहित्य ही संकल्पना देखील अस्तित्वात नव्हती, त्या काळात एका शाळकरी विद्यार्थिनीने दलित वैचारिक साहित्याची निर्मिती केली. ही बाब अत्यंत लक्षणीय आहे. ज्ञान मिळाले की, प्रश्न निर्माण होतात मुक्ताबाईंच्या पुढील आयुष्याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. मात्र त्या आपले शिक्षण पूर्ण करून समाजसेवेच्या मार्गावर गेल्या असतील असे मानले जाते. त्यांनी सावित्रीबाई फुले यांच्या मार्गदर्शनाखाली रात्रशाळेत शिक्षिका म्हणून काम केले. हजारो मुलींना शिक्षण देण्याचे कार्य केले. याच कार्यामुळे मुक्ता मातंग समाजातील पहिल्या शिक्षिका ठरल्या. पुढे त्यांचे लग्न लक्ष्मणराव जाधव यांच्यासोबत झाले. त्यानंतर त्यांनी मुक्ता जाधव या नावाने लेखन केले असे सांगितले जाते. पण तसा फारसा उल्लेख कुठे आढळत नाही. पण इतिहासातील मुक्ता साळवे यांची सर्वात मोठी ओळख वेगळीच आहे. ती म्हणजे, गावकुसाबाहेर जन्मलेली एक मुलगी, जिने धर्मसंस्थेलाच प्रश्न विचारण्याचे धाडस केले. तिचे वय लहान होते. शिक्षण कमी होते. पण विचार विशाल होते. मुक्ता साळवे यांचा तो आवाज आजही इतिहासाच्या पानांतून घुमतो. मुक्ताच्या जीवनकथेतून आपल्याला एकच गोष्ट समजते, ती म्हणजे - 'ज्ञान मिळाले की, प्रश्न निर्माण होतात आणि प्रश्न निर्माण झाले की, परिवर्तनाची सुरुवात होते.' धुरंधर मालिकेतील खालील स्टोरीज वाचा… धुरंधर-65; भाऊ दाजी लाड:भारताच्या प्राचीन वारशाचा शोध घेत कुष्ठरोगावर औषध शोधून पाश्चात्यांना जबर धक्का देणाऱ्या जिद्दी तरुणाची गोष्ट धुरंधर-64; दुर्गाबाई देशमुख:राष्ट्रसेवेची अखंड ज्योत असणाऱ्या फ्रॉकवाल्या छोट्या शिक्षिकेची निष्ठा अन् निडरपणाची गोष्ट धुरंधर-63; वासुदेव सीताराम बेंद्रे:शिवजयंतीची तारीख निश्चित करणारा अन् शंभूराजांचे ऐतिहासिक पुनर्वसन करणारे मराठ्यांच्या इतिहासाचे भीष्माचार्य धुरंधर-62; गुरुवर्य केळूसकर:'दादोजी कोंडदेव अन् रामदास स्वामी शिवरायांचे गुरू नाहीत' असे ठामपणे सांगणारा महाराष्ट्राचा उपेक्षित वाङ्मयमहर्षी धुरंधर-61; सी. व्ही. रामन:आकाशाचा अन् समुद्राच्या पाण्याचा रंग निळाच का? या प्रश्नाचे उत्तर प्रकाशाच्या गुणधर्मातून देणारा भौतिकशास्त्रज्ञ धुरंधर-60; अलेक्झांडर कनिंगहॅम:काशी लगत स्वर्गात जाणाऱ्या पायऱ्यांचा शोध लावणारा अन् बुद्धांचा भारत शोधणारा इंग्रजी लष्करी अधिकारी धुरंधर-59; संत बंका:देव आमचाही असेल तर मंदिर का नाही? असा प्रश्न करणारे मोठ्या ग्रंथांचे नव्हे, तर मोठ्या प्रश्नांचे संत! धुरंधर-58; अँटोनियो ग्राम्शी:तुरुंगाच्या 4 भिंतीत जग बदलण्याची शक्ती शोधणारा अन् वैचारिक क्रांती शस्त्रांपेक्षा वरचढ असल्याचे सांगणारा विचारवंत धुरंधर-57; डॉ. श्रीराम लागू:'देवाचे अस्तित्व हीच मोठी अंधश्रद्धा' असल्याचे ठणकावून सांगत समाजाला अस्वस्थ करणारा बुद्धिवादी माणूस धुरंधर-56; राणी गाइदिन्ल्यू:झाशीच्या राणीची गोष्ट माहिती असणाऱ्यांना इंग्रजांना आव्हान देणाऱ्या आदिवासी कन्येची गोष्ट माहिती आहे का? धुरंधर-55; पां. म. बापट:सशस्त्र क्रांतिकारक ते अहिंसक सत्याग्रहाचा सेनापती अन् अखेर झाडू उचलून ग्राम स्वच्छता करणारा सुधारक धुरंधर-54; नाना पाटील:म्हार, मांगांना लांब का ठेवता? ते घान कामं करत्यात म्हणून? तुमचा डावा हातही तेच करतो, असे सांगणारा क्रांतिसिंह धुरंधर-53; नेल्सन मंडेला:भारताला दुसरे घर मानणाऱ्या आफ्रिकन गांधींची कहाणी; 27 वर्षे कैद भोगूनही मनात कटूता न ठेवणारा मदिबा धुरंधर-52; शकुंतला देवी:शाळेचे तोंड न पाहता संगणकाची परीक्षा पाहणाऱ्या अन् गणिताला खेळ मानणाऱ्या कानडी महिलेची जादूई कहाणी धुरंधर-51; केशवराव जेधे:ब्राह्मणेतर चळवळीचा प्रमुख चेहरा अन् सामाजिक न्यायासाठी झगडणारा ठसकेबाज दृढनिश्चयी मराठी लढवय्या धुरंधर-50; डॉक्टर सलीम अली:पक्ष्यांच्या जगाचे रहस्य उलगडून मानवाला निसर्गाच्या दिशेने जाण्यास प्रेरित करणारा पक्ष्यांचा 'चालता फिरता विश्वकोश' धुरंधर-49; सर रोनाल्ड रॉस:'साला एक मच्छर'! मलेरिया अन् डास यांच्यातील परस्पर संबंध शोधून मानवतेची सेवा करणारा थोर वैज्ञानिक धुरंधर-48; होमी जहांगीर भाभा:दगडधोंड्यांच्या भारतात अणुज्योत पेटवून अज्ञानाचा अंधःकार दूर करणारा श्रीमंत घरातला बंडखोर तरुण धुरंधर-47; बिंदेश्वरी प्रसाद मंडल:ओबीसींच्या सामाजिक न्यायाच्या इमारतीचा सर्वात मजबूत पाया रचणाऱ्या बिहारच्या जमीनदाराची कथा धुरंधर-46; कार्ल बुशबी:ना ट्रेन ना प्लेन ना बाईक, तब्बल 27 वर्षांच्या अन् 58 हजार किलोमीटरच्या पदयात्रेची अनोखी कथा जी आजही सुरूय धुरंधर-45; जाईबाई चौधरी:स्त्री जीवन फुलवणारी अन् दलित महिलांना शैक्षणिक, सांस्कृतिक संजीवणी देणारी विदर्भातील थोर सेविका धुरंधर-44; ओशो रजनीश:पापाला पुण्याचे अन् हिंसेला अहिंसेचे कपडे घालावे लागतात असे सांगत ईश्वरापूर्वी स्वतःला शोधण्याचा सल्ला देणारा थोर दार्शनिक धुरंधर-43; अमृता प्रीतम:मैं तेनु फिर मिलांगी, कित्थे? किस तरह? पता नहीं; प्रेम, वेदना अन् स्वातंत्र्याचा सूर छेडत बाईचे जगणे मांडणारी लेखिका धुरंधर-42; दगडाबाई शेळके:स्वतःच्या नवऱ्याचे दुसरे लग्न लावून मराठवाडा मुक्तिसंग्रामात स्वतःला झोकून देणारी जालन्याची 'झाशीची राणी' धुरंधर-41; यशवंत घाडगे:दुसऱ्या महायुद्धात मर्दुमकी दाखवत ब्रिटिशांकडून इटलीच्या सैनिकांना कंठस्नान घालणारा मराठी सैनिक धुरंधर-40; शाहीर अमर शेख:धग, रग, आग, धुंदी अन् बेहोशीची जिवंत बेरीज असणारा तथा 'बर्फ पेटला हिमालयाला विझवायला चला' म्हणणारा शाहीर धुरंधर-39; टी. एन. शेषन:'नेत्यांना नाश्त्यात खाणारे' तथा EC ला अभूतपूर्व ताकद अन् प्रतिष्ठा मिळवून देणारे भारताचे माजी मुख्य निवडणूक आयुक्त धुरंधर-38; डॉ. एम एस स्वामीनाथन:उपासमारीच्या सावटाखाली झुरणाऱ्या भारताला स्वावलंबनाचे स्वप्न दाखवून ते सत्यात उतरवणारा शास्त्रज्ञ धुरंधर-37; मेजर शैतान सिंह:1962 च्या भारत - चीन युद्धात 120 जवानांच्या जोरावर शत्रूचा फडशा पाडणारा अन् पोट फाटले तरी मैदान न सोडणारा बहाद्दर धुरंधर-36; राणी वेलू नाचियार:महिलांची फौज तयार करून ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सैनिकांना पहिल्यांदा धूळ चारणारी शिवगंगाची 'वीर मंगई' धुरंधर-35; अय्यनकाली:महिलांना छाती झाकण्याची परवानगी मिळवून देणारा अन् दलितांनी पिकवलेले धान्य चालते, मग ते का चालत नाहीत? असा प्रश्न करणारा सुधारक धुरंधर-34; जगन्नाथ शंकरशेठ:लोकांचा विश्वास जिंकणारी श्रीमंती गरिबांवर उधळणारा अन् परकियांनाही आपला वाटणारा मुंबईचा खरा शिल्पकार धुरंधर-33; अण्णाभाऊ साठे:दीड दिवस शाळेत जाऊन साहित्याचा सूर्य झालेला लोकशाहीर; जात, धन अन् धर्मदांडग्यांना आव्हान देणारा अण्णा धुरंधर-32; धीरूभाई अंबानी:गरिबीवर मात करत कोट्यवधी भारतीयांना मोठी स्वप्ने पाहण्याची प्रेरणा देणारे भारताचे एक अप्रतिम उद्योग रत्न धुरंधर-31; राजर्षी शाहू महाराज:अस्पृश्याला मानाचे पान अन् नांगरासाठी तोफा वितळवून लोखंड देणारे शाहू महाराज ग्रेट का होते? धुरंधर-30; चे गेव्हारा:अन्यायाविरोधात लढण्याची जिद्द जागवून अवघ्या जगातील क्रांतीचा चेहरा बनलेला तुमच्या 'T शर्ट'वरील क्रांतिदूत धुरंधर-29; संत कबीर:पैशांच्या मागे पळणाऱ्यांचा देव कसा? असा परखड सवाल करत समस्त मानवतेला साधेपणाचा संदेश देणारा महानायक धुरंधर-28; राणी चेन्नम्मा:स्वकियांची फंदफितुरी जमिनीत गाडून 1857 च्या सशस्त्र उठावापूर्वी इंग्रजांना धूळ चारणारी 'कर्नाटकची लक्ष्मीबाई' धुरंधर-27; अहिल्याबाई होळकर:न्यायबुद्धीने स्वतःच्या नवऱ्याला धारेवर धरत चोराच्याही पोटाचा प्रश्न सोडवणाऱ्या दूरदृष्टीच्या शासक धुरंधर-26; डॉ. जयंत नारळीकर:ब्रह्मास्त्र होते तर रामाच्या राज्यात वीज होती का? असा झोंबणारा प्रश्न करणारा भारताचा मराठमोळा शास्त्रज्ञ धुरंधर-25; मुथुलक्ष्मी रेड्डी:महिला हक्क अन् आईचे 'देवदासी'पण पाहून त्याविरोधात लढा पुकारणाऱ्या भारताच्या पहिल्या महिला आमदार धुरंधर-24; कुलदीपसिंग चांदपुरी:पाकच्या 2000 हून अधिक सैनिकांना 120 जवानांच्या बळावर धूळ चारणारा लढवय्या; '1971' ची अमर गाथा धुरंधर-23; चंद्रप्रभा सैकियानी:पडदा प्रथेवर लाथ घालून महिलांना आभाळ खुले करणारी आसामची हिरकणी; कुमारी माता झाली तरी डगमगली नाही धुरंधर-22; कर्मवीर भाऊराव पायगौंडा पाटील:महाराष्ट्राच्या मातीत शिक्षणाचा सूर्य पेरून उपेक्षितांच्या झोपडीत ज्ञानाचे पीक काढणारा खरा 'धुरंधर' धुरंधर-21; प्रबोधनकार ठाकरे:मराठी समाज मनात मोक्याच्या ठिकाणी पक्क्या गाठी मारून जातिभेदांच्या जखमांचा खोलवर शोध घेणारा बहुजन हिंदुत्त्ववादी धुरंधर-20; भीमराव रामजी आंबेडकर:चवदार तळ्याला ताळ्यावर आणणारा दलितोद्धारक अन् सामाजिक समरसतेचा खरा विवेकी शिल्पकार धुरंधर-19; जिगर मुरादाबादी:'शराब पीने दे मस्जिद में बैठ कर, या वो जगह बता जहाँ खुदा नहीं,' असे म्हणत मौलवींकडून टाळ्या पिटवून घेणारा सूफी शायर धुरंधर-18; आनंदीबाई जोशी:'पृथ्वीच्या पाठीवर हिंदुस्तान इतका दुसरा रानटी देश नाही', असे ठणकावून सांगणाऱ्या भारताच्या पहिल्या महिला डॉक्टर धुरंधर-17; भगतसिंग:'बॉम्ब अन् पिस्तुले क्रांती आणत नाहीत, क्रांती लोकांच्या मनात जन्मते', असे ठामपणे सांगणारा 'शहीद ए आझम' धुरंधर-16; शहाजीराजे भोसले:छत्रपती शिवरायांच्या स्वराज्याच्या संकल्पनेचे प्रेरणास्थान अन् बृहन्महाराष्ट्राची स्थापना करणारा धोरणी राजा धुरंधर-15; ई. व्ही. रामासामी:देव आहे हे सिद्ध करण्याचे आव्हान देत तर्कशुद्ध अन् निर्भय मतांद्वारे समाजात क्रांती घडवणारा भारताचा 'पेरियार' धुरंधर-14; कार्नेलिया सोराबजी:रूढी परंपरांना आव्हान देत शिक्षण, समानता अन् मानवी हक्कांसाठी अथक झगडणारी भारताची पहिली महिला बॅरिस्टर धुरंधर-13; खासेराव जाधव:बहुजन समाजाच्या खांद्यावरील निरक्षरतेचे 'जू' काढून त्यांना उच्च शिक्षणाच्या गंगेचे पाणी पाजणारा अवलिया धुरंधर-12; तंट्या भिल्ल:आदिवासींमध्ये राष्ट्रीयत्व जागवणारा 'रॉबिनहूड', थोर स्वातंत्र्यसैनिक; वाचा स्वातंत्र्य लढ्यातील संघर्षाचे सोनेरी पान धुरंधर-11; विठ्ठल सखाराम पागे:उकिरड्याला खरकटे माहिती नसल्याच्या काळात 'भूकबळी'वर नामी उपाय शोधणारा राजकारणी धुरंधर-10; मोहन हिराबाई हिरालाल:विनोबा भावेंचे 'सर्वायतन' नक्षलग्रस्त गडचिरोलीत रुजवणारा अन् गरिबांना लक्ष्मीदर्शन घडवणारा अवलिया धुरंधर-9; फातिमा शेख:सावित्रीमाईंची मैत्रीण अन् भारताची पहिली मुस्लिम शिक्षिका; फातिमा एक काल्पनिक पात्र होत्या का? तुम्हीच ठरवा धुरंधर-8; एकनाथ दगडू आवाड:बापाचा बुचडा कापून 'पोतराज' प्रथेवर घाव घालणारा पोरगा; कथित गुन्हेगारीने बदनाम झालेल्या बीडचा थोर माणूस धुरंधर-7; स्वामी विवेकानंद:मानवतेचा उत्कृष्ट प्रेमी, महान निधर्मी तत्ववेत्ता; नरेंद्रनाथ दत्त यांचे अखेरचे काही तास कसे होते? धुरंधर-6; कंदुकुरी वीरेशलिंगम पंथुलु:अंधश्रद्धेवर लाथ घालून विधवा पुनर्विवाह अन् ज्ञानाची वात पेटवणारा आंध्रचा 'लेखणी'सम्राट धुरंधर-5; भाऊराव कृष्णराव गायकवाड ऊर्फ दादासाहेब गायकवाड:दोन वेळा वाचवले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे प्राण धुरंधर-4; डॉ. विश्राम रामजी घोले:महिला उत्थानासाठी पेटून उठलेला सुधारक, ज्यांची 'बाहुली' ठरली स्त्री शिक्षणाची पहिली बळी धुरंधर-3; पार्वतीबाई आठवले:वैधव्य अन् परावलंबन दैवी भोग मानणारी, पण पोटच्या गोळ्याच्या काळजीने असामान्य झालेली एक निरक्षर स्त्री धुरंधर-2; बसव प्रेमानंद:अंधश्रद्धेच्या खाटेवर आजारी पडलेल्या समाजाला विज्ञानाचे औषध देऊन चमत्कारांची पुरती हवा काढणारा थोर दार्शनिक धुरंधर-1; नरहर अंबादास कुरुंदकर:विचारांची श्रीमंती वाढवणारा अन् आजच्या किर्र वैचारिक काळोखात प्रकाशवाट दाखवणारा थोर विचारवंत

Pune News : जैविक युद्धाला भारत किती तयार? औंध मिलिटरी स्टेशनवरील ‘या’दृश्यांनी सर्वांचे लक्ष वेधले

Pune News : पुण्यातील औंध मिलिटरी स्टेशनवर भारतीय सैन्य आणि नागरी प्रशासनाचे सामर्थ्य दर्शन; १९ संस्थांनी मिळून राबवला 'संयुक्त कवच' सराव.

Rahata Crime : राहाता हादरले! यात्रेच्या टेंडरवरून नगरसेवकावर रोखलं पिस्तुल; शहरात तणाव

Rahata Crime : यात्रेच्या नियोजनावरून राहात्यात राजकीय वातावरण तापले; नगरसेवक तुपे यांच्या फिर्यादीनंतर पोलिसांकडून आरोपींचा शोध सुरू.

POCSO Case : लग्नाचं आमिष अन् अल्पवयीन मुलीवर अत्याचार; तरुणाला २० वर्षे सक्तमजुरी..वाचा सविस्तर

POCSO Case : लग्नाचे आमिष दाखवून १४ वर्षीय मुलीवर वारंवार अत्याचार करणाऱ्या तरुणाला राहाता जिल्हा सत्र न्यायालयाने सुनावली २० वर्षांची सक्तमजुरी.

Electric Wire Theft : खटावमध्ये चोरांचा हैदोस! ७ खांबांवरील ७ हजार फूट तार लंपास; शेतकरी संकटात

Electric Wire Theft : चोरट्यांनी तार नेण्यासाठी वापरला टॅक्टर; तक्रार करण्यासाठी फोन केला असता महावितरणच्या शाखा अभियंत्याने मोबाईल केला बंद.

बागों मे जबजब फूल खिलेंगे...

नॉस्टॅल्जिया; श्रीनिवास बेलसरेकर्णमधुर संगीत, आपल्या कलेशी समरस झालेले गायक, अर्थपूर्ण हृदयस्पर्शी गाणी, नयनरम्य चित्रीकरण आणि रसिक सहज गुंगून जातील अशी कथा - ही जुन्या सिनेमाची वैशिष्ट्ये होती. सुरज प्रकाश यांनी दिग्दर्शित केलेला चेतन के. यांचा ‘जब जब फुल खिले’(१९६५) हा असाच एक रम्य सिनेमा! शशीकपूर, नंदाबरोबर बेबी फरिदा, टूनटून आणि आगा होते.रिता खन्ना (नंदा) ही अतिश्रीमंत राजबहादूर चुनीलाल खन्ना (कमलकपूर) यांची एकुलती एक कन्या. सुट्टीसाठी ती सहाय्यक स्टेलाला (शम्मी) घेऊन काश्मीरला जाते आणि राजाकडून (शशीकपूर) एक हौस-बोट भाड्याने घेते. सुरुवातीला थोडी ताणाताणी होऊन नंतर सर्व सुरळीत झाल्यावर मैत्री होते आणि राजा तिच्या प्रेमातच पडतो. पुढच्या वर्षी परत येण्याचे आश्वासन देऊन नंदा परत जाते.इकडे राजबहादूरना तिचे लग्न किशोरशी (जतीन खन्ना) करून द्यायचे असते. (या अभिनेत्यामुळे पुढे हेच नाव असलेल्या अभिनेत्याला गोंधळ टाळण्यासाठी आपले नाव बदलून ‘राजेश खन्ना’ असे करावे लागले.)पुढच्या ट्रीपला किशोर रीताबरोबर येतो आणि राजची पंचाईत होते. घरी परतल्यावर रिता आपले प्रेम राजवर असल्याचे उघड करते तेव्हा वडील आधी राजाला पैशांचे आमिष दाखवून आपल्या मुलीचा नाद सोडण्याचा आग्रह करतात. जेव्हा तो बधत नाही तेव्हा ते तिला खोटीखोटी संमती देऊन दुसरी चाल खेळतात.राजासाठी ते एक पार्टी आयोजित करतात. पार्टीत राजाला रीताचे इतर पुरुषांबरोबर नाचणे खटकते आणि त्यांचे भांडण होते. आपण या संस्कृतीत राहू शकणार नाही असे सांगून तो काश्मीरला परत निघतो.मनात आनंदलेल्या राजबहादुरांचे बोलणे रीताच्या कानावर पडते. त्या दोघांत भांडण व्हावे म्हणून त्यांनीच हा प्रसंग घडवून आणलेला असतो. हे लक्षात येताच चिडलेली रिता तत्काळ राजाला मनवायला रेल्वे स्टेशनवर जाते. गाडी सुटते आणि ती गाडीबरोबर पळत राहते. अगदी शेवटच्या क्षणी राजा तिला वर ओढून घेतो आणि मिठी मारतो. अशी ही सुखांतिका!मूळ शेवट वेगळा होता. मात्र सुरज प्रकाश १९५७ सालच्या ‘लव्ह इन द आफ्टरनून’ या इंग्रजी सिनेमाचा शेवट इतका आवडला होता की, त्यांनी शेवटचा सीन करताना ‘लव्ह इन द आफ्टरनून’ची जशीच्या तशी कॉपी केली आणि सिनेमा हिट झाला! नंदा, शशीकपूरपासून सर्वांच्या बावनकशी अभिनयामुळे प्रेक्षकांच्या मनाला भिडला. त्या वर्षी सर्वात जास्त उत्पन्न मिळवणाऱ्या सिनेमात (६१ वर्षांपूर्वी ५.५ कोटी म्हणजे आजचे ३६७ कोटी) त्याचा क्रमांक दुसरा होता!कल्याण-आनंदजींची सर्व गाणी प्रचंड गाजली. बक्षीजींचे बोल कित्येक वर्षे मनामनात घुमत होते. ‘परदेसीयोसे ना अखिया मिलाना’ने वार्षिक बिनाकात ११वा क्रमांक पटकावला.सिनेरसिकांनी डोक्यावर घेतलेल्या बक्षीसाहेबांच्या त्या अजरामर गाण्याचेशब्द होते -‘परदेसियोंसे ना अँखियाँ मिलाना,परदेसियोंको है इक दिन जाना.’राजाच्या मनातही आपल्यालाही कुणीतरी प्रेमाचे माणूस भेटावे अशी सुप्त इच्छा असते. त्याचबरोबर या प्रवासी लोकांचे प्रेम काही टिकणारे नसते ही जाणीवही असते -‘आती है जब ये रुत मस्तानी,बनती है कोई न कोई कहानी.अबके बरस देखे बने क्या फ़साना,परदेसियोंसे ना..’पर्यटनस्थळी तसे नेहमी घडणारे हे नाट्य! क्षणभराचा संपर्क येतो आणि एखादी व्यक्ती मनाला खूप आवडून जाते. तिच्याविषयी ओढ निर्माण होते पण त्या सहवासाला, संबंधांना काळाच्या मर्यादा पडतात. ती व्यक्ती जाताना खूप हुरहूर लावून जाते आणि हेच जर दोन तरुण मनात, थोड्या जास्त दिवसाच्या सहवासात घडले तर बरीचशी भावनिक गुंतागुंत होऊन बसते आणि वियोगानंतर माणूस स्वत:शीच पुटपुटतो, ‘आता पुन्हा कधी असे कुणाच्या जवळ जाणे नकोच!’अंतर्मन मग नकळत त्या व्यक्तीला दोषही देऊ लागते! वाटते, ‘हे लोक तर मौसमी पक्ष्यांसारखे असतात. आज लळा लावतात आणि उद्या भुर्रकन उडून जातात. यांचे जगणेच बैराग्यासारखे. त्यांच्याशी संबंध नआलेलाच बरा!’‘सचही कहा है पंछी इनको,रातको ठहरें तो उड़ जाएं दिनको.आज यहाँ, कल वहाँ है ठिकाना,परदेसियोंसे ना...’हे किती स्वार्थी असतात ना? जेव्हा जेव्हा वसंताचा बहर येतो तेव्हा बरोबर हजर होतात आणि पानगळ सुरू झाली की कुठे गायब होतात देव जाणे! मग त्यांना जीव लावणाऱ्याने वियोगातले दिवस कसे काढायचे?‘बागोंमें जब-जब फूल खिलेंगे,तब-तब ये हरजाई मिलेंगे.गुज़रेगा कैसे पतझड़का ज़माना,परदेसियोंसे ना...’विरह जेव्हा कायमचा आहे हे कळते तेव्हा दुखावलेले मन एकेक फिर्याद करू लागते - या अशा प्रवाशांना प्रेमाशी काही देणे-घेणेच नसते, बहुतेक! यांची मने कशी दगडासारखी निष्ठुर असतात. यांच्यासाठी कधीच रडू नये. हे तर कुणासाठी दोन अश्रूही ढाळत नसतात.‘प्यारसे अपने ये नहीं होते,ये पत्थर हैं ये नहीं रोते.इनके लिये ना आँसू बहाना,परदेसियोंसे ना...’प्रेमाच्या मनाला मोहून टाकणाऱ्या भावनेचा सुंगध यांना काय कळणार? ही तर कागदाची फुले! हे कधी कुणाच्या प्रेमात मनापासून बरसतात का? खरेच यांच्याशी नाते जोडूच नये!‘ना ये बादल ना ये तारे,ये कागज़के फूल हैं सारे.इन फूलोंके न बाग लगाना,परदेसियोंसे ना...’नायकाच्या मनातील नेमक्या भावना हळुवारपणे व्यक्त करणे हा तर जुन्या गाण्यांचा हेतूच असायचा. राजा हा एक भोळाभाबडा तरुण. तो स्वत:ची वेदना सांगताना म्हणतो, ‘मी हीच चूक केली होती. एका परक्या व्यक्तीच्या प्रेमात पडलो होतो. आज माझे हृदय सतत अश्रू ढाळताना मला सांगत राहते – कुणा परक्यांशी कधीच संबंध ठेवू नकोस -‘हमने यही इकबार किया था,इक परदेसीसे प्यार किया था.रो-रोके कहता है दिल ये दीवाना,परदेसियोंसे ना...’परमेश्वराच्या या पृथ्वी नावाच्या सुंदर पर्यटनस्थळाला भेट देणारे तसे आपणही परदेशीच की! मग ती भेट भले ६०/७० वर्षांसाठी का असेना! त्यामुळे संतांनी म्हटल्याप्रमाणे इथेही जास्त मन गुंतवण्यात अर्थ नाही, हेच खरे.

आठवणीतला शिमगा

स्मृतिगंध; लता गुठेमी वयाच्या १७ व्या वर्षी मुंबईत आले आणि या सिमेंटच्या जंगलात माझी कर्मभूमी निर्माण केली. पण इथं कधी तसं मन रमलंच नाही. आजही सण उत्सव आले की, माझं मन गावच्या बालपणीच्या कोवळ्या पाऊलवाटेने धावत सुटतं. नुकताच होळीचा सण झाला आणि मला आठवला तो बालपणातील शिमग्याचा सण.फाल्गुन महिन्यातील पौर्णिमेला साजरी होणारी होळी आणि त्यानंतर येणारी धुळवड–रंगपंचमी यांना एकत्रितपणे अनेक गावांत शिमगा असे म्हटले जाते. कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र आणि खानदेशातील खेड्यांमध्ये शिमगा विशेष जल्लोषात साजरा केला जातो.शिमग्याचा सण जवळ आला की आई शेणाच्या गाेवऱ्या लावायला घ्यायची. छान हाताने थापलेल्या वाळलेल्या गोवऱ्या व होळीला लागणारे सामान आदल्या दिवशीच जमा करून ठेवायचो. दुसऱ्या दिवशी अंगणभर शेणाचा सडा टाकायचा. बरोबर अंगणात मधोमध एक छोटासा खड्डा करून त्या भोवती छान रांगोळी घालायची हे काम आम्हा मुलांकडेच असायचे. घरातल्या मोठ्या बायका पुरणपोळीचा स्वयंपाक करण्यामध्ये गुंतलेल्या असायच्या. चुलीवर रटरटणारं पुरण शिजल्यानंतर त्याचा सुगंध घरभर पसरायचा. सूर्य मावळायच्या वेळेला आजूबाजूचे, शेजारचे सर्व अंगणात जमा व्हायचे. मग अंगणात होळी पेटवली जायची. अतिशय मनोभावे त्या होळीची पूजा व्हायची. त्यामध्ये नारळ, पुरणपोळीचा नैवेद्य अर्पण केला जायचा. होळीभोवती तांब्यातील पाणी ओतत बायका प्रदक्षिणा घालायच्या. त्यानंतर सर्वांना प्रसाद वाटून. भक्त प्रल्हाद आणि होलिकाची कहाणी लहान मुलांना ऐकवली जायची आणि त्यानंतर गावांमध्ये दोन वेशीच्या बाहेर दोन मोठ्या गावच्या होळ्या पेटवल्या जायच्या. गावाबाहेरच्या मोकळ्या जागेत होळी उभारण्याची तयारी दिवसभर सुरू असायची. सुक्या फांद्या, उंच बांबू, वैरणीच्या पेंढ्या आणि गावातल्या प्रत्येक घरातून आलेल्या पाच गोवऱ्या त्याभोवती रचल्या जायच्या आणि उंच होळीची बांधणी केली जायची. त्याला हार घालून, साखरेच्या घाट्या अडकवल्या जायच्या. ही तयारी करताना प्रत्येक घरातून काही ना काही नैवेद्य होळीमध्ये अर्पण केले जायचे. विधीपूर्वक होळी पेटवली जायची. स्त्रिया होळीत नव्या पिकाचे धान्य अर्पण करतात. या विधीमागे वाईट प्रवृत्तींचा नाश आणि सद्भावनेचा विजय अशी भावना असते.पुराणकथेनुसार भक्त प्रल्हादाचा विजय आणि होलिकेचा पराभव याची आठवण करून देणारा हा क्षण असतो. अशा सण उत्सवामधूनच गावातील सामुदायिक एकतेची भावना दिसून यायची. दुसऱ्या दिवशी धुळवड. रंगपंचमीला ग्रामीण भागात धुळवड असे म्हणतात. धुळवडीचा रंग तयार करण्यासाठी पूर्वी पळसाची लाल भडक फुलं तोडून आणायचो ते वाटायची आणि त्यापासून रंग तयार करायचा. अगदी नैसर्गिक आणि दिसायलाही अतिशय सुरेख. पूर्वी रासायनिक रंग नव्हते; फुलांपासून, हळदीपासून, मातीपासून तयार केलेले नैसर्गिक रंग वापरले जात. लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वजण एकमेकांना रंग लावून शिमग्याचा जल्लोष साजरा करायचे. या काळामध्ये शेतीची कामे संपत आलेली असायची त्यामुळे थोडी उसंत मिळाल्यामुळे घरोघरी हा सण उत्साहात साजरा व्हायचा. या काळामध्ये गावामध्ये वेगवेगळे रूप घेऊन बहुरूपे गावभर फिरायचे. रायरंद पोलिसाचे कपडे घातलेला अजूनही आठवतो. म्हणूनच ‘शिमग्याचे सोंग’ हा शब्दप्रयोग आला असावा. अनेक भागांमध्ये लोकनाट्य सादर होत असत. कोकणात “शिमगा नाच” प्रसिद्ध आहे. माणसं राक्षस, राजा-राणी, वाघ, पोलीस, भिकारी अशी विविध सोंगे घेऊन ढोल, ताशा, झांज यांच्या तालावर नाचत गावभर शिमगा मागायचे आणि त्यांना शेतकरी मोठ्या आनंदाने दान म्हणून झोळीत जे शक्य असेल ते घालायचे. हे सोंगाडे सामाजिक प्रश्नांवर उपरोधिक भाष्यही करत असत. समाजातील वाईट चालीरिती, अंधश्रद्धा यावर लोकांना समजेल उमजेल या शब्दांत टीका करत असत. ही लोकजागृतीची एक विलक्षण आकर्षित करणारी पद्धत होती.शिमग्याच्या सणामध्ये स्त्रियांचा सहभाग मोठ्या प्रमाणात असे. होळीच्या दुसऱ्या दिवशी गावातील स्त्रिया होळीतील रक्षा आणण्यासाठी एकत्र जमत असत. त्यावेळी होळीभोवती स्त्रिया फेर धरून ओव्या म्हणत, फुगड्या खेळत आणि पारंपरिक गाणी गात शिमग्याचा आनंद द्विगुणित करत. घराघरांत पुरणपोळी, करंजी, लाडू असे गोड पदार्थ बनवले जात. नातलग आणि पाहुण्यांचे आदरातिथ्य केले जायचे. त्यामुळे शिमगा हा नातेसंबंध दृढ करणारा सण होता. वर्षभर शेतात राबणारे शेतकरी यांच्यासाठी खरंतर हा सण म्हणजे वर्षभराच्या श्रमानंतर मन मोकळे करून हसण्याचा, नाचण्याचा आणि गाण्याचा सण होता. आज सगळंच बदललं आहे. गावातील बहुतेक कुटुंब शेतामध्ये राहायला गेल्यामुळे गावाचं गावपण पूर्णपणे नाहीसं होत चाललं आहे. आता हे सण-उत्सव म्हणजे फक्त परंपरा आणि सोपस्कार म्हणून राहिले आहेत. आज गावात गेलं की एक उदासलेपण जाणवते. पूर्वीच्या फक्त आठवणी राहिल्या आहेत. बदलत्या काळाबरोबर बरंच काही प्रवाह बरोबर वाहून गेलं आहे. अजूनही मनात वाटतं हे सगळं जपून ठेवायला हवं.

Satara News : तृणधान्य महोत्सवाने महिला उद्योगिका पुढे येतील; जिल्हाधिकारी पाटील यांचे प्रतिपादन

Satara News : सातारा पोलीस कवायत मैदानावर ७ ते ९ मार्च दरम्यान प्रदर्शनाचे आयोजन; सांगली, कोल्हापूर आणि साताऱ्यातील दर्जेदार ब्रँड्सची एकाच ठिकाणी मेजवानी.

Kuruli Land Fraud : कुरुळीत जमिनीचा मोठा ‘खेळ’! महिलेच्या बनावट सह्या करून १ कोटींचे कर्ज लाटले

Kuruli Land Fraud : कुरुळी येथील गट क्रमांक १४४/३ मधील सामाईक जमिनीवर मालकाची संमती नसतानाही श्रीराम नागरी सहकारी पतसंस्थेतून उचलले १ कोटींचे कर्ज.

Eklahare Theft : एकलहरेत चोरांचे राज्य? तीन दिवसांत दर्गा आणि मंदिर लक्ष्य; ग्रामस्थांमध्ये संतापाची लाट

Eklahare Theft : एकलहरे येथील शाहमदार बाबा दर्ग्यात अज्ञात समाजकंटकांचा हैदोस; दानपेटी फोडून रोकड लांबवली, तर वीज उपकरणांची दगडाने केली तोडफोड.

Women Day 2026 : कळी उमलू लागलीये...

मनोगत; साक्षी माने‘स्त्री’ हा शब्द उच्चारला की डोळ्यांसमोर उभी राहते ती, तिची अष्टपैलू रूपं आणि तिच्या अस्तित्वासाठी तिनं दिलेला प्रदीर्घ लढा. आज जग बदलतंय, संस्कृती बदलतेय. पुरुषप्रधान मानसिकतेकडून आपण समानतेच्या दिशेने वाटचाल करतोय. आजची स्त्री केवळ तिचं ‘स्वत्व’ जपण्याचा प्रयत्न करत नाहीये, तर अनेक वर्षांच्या बंधनांनंतर ‘बाईपणा’चा कुठे तरी मोकळा श्वास घेऊ पाहतेय. या काळात तिनं कशा स्वरूपात स्वतःला समाजात सामावून घेतलं आणि भविष्यात तिची काय भूमिका असेल? याविषयी घेतलेला हा वेध.जग बदलतंय! पण त्याहूनही अधिक वेगाने बदलतंय ते मानवी दृष्टिकोनाचं क्षितिज. शतकानुशतके स्त्रीच्या भोवती आखलेली संकुचित विचारांची वर्तुळं आता धूसर होऊ लागलीये. हा बदल एका रात्रीत झालेला चमत्कार नाही, तर तो ‘ती’च्या अस्तित्वासाठी तीनच दिलेला एक प्रदीर्घ आणि जाणीवपूर्वक लढा आहे.या प्रवासाची वाट कालही सोपी नव्हती; ना आजही ती फुलांनी सजलेलीये. वाटेत आजही आव्हानांचे डोंगर उभे आहेत आणि बोचणारे काटेही. पण प्रबळ इच्छाशक्तीच्या जोरावर अशक्य गोष्टींनाही शक्य करण्याची किमया तिनं साधलीये. इथं मुद्दा ‘स्त्री महान की पुरुष’ अशा निरर्थक वादाचा किंवा स्पर्धेचा अजिबात नाही; तर मुद्दा आहे तो फक्त समानतेच्या अथांग आकाशात स्वतःच्या पंखांनी मुक्तपणे विहरताना तिच्यात घडत गेलेल्या परिवर्तनाचा! हा बदल केवळ तिच्या पेहरावात किंवा वागणुकीत झालेला नसून, तो तिच्या आत्मविश्वासात आणि वैचारिक बैठकीत झाला.”आज प्रत्येक क्षेत्रात ‘ती’चा केवळ वावरच नाही, तर तिचा अधिकार आणि सन्मानही तितक्याच प्रकर्षाने उमटतोय. पिढ्यानपिढ्यांचा वारसा सोबत घेऊन आजची स्त्री खांद्याला खांदा लावून प्रगतीचं शिखर गाठतेय. कधीकाळी ‘डोक्यावरचा पदर’ हेच तिचं सर्वस्व मानलं जायचं, पण आज तो पदर सावरत, कोणासमोरही न डगमगता डोळ्यांत डोळे घालून आपली परखड मतं मांडू लागलीये.चूल आणि मूल या मर्यादित विश्वाच्या सीमा ओलांडून ती आज जगाच्या व्यासपीठावर उभी आहे, पण हे करत असताना तिच्यातील ‘स्त्रीत्व’ आणि कर्तव्याची जाणीव तसूभरही कमी झालेली नाही. घरासाठी, आपल्या माणसांसाठी आणि समाजासाठी असणारी तिची निष्ठा आजही तितकीच अखंड आहे. स्वतःच्या आगळ्यावेगळ्या शैलीचा वापर करून काहीतरी वेगळं करून दाखवण्याची समज कदाचित सुरुवातीला नव्हती, पण एकदा का ही जाणीव तिच्या मनात रुजली, मग मात्र ती थांबली नाही. तिने केवळ थांबणं नाकारलंच नाही, तर नवनवीन क्षितिजं आजमावून पाहणं स्वीकारलं. तिच्या याच साहसातून आणि अनुभवातून, ‘मुलींनी उंबऱ्याच्या आतच राहावं’ हे जुनं समीकरण तिने कायमचं खोडून काढलं.पूर्वीच्या आणि आजच्या स्त्रीच्या जगात जमीन-अस्मानाचा फरक पडला असला, तरी एक गोष्ट आजही काळाच्या प्रवाहात स्थिर आहे, ती म्हणजे तिचं ‘भावनिक विश्व’. पूर्वीची स्त्री भावनांच्या ओझ्याखाली स्वतःला हरवून घेणं किंवा हार मानणं स्वीकारत होती; पण आजची स्त्री त्याच भावनांना व्यक्त करण्याच्या नव्या वाटा शोधू लागलीये.आज समाजात घटस्फोटांचं वाढतं प्रमाण, लग्नानंतरचे बाह्य संबंध, स्त्रियांच्या ठाम आणि प्रसंगी कठोर भूमिका किंवा अगदी सहजपणे वाढलेली व्यसनाधीनता यांसारख्या गोष्टी सर्रास दिसू लागल्यात. हे सारं पाहून काहींच्या भुवया उंचावतात, पण त्यामागे तिची निवड, तिचं कुतूहल किंवा कदाचित तिची गरजही असू शकते. खरं तर माणसाने व्यक्त व्हावं असं आपण मानतो, पण स्त्रीच्या बाबतीत ही अभिव्यक्ती जेव्हा पारंपरिक चौकटी मोडते, तेव्हा समाज चक्रावून जातो. तिच्या हातातली सिगारेट किंवा तिच्यासोबत असणारा प्रियकर, मित्र आजही आश्चर्याचा धक्का देतो. इथे कोणत्याही व्यसनाचं, प्रेम संबंधांचं समर्थन करण्याचा उद्देश नाही, कारण तो पूर्णतः वैयक्तिक निवडीचा भाग आहे; पण प्रश्न आहे तो तिच्या कोंडलेल्या भावनिक विश्वाचा.पूर्वी या भावना मांडण्यावर सामाजिक दबावाचं ‘दडपण’ असायचं, पण काळ बदलला आणि भावना व्यक्त करण्याचं माध्यमही! आपल्या आनंदासाठी किंवा जगण्याच्या संघर्षातून मार्ग काढण्यासाठी एखादा रस्ता निवडण्याचा हक्क हा वैयक्तिक आहे. आजची स्त्री हा हक्क केवळ ओळखत नाही, तर तो निर्भीडपणे स्वीकारतानाही दिसतेय. हा बदल कदाचित अनेकांसाठी स्वीकारणं कठीण असेल, पण तिच्या बदलत्या मानसिकतेचा आणि अस्तित्वाच्या संघर्षाचा हा एक अपरिहार्य पैलू आहे.“हे सारं घडतंय, बदलाचे वारे वाहतायत आणि जाचक अटींची कोडीही हळूहळू सुटतायत; पण एक प्रश्न आजही अनुत्तरित आहे, तो म्हणजे - स्त्रियांच्या सुरक्षेचा तिढा! पिढ्या बदलल्या, जग आधुनिक झालं, पण ज्या ‘सुरक्षेच्या कवचाची’ तिला आस होती ती आस आजही अधांतरीच आहे. अजूनही गर्दीतल्या त्या ‘वाईट नजरा’ तिला बोचत राहतात आणि रस्त्यावरून चालताना घड्याळाचे काटे तिला वेळेच्या मर्यादेची भीतिदायक जाणीव करून देत राहतात.कधीकधी निवडलेल्या क्षेत्रातील काही अटी तिच्या स्वप्नांची पायमल्ली करतात. पण सर्वात मोठं दुर्दैव हे की, या प्रगत शतकातही ‘मुलगी जन्माला नको’ म्हणून केवळ पुरुषच नाही, तर घरातील स्त्रियाही देवाकडे साकडं घालतात. इथे प्रश्न उभा राहतो, ‘स्त्रीच स्त्रीची शत्रू आहे का?’... पण सखोल विचार केला तर लक्षात येतं की, हे शत्रुत्व नसून आपल्या पोटच्या मुलीला या असुरक्षित जगाच्या वेदनांपासून वाचवण्याची ती एक केविलवाणी धडपड आहे.ज्या दिवशी आपल्या घरातील प्रत्येक ‘ती’ समाजातल्या या विकृत प्रवृत्तींवर मात देऊन विजयाची गुढी उभी करेल, त्याच दिवशी खऱ्या अर्थानं स्त्री-भ्रूणहत्या आणि असुरक्षिततेचा अंधार कायमचा नाहीसा होईल. जन्माला येणाऱ्या प्रत्येक कळीला आता मुक्तपणे फुलायचंय अन् फुलपाखराला गगनभरारी घ्यायचीय... गरज आहे ती या मार्गातील अडथळा न होता, तिचं ‘सारथी’ बनण्याची!मात्र या सर्व स्थित्यंतरांच्या पलीकडे जाऊन जेव्हा आपण भविष्यातील स्त्रीकडे पाहतो, तेव्हा एक आश्वासक चित्र डोळ्यांसमोर उभं राहतं. भविष्यातली स्त्री ही केवळ ‘पुरुषांच्या बरोबरीने’ चालणारी नसेल, तर ती स्वतःच्या स्वतंत्र अस्तित्वाचा सूर्य असेल. येणाऱ्या काळात ती स्वतःच्या आवडी-निवडी, निर्णय आणि चुकांची जबाबदारी घेण्यास पूर्णपणे सक्षम असेल.या बदलांमुळे तिच्या आयुष्यात एक मोठी सकारात्मकता येणार, ती म्हणजे ‘मानसिक स्वातंत्र्य’. स्वतःला सिद्ध करण्याच्या दडपणाखाली न वावरता, ती स्वतःच्या आनंदाला प्राधान्य द्यायला शिकेल. उद्याच्या समाजात ‘ती’ केवळ एक सून, मुलगी किंवा पत्नी या नात्यांच्या पलीकडे जाऊन एक प्रगल्भ ‘माणूस’ म्हणून तिची ओळख असेल. तिच्या या भावनिक प्रगल्भतेतून आणि अनुभवातून एक असा समाज घडेल, जिथे संवाद मोकळा असेल आणि प्रत्येक व्यक्तीला - मग ती स्त्री असो वा पुरुष - स्वतःच्या अटींवर जगण्याचं स्वातंत्र्य मिळेल.स्त्रीच्या या बदलत्या प्रवासाचा हा ‘वेध’ म्हणजे केवळ तिच्या संघर्षाची गाथा नाही, तर तो एका नव्या युगाच्या पहाटेची आशा आहे. ‘ती’ बदलली आहे, ‘ती’ बदलत आहे आणि हीच बदलाची लाट उद्याच्या सुंदर जगाची पायाभरणी करण्यात मोलाचा वाटा ठरेल यात शंकाच नाही.

Leopard Trapped : जुन्नरमध्ये अजबच घडलं! खानगावात एकाच पिंजऱ्यात दोन बिबटे जेरबंद; वनविभागही अवाक

Leopard Trapped : खानगाव येथील शेतात वनविभागाच्या पिंजऱ्यात दीड वर्ष वयाचे नर आणि मादी बिबटे अडकले; जुन्नर वनविभागाची मोठी कारवाई.

Women Day 2026 : भावविश्वातील अबोल परिवर्तन

चिंतन; डॉ. नीना सावंतभारतीय स्त्रीच्या प्रवासाबद्दल आपण अनेकदा संसार, शिक्षण, नोकरी, राजकारणातील सहभाग किंवा नेतृत्व या टप्प्यांतून बोलतो. पण या दृश्यमान बदलांच्या पलीकडे एक अधिक खोल आणि शांत परिवर्तन घडले आहे - तिच्या भावविश्वात.सहनशीलतेतून संवादाकडे, कर्तव्यापासून निवडीकडे आणि मौनातून स्व-अभिव्यक्तीकडे - भारतीय स्त्रीच्या मनोविश्वाचा प्रवास अनेक पिढ्यांतून घडत आला आहे. त्याबरोबर समाजातील होणारे बदल सुद्धा तिने स्वीकारले आणि स्वतःला घडवले.सहन करणारी पिढी/आजीची पिढी (१९४० च्या दशकात जन्मलेली) विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात जन्मलेल्या स्त्रियांचे आयुष्य कुटुंब, विवाह आणि कर्तव्य यांच्या चौकटीत बांधलेले होते. भावना दडपणे ही ताकद मानली जात होती. त्याग हा गुण होता. वैयक्तिक इच्छेपेक्षा कुटुंबाच्या गरजा महत्त्वाच्या होत्या. मी माझ्या आई, अाज्जी, मावशी इत्यादी ना बघत बघत वाढले आणि माझ्या मनात कधी नाही आले की आईने स्वतःसाठी काही करायला पाहिजे. त्या सर्वांनी घरी असणे हीच समज. ही पिढी सहन करणारी होती. कुटुंबासाठी सगळे काही करणारी होती आणि स्वतःच्या इच्छा बाजूला ठेवणारी होती. या पिढीत संघर्ष नव्हता असेही नाही. आपण सावित्रीबाई फुले यासारख्या विद्वान महिलेचे समाजाच्या विरोधाला सामोरे जात मुलींच्या शिक्षणाचा पाया कसा रचला हे बघितले,ज्यामुळे आज आपल्या सर्वांना शिक्षण मिळाले तसेच इंदिरा गांधींनी पुरुषप्रधान राजकारणात देशाचे नेतृत्व केले. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात आत्मविश्वास होता, पण तो संयमित आणि स्थिर स्वरूपात व्यक्त झाला.या पिढीने प्रचंड सहनशक्ती विकसित केली. अनेक स्त्रियांनी आपले दुःख आतमध्येच ठेवले. त्यांची ओळख नात्यांमधून घडत होती - मुलगी, बहीण,पत्नी, आई.मुंबईतील ८२ वर्षांच्या एका आजी सांगतात,“आम्ही ‘मला काय हवं आहे?’ असा विचारच केला नाही. ‘घराला काय हवं आहे?’ हेच आमचं समाधान होतं. माझ्या वाटेचा घास माझ्या बाळाला मिळाला, त्यातच माझी भूक मिटली.”या पिढीतील अनेक स्त्रियांसाठी लैंगिकता ही विवाह आणि मातृत्वाशी घट्ट जोडलेली होती. भावनिक जवळीक अनेकदा वर्षानुवर्षांच्या सहजीवनानंतर हळूहळू विकसित होत असे. संयुक्त कुटुंबांमध्ये गोपनीयता जवळजवळ नव्हती आणि एखाद्या स्त्रीने स्वतःच्या लैंगिक इच्छांविषयी उघडपणे बोलणे हे जवळजवळ अकल्पनीय मानले जात असे.“अशा गोष्टींबद्दल आम्ही कधी बोलतच नव्हतो. लग्न म्हणजे जबाबदारी. प्रेम आणि समजूत नंतर आली - आली तर.”समतोल साधणारी पिढी/आईची पिढी (१९७० च्या दशकात जन्मलेली)स्वातंत्र्यानंतर शिक्षणाच्या आणि नोकरीच्या संधी वाढू लागल्या. १९६० ते १९८० या काळातील स्त्रिया दोन विश्वांत जगत होत्या - घर आणि बाहेरचे काम.जागतिक स्तरावर ‘फेमिनिज्म’चा प्रभाव होता, तर भारतात संविधानिक समानता आणि शहरीकरणामुळे स्त्रियांच्या अपेक्षा बदलत होत्या. पी. टी. उषा यांनी क्रीडाक्षेत्रात नवीन मापदंड निर्माण केले. इला भट यांनी असंघटित क्षेत्रातील स्त्रियांना संघटित करून आर्थिक स्वावलंबनाचा मार्ग दाखवला. स्त्रिया आता थोडा फार स्वतःचा विचार करू लागल्या. ही पिढी परंपरेला नाकारत नव्हती; ती तिच्याशी संवाद साधत होती आणि सामाजिक पातळीवर काही बदल करत होती.६७ वर्षांच्या निवृत्त मुख्याध्यापिका सांगतात, “आम्हाला करिअर हवं होतं, पण चांगली सूनही व्हायचं होतं. मुलं आजारी पडली की अपराधी वाटायचं. घरी राहिलो तर शिक्षण वाया गेल्यासारखं वाटायचं.”......की अपराधी वाटायचं. घरी राहिलो तर शिक्षण वाया गेल्यासारखं वाटायचं.”पण बऱ्याच घरात स्त्रीला मोकळेपणा नि विचार मांडायची संधी अजून मिळाली नव्हती. जरी स्त्री घराबाहेर पडली तरी तिला स्वातंत्र्य खऱ्या अर्थाने मिळाले नव्हते. ही पिढी सतत तारेवरची कसरत करत होती. त्यांच्या जिद्दीचा आधारहोता - समतोल.या पिढीतील स्त्रिया अनेकदा दोन जगांमध्ये जगत होत्या-एकीकडे पारंपरिक अपेक्षा आणि दुसरीकडे वाढती आत्मजाणीव. शिक्षण, नोकरी आणि नव्या कल्पनांचा परिचय यामुळे त्यांच्या विचारविश्वात बदल घडू लागला. अनेकांना लैंगिकता ही भावनिक भागीदारीचा एक भाग आहे, असे समजू लागले, तरीही सामाजिक नियमांमुळे तिची उघड अभिव्यक्ती मर्यादितच राहिली.“आमच्याकडे त्याबद्दल खुलेपणाने बोलण्यासाठी शब्दच नव्हते; पण लग्नात फक्त कर्तव्य नाही, तर भावनिक जवळीकही आवश्यक आहे हे आम्हाला हळूहळू जाणवू लागले.”महत्त्वाकांक्षेची पिढी/मुलींची पिढी (२००० नंतर जन्मलेली)१९९० नंतरच्या आर्थिक उदारीकरणामुळे भारतीय समाजात मोठा बदल झाला. कॉर्पोरेट क्षेत्र वाढले, जागतिक संधी उपलब्ध झाल्या आणि आर्थिक स्वातंत्र्य अधिक सुलभ झाले. अनेक मुली डॉक्टर, इंजिनीअर, बँकर, वकील, शिक्षक इत्यादी म्हणून आता पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लावून उभ्या राहिल्या. आता स्त्रिया मत मांडणी करू लागल्या आणि उत्तम प्रकारे घर आणि नोकरी सांभाळू लागल्या.यश ही आता अपवादात्मक गोष्ट राहिली नव्हती; ती अपेक्षा बनली होती.४५ वर्षांच्या एका कॉर्पोरेट अधिकाऱ्यांचे शब्द, विचार करायला लावतात:“आम्हाला सांगितलं गेलं की, तुम्ही सगळं करू शकता. पण सगळं उत्तम प्रकारे करणं किती थकवणारं असतं, हे कुणी सांगितलं नाही.”या पिढीने मानसिक आरोग्याविषयी बोलायला सुरुवात केली. भावनिक शब्दसंग्रह वाढला - पण तणावही वाढला आणि स्त्रीला ताण कमी करण्यासाठी घरी मदत कमी मिळाली. बऱ्याच गोष्टींमध्ये समानता नव्हती आणि तिची लढाई चालूच होती.“आमच्या पिढीसाठी संमती, आराम आणि समानता या अत्यावश्यक गोष्टी आहेत. नातेसंबंधात दोन्ही व्यक्तींचा आदर असला पाहिजे.”आजची स्त्री : जाणीव आणि ठामपणाआजची तरुण भारतीय स्त्री डिजिटल युगात वाढली आहे. तिला सीमारेषा आखण्याची, संमतीची आणि मानसिक आरोग्याची भाषा अवगत आहे. ती असमानता किंवा अपमान सहन करण्यास तयार नाही. आजच्या तरुण स्त्रिया लैंगिकतेविषयी निवड, मर्यादा आणि परस्पर आदर या संकल्पनांच्या संदर्भात अधिक मोकळेपणाने बोलतात. सोशल मीडिया, जागतिक चर्चा आणि स्त्रीवादी चळवळींमुळे लैंगिक आरोग्य आणि स्वायत्ततेविषयीचे संभाषण अधिक सामान्य झाले.२८ वर्षांची एक वकील म्हणते,“मी परंपरेचा आदर करते, पण तिच्यासाठी स्वतःला लहान करणार नाही. नातं म्हणजे समानता.”आजची स्त्री स्वतःची ओळख विवाहापलीकडे घडवते. करिअर ही पर्याय नसून पाया आहे. भावनिक जुळवणूक नात्यांत महत्त्वाची आहे. पण स्वातंत्र्याबरोबर दबावही येतो-सतत तुलना, असंख्य पर्यायांमुळे होणारा संभ्रम आणि परिपूर्णतेची अपेक्षा.काय बदललं आणि काय तसंच राहिलं?भारतीय स्त्रीची जिद्द कायम आहे, पण तिचं रूप बदललं आहे.“पूर्वीची जिद्द होती सहन करण्याची.नंतरची जिद्द होती समतोल साधण्याची.आजची जिद्द आहे स्वतःसाठी उभं राहण्याची.”भावना दडपल्या जात नव्हत्या-त्या व्यक्त होत नव्हत्या. आज त्या व्यक्त होतात, नाव दिलं जातं आणि गरज पडल्यास उपचारही घेतले जातात.अनेक शहरी घरांत आजी, आई आणि मुलगी - तिन्ही पिढ्या एकत्र राहतात. त्यांचे मतभेद अध:पतनाचे चिन्ह नाहीत; ते संक्रमणाचे संकेत आहेत.भारतीय स्त्रीचा प्रवास हा कमकुवतपणातून ताकदीकडे जाणारा रेषीय प्रवास नाही. ताकद नेहमीच होती. बदल झाला तो परवानगीचा-बोलण्याची, निवड करण्याची, नाकारण्याची, मदत मागण्याची, स्वतःची व्याख्या करण्याची.प्रत्येक पिढीने आपापला अदृश्य भार वाहिला आहे. आजची स्त्री निवडीचा भार वाहते आणि निवड ही स्वातंत्र्यही आहे, जबाबदारीही.भूतकाळ जगण्यासाठी होता. नंतरचा काळ यशासाठी होता. कदाचित आजचा काळ एकत्रीकरणासाठी आहे - महत्त्वाकांक्षा आणि मानसिक स्वास्थ्य, स्वातंत्र्य आणि नातेसंबंध, व्यक्तिमत्त्व आणि समुदाय यांचा समतोल साधण्यासाठी.भारतीय स्त्री आता केवळ काय सहन करते किंवा काय साध्य करते याने ओळखली जात नाही-ती किती सजगपणे जगते याने ओळखली जाते आणि कदाचित हाच तिच्या भावनिक उत्क्रांतीचा सर्वात क्रांतिकारक टप्पा आहे.(प्राध्यापक व विभाग प्रमुख, मनोविकृती शास्त्र विभाग, बी वाय एल नायर रुग्णालय, मुंबई सेंट्रल)

Women Day 2026 : सामंजस्य हरवतेय!

निरीक्षण; डॉ. गौरी कानिटकरमहात्मा फुले, आगरकर प्रभुतींनी मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. मुलगी शिकली की घर शिकते, घराला शिस्त लागते हा विचार त्यामागे होता. पण आता मुली शिकल्यामुळेच लग्नव्यवस्थेत समस्या निर्माण झाल्या, असा सूर अनेकदा पाहायला मिळतो. तो योग्य नाही. मुलींना आणि स्त्रियांना सन्मानाने वागवल्यास यातील काही समस्यांचे निराकरण होऊ शकेल. महिला दिनाच्या निमित्ताने घेतलेला वेध.गेल्या काही वर्षांमध्ये लग्नव्यवस्थेमध्ये मोठे बदल घडून येत आहेत. मुला-मुलींचे लग्नाचे वाढलेले वय, एकमेकांकडून वाढलेल्या अपेक्षा, जबाबदाऱ्या घेण्यात टाळाटाळ अशा अनेक आघाड्यांवर हे बदल पाहायला मिळत आहेत. त्याचबरोबर विवाहबाह्य संबंधांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर वाढले आहे. त्यातून या संबंधांना अडसर ठरणाऱ्या नवऱ्याची किंवा बायकोची हत्या केल्याची अगदी टोकाची प्रकरणेही घडताना दिसत आहेत. हल्लीच्या पिढीच्या विचारांमध्ये स्पष्टता नसल्याचे हे परिणाम आहेत, असे वाटते.एका बाजूला आपल्याला आधुनिक व्हायचे आहे, म्हणजे लिव्ह इन रिलेशन्स, काँट्रॅक्ट मॅरेज, वन नाईट स्टँड किंवा ओपन मॅरेज या सोयी आपल्याला हव्या आहेत. त्याच वेळी आपल्या मनात प्रामाणिकपणाच्या काही पारंपरिक कल्पनाही आहेत. या दोन्हींची सांगड घालताना नवीन पिढीची दमछाक होते. मग त्यातून टोकाची पावले उचलली जातात. या सगळ्यांमागील कारणे सध्याच्या सामाजिक परिस्थितीमध्ये शोधता येतील. सध्या एकूणच सगळीकडे अस्थिर वातावरण आहे. तरुणांमध्ये व्यसनांचे प्रमाण वाढले आहे. जागतिक पातळीवरही सगळीकडे अस्थिरता आहे. कोणत्या क्षणी नोकरी जाईल, याची शाश्वती राहिलेली नाही. त्यामुळे या पिढीच्या मनात असुरक्षितता आहे. मग त्यातून निर्माण होणारी नाती घट्ट करण्यासाठी लागणारी पारदर्शकता आणि प्रामाणिकपणा कुठे तरी हरवलेला दिसतो. आणखी एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे आत्मविश्वासाचा अभाव. म्हणजे मला हे नाते निभावून नेता येईल का, अशी शंका सतत मनामध्ये असते. हे मला जमेलच किंवा वेळ येईल तेव्हा सांभाळून घेता येईल, असे आजची मुले किंवा पालकही म्हणताना दिसत नाहीत. या सगळ्यांचा हा एकत्रित परिणाम आहे.मुलींना किंवा एकूणच स्त्रियांना सन्मान हवा आहे. पूर्वीच्या काळापासून आतापर्यंत स्त्रियांना ‌‘तुला काय कळतंय, तू तुझं चूल आणि मूलच बघ‌’ असेच ऐकायला मिळत आले आहे. आज याचे प्रमाण नक्कीच कमी झाले आहे; परंतु अजूनही लोकांच्या मनातला पुरुषी अहंकार गेलेला नाही. एखाद्या स्त्रीने एकटीने एखादा निर्णय घेतला, तर ‌‘मला का सांगितले नाही‌’असे सर्रास विचारले जाते. ती आता स्वत:च्या जीवावर सगळ्या गोष्टी सांभाळू शकते, याचे जणू काही पुरुषांना वाईट वाटते.पण शिक्षणामुळे आजच्या स्त्रीला स्वत:ची मते असतात, ती वर्तमानपत्र वाचते, तिला जगात घडणाऱ्या घटनांची माहिती असते. अशा वेळी तिला तुझी अक्कल चुलीपुरतीच मर्यादित आहे, असे म्हटलेले आवडत नाही. त्यामुळे या काळात स्त्रिया शिकल्या आणि घराबाहेर पडल्या म्हणून या समस्या निर्माण झाल्या, असे म्हणणे चूक आहे. महात्मा फुले, आगरकर या मंडळींनी मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. त्यामागे मुलगी शिकली की घर शिकते, घराला शिस्त लागते, हा विचार होता. पण आता तो विचार कोणी करत नाही. मुली शिकल्या म्हणूनच हे घडत आहे, असाच सूर सगळीकडे पाहायला मिळतो. हे योग्य नाही.मुलींना सन्मान हवा आहे म्हणजे स्वत:चे मत आहे, हे मान्य करायला हवे, घरातल्या, बाहेरच्या, ऑफिसमधल्या प्रत्येक निर्णयप्रक्रियेत आपल्याला विचारात घ्यायला हवे, असे तिला वाटते. आज स्त्री घराबाहेर पडून काम करते तेव्हा पुरुषांना मैत्रीण मिळते तसेच तिलाही मित्र मिळू शकतात, हे लक्षात घ्यायला हवे. अशा वेळी घरातले नाते पक्के नसेल तर गैरसमज निर्माण होऊ शकतात. आपल्याला समजून घ्यायला हवे, अशी तिची अपेक्षा असते. ‌‘गेल्या शंभर वर्षांतले मराठी नाटक आणि विवाहाची बदलती मानसिकता‌’ या माझ्या शोधनिबंधात हेच मांडले आहे. १९७१ मध्ये आलेल्या ‌‘नटसम्राट‌’ या नाटकातले आप्पासाहेब बेलवलकर म्हणतात, की मी कुठेही मुशाफिरी केली तरी शेवटी मी बंदराकडेच येणार!‌’यात मला मुशाफिरी करण्याची मुभा आहे आणि तू माझा स्वीकार करणारच आहेस, हे गृहीत धरलेले दिसते. आता ही मुशाफिरी मुलींना करावीशी वाटते. त्याही परदेशी जातात, कंपनीच्या कामासाठी बाहेर चार ठिकाणी हिंडत असतात आणि अशावेळी काही घडले तर तिच्या घरच्यांनी तिचा स्वीकार करायला हवा, असे तिलाही वाटते. सामंजस्य किंवा एकमेकांना समजून घेणे यावर नात्याचा डोलारा उभा असतो. मात्र हेच कुठे तरी हरवले आहे असे मला वाटते.गेल्या काही वर्षांमध्ये विवाहाचे वय बरेच वाढलेले दिसते. त्यामागे अनेक कारणे आहेत. तीस-चाळीस वर्षांपूर्वीपर्यंत चांगली नोकरी मिळवण्यासाठी एक पदवी पुरेशी होती. पदवीधारक झाल्यानंतर अनेक सरकारी नोकऱ्या उपलब्ध होत्या. आता एक पदवी मिळाली म्हणून नोकरी मिळत नाही. तरुणांना चांगले पैसे मिळवून देणारी पदव्युत्तर पदवी घ्यावी लागते. त्यामुळे ‌‘ऑफबिट‌’करिअर करण्याची मुभा त्यांना नसते, कारण घर सांभाळण्याची आर्थिक जबाबदारी आजही मुलांवरच आहे.दुसरी गोष्ट म्हणजे मिळालेल्या नोकरीवर मुले समाधानी असतात असे नाही. मग प्रमोशन, पगारवाढ, नोकरी बदलणे असे मार्गक्रमण करत वय २८-२९ च्या पुढे निघून जाते. ही झाली सामाजिक कारणे. याबरोबरच लग्नाचे वय वाढण्याची मानसिक कारणेही आहेत. आजचा तरुण ‌‘मी अजून लग्नासाठी मानसिकदृष्ट्या तयार नाही, मी सेटल झाल्यावर लग्न करेन‌’,असा विचार करतो. सेटलमेंट नेहमी आर्थिक बाबींशी निगडित असते. मात्र मानसिकदृष्ट्या आपण सेटल झालो आहोत का, हा विचार फार कमी लोक करतात.दुसरी बाब म्हणजे मुलाने स्वत:चे घर घ्यावे, अशी सर्वांचीच अपेक्षा असते. वयाच्या २८ व्या वर्षी हे शक्य होत नाही. बहुतांशी मुलींना स्वतंत्र राहण्याची इच्छा असते. स्वतंत्र राहायचे असेल तर घराचा हप्ता दोघे मिळून भरू, असे मुलाला वाटते. त्यासाठी मुलींची तयारी नसते. मी नोकरी करेन, नाही तर सोडीन अशी तिची भूमिका असते किंवा करिअर सुरू ठेवण्यासाठी मला सगळ्यांचा पाठिंबा मिळायलाच हवा, असे तिचे मत असते. तुझे पैसे आणि माझे पैसे वेगळे, असेच तिचे म्हणणे असते. आजकाल अनेक दांपत्यांचे आर्थिक व्यवहारही वेगळे असतात. पूर्वी ते ‌‘आपले पैसे‌’ असत आणि ते कायमच जास्त असत. त्याच वेळी घरातली कामे करण्याबाबत मात्र समानता दिसते.लग्न करेपर्यंत स्वत:ची एक जीवनशैली ठरून गेलेली असते. दिवसभर काम करून घरी आल्यावर आई-वडील सगळे करतात. त्यामुळे घरी काम करण्याची सवय नसते. त्यामुळे कंफर्ट झोन तयार होतो. मग मी कोणाला तरी उत्तर देणे लागतो, कोणाला तरी माझ्या आयुष्यात सामावून घ्यावे लागणार, याची भीती वाटायला लागते. मग लग्नच नकोसे वाटते. अशात वय ३२-३३ च्या पुढे जाऊ लागते. कुठे तरी एकटेपणाची जाणीव होते, मित्र-मैत्रिणींची लग्ने झालेली असतात. ते एकत्र जमल्यानंतर गप्पांचे विषय बदलतात. त्यामुळे एकटेपणा जाणवू लागतो. अशा कारणांमधून लग्नाची अपरिहार्यता निर्माण व्हायला नको.मला सोबत हवी आहे, हे मनातून वाटायला हवे. यात पालकांचीही भूमिका महत्त्वाची आहे. आता बहुतांश ठिकाणी न्युक्लियर फॅमिली असते. त्यामुळे घरांमध्ये भांडणांचे प्रमाण वाढले आहे. ही भांडणे मुलांसमोर होतात. मग भांडायचेच असेल तर लग्न कशाला करायचे, अशी मुलांची मानसिकता तयार होते. वस्तुत: आई-वडिलांकडून लग्नामुळे मानसिक आणि सामाजिक संरक्षण मिळते, असा चांगला मेसेज मुलांपर्यंत पोहोचायला हवा.या वयात लग्न झाल्यावर मुलांच्या अपेक्षा रिजिड होतात. इतर वेळी आधुनिकता आवडत असताना मला माझ्यापेक्षा वयाने मोठा, उंच, जास्त शिकलेला, जास्त पगार असलेला मुलगा हवा, या पारंपरिक अपेक्षा ठेवल्या जातात. यात आपल्याला नेमके काय हवे, हे आपण स्वत:च ठरवायला हवे. लांबून दिसणाऱ्या गोष्टी आकर्षक दिसू शकतात, पण लग्न झाल्यावर त्या गोष्टींसाठी द्यावा लागणारा वेळ हीदेखील अडचण होऊन बसते. त्यामुळे वरवरच्या गोष्टींकडे लक्ष देण्यापेक्षा आपल्याला या व्यक्तीबरोबर मोठा काळ व्यतीत करायचा आहे, हे ठरवले आणि मनाची तशी तयारी असेल तर ही प्रक्रिया आनंददायी होऊ शकते. माणूस उलगडणे हा एक सुंदर प्रवास आहे. तो सर्वांनीच अनुभवायला हवा. महिला दिनाच्या निमित्ताने एक सांगावेसे वाटते, महिलांकडे खूप क्षमता आहे. स्वातंत्र्याच्या नावाखाली त्या क्षमता विसरायला नकोत-. त्यात तरबेज राहायला हवे. त्या वापरल्या नाहीत तर नष्ट होतील, हे वैज्ञानिक सत्य आहे. स्वातंत्र्य म्हणजे स्वैराचार नाही. हे त्यांनी लक्षातठेवायला हवे.

Khed News : सरकारी कचेरीचे हेलपाटे वाचले! कनेरसरमध्ये ‘महाराजस्व शिबिरा’ला उत्स्फूर्त प्रतिसाद

Khed News : कनेरसर येथे 'छत्रपती शिवाजी महाराज राजस्व समाधान शिबीर' उत्साहात; आमदार बाबाजी काळे यांच्या हस्ते झाले उद्घाटन

Maharashtra Budget 2026 : भोर-मुळशी-राजगडसाठी अर्थसंकल्पात मोठी तरतूद; ‘या’८ कामांसाठी ४२.७५ कोटींचा निधी मंजूर

Maharashtra Budget 2026 : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सादर केलेल्या २०२६-२७ च्या अर्थसंकल्पात ८ प्रमुख कामांसाठी ४२ कोटी ७५ लाखांची तरतूद; आमदार शंकर मांडेकर यांची माहिती.

कैवल्याचा मूर्तिमंत साक्षात्कार म्हणजे...

मनस्विनी : पूर्णिमा शिंदे८ मार्च जागतिक महिला दिन. स्त्री शक्तीचा, उत्साहाचा, उत्सवाचा दिवस. तिच्या कर्तृत्वाला सलाम करण्याचा दिवस. महिला दिनाच्या निमित्ताने जागतिक स्तरावर अनेक कार्यक्रम घेतले जातात. पण तसं पाहिलं तर महिलांचा खऱ्या अर्थाने सन्मान होत आहे का? सत्य, समता, स्वातंत्र्य यांचा मिलाप म्हणजे शिक्षण! स्वतःबरोबर कुटुंबाचा समाजाचा देशाचा विकास करणारी ती स्त्री. आज सर्वच क्षेत्र तिने पादाक्रांत केली. तरीही ती कुठेतरी डिवचली जाते. स्त्री सामर्थ्य, धैर्य, औदार्य, धाडसाने क्रांती करणारी ती. तिच्यातील ‘ती’चा शोध घेणारी. नव्या व्यक्तिमत्त्वाला, निर्मितीला, अस्तित्वाला उत्पत्ती देणारी, जन्म देणारी तीच. आकाशाच्या बेड्या तोडून स्वच्छंद विहार करणारी. स्व संरक्षणाची ढाल बनून सामर्थ्याने पुढे चालणारी. इतिहासातील सुवर्ण हस्ताक्षरांनी पानोपानी उमटलेली तिची स्पंदने! आजही प्रेरणादायी आणि आदर्शवादी आहेत.अन्यायाचा प्रतिकार करणारी ती दुर्गा! कधी भवानी. कधी सरस्वती. घराघरांत गृहलक्ष्मी, अन्नपूर्णा, जगत जननी विश्वव्यापीनी, तर कधीच चंडमंड विनाशिनी आहेच! समाजाकडून कधी मकरात, पालखीत बसवून सन्मानित केलेल्या या देवीची क्षणार्धात दासीही केली जाते. पुरुषप्रधान संस्कृतीमध्ये विषमतेचा बुरुज ढासळून समतेचे बीज पेरले, तरच तिचा बचाव होऊ शकतो. छत्रपतींना घडविणारी जिजाऊ माँसाहेब, साने गुरुजींना घडविणारी श्यामची आई, शत्रूला भिडणारी राणी लक्ष्मीबाई, समाज हितवादी पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी, समाजाला घडविणारी क्रांतीज्योती सावित्रीबाई, महाराणी ताराबाई, पंडिता रमाबाई, अनुताई वाघ, ताराबाई मोडक, लतादीदी, पी. टी. उषा, सानिया मिर्झा, साईना नेहवाल, कल्पना चावला, मेरी कोम, सुनीता विल्यम्स, इंदिराजी, प्रतिभाताई पाटील, सिंधुताई सपकाळ, मेधा पाटकर, सुचिता कृपलानी, सरोजिनी नायडू, हेलन केलर, मदर टेरेसा, एनी बेझंट, कॅप्टन लक्ष्मी, भगिनी निवेदिता, डॉक्टर आनंदीबाई जोशी यांसारख्या विरांगणानी सर्वच क्षेत्रांत कर्तृत्वाचे झेंडे क्षितिजा पार फडकवलेले आहेतच. देशाच्या विकासात हातभार लावला त्याही स्त्रियाच होत्या आणि त्यांच्या आदर्शाने चालणाऱ्या आज जिजाऊच्या लेकीदेखील. आपल्या सचोटी, हातोटी, कसोटी आणि चिकाटी यांनी प्रयत्नांची पराकाष्टा करत आहेत. चालीरीतीच्या शृंखला तोडल्या. चार भिंतींची चौकट मोडली आणि तिच्या पंखात बळ घेऊन तिने उंचच उंच भरारी मारली आहे. तिचा झोका किती उंच गेला तरी आकाशाला भेदून पुन्हा जेव्हा ती पृथ्वीवर येते तेव्हा तेव्हा तिला आव्हाने पेलावी लागतात. असंख्य वेदनांना, अपमान, अवहेलना, उपेक्षा यांना सामोरे जावे लागते. झुंजावे लागते.आयुष्यभर जीवन जगत असताना तिला चूलमूल या चाकोरी बाहेर जाऊन सर्वांप्रती समर्पित व्हावं लागतं. सर्वच क्षेत्रात व कर्तृत्वाने स्व सामर्थ्याने सिद्ध झालेली आजची स्त्री बंड पुकारते. बदलत्या युगाबरोबर बदलते आणि म्हणूनच तिचे हक्काचे सन्मानाचे स्थान तिला द्यावे. हा सन्मान समाजाकडून देण्यात यावा. तिचे खच्चीकरण न करता तिला पाठबळ द्या. संरक्षण, न्याय, हक्क, अधिकार, शिक्षण या पाच गोष्टींमधून तिला जगण्याचे बळ, निर्णयाचे स्वातंत्र्य मिळावे. तिची वैचारिक प्रगल्भता, परिपक्वता समाज निर्मितीमध्ये अनमोल आहे.समाजाच्या विकासासाठी, उन्नतीसाठी तिचा सहभाग अत्यंत मोलाचा आहे. स्त्रिया निश्चितच समाजासह इतरांना घडवतात. कधी सक्षम बनून वात्सल्यपूर्ण हिरकणी. तेजस्वी तेजस्विनी, यशाची पताका फडकविणारी यशस्विनी, अन्यायाविरुद्ध कडाडणारी सौदामिनी. संग्रामात रणरागिनी, कर्तव्याचे माप भरणारी झुंजार कर्तृत्वशालिनी आहेच. त्यासह आज प्रत्येक क्षेत्रांत कला, क्रीडा, साहित्य, शिक्षण, कृषी, न्याय, समाज, राजकारण, उद्योजिका, पर्यावरण, कॉर्पोरेट या सर्व क्षेत्रांत तिने तिचे नाव सुवर्णक्षणांनी कोरले आहे. ३६५ दिवसांपैकी केवळ एक दिवस तिचा म्हणून साजरा करण्यात अर्थ नाही. फक्त एक करा, समाजाकडून नराधमांकडून तिच्यावर होणारे अन्याय, अत्याचार, बलात्कार, अवमूल्यन, फसवणूक याचा प्रतिकार वेळीच बिमोड व्हायला हवा.स्त्रीला ितचा स्वाभिमान आहे कारण ती माणूसच आहे. या विश्वाची निर्मिती तिच्यातूनच झालेली आहे. परोपकार, शौर्य, त्याग, मातृत्व, प्रीती या सर्व भूमिकांतून आदर्श ठरलेली स्त्रीशक्ती खरोखरच उल्लेखनीय आहे तिच्याशिवाय घर, समाज आणि देश अपूर्ण आहे. आपल्या आजूबाजूला असणाऱ्या स्त्रियांना भक्कम आधार द्या. त्यांस सहकार्य द्या, हीच महिला दिनी उत्तम भेट ठरू शकते.

Shirur News : पराभवानंतरही भाजपची आक्रमक खेळी! पाबळच्या पाणीप्रश्नासाठी विखे-पाटलांकडे साकडे

Shirur News : पराभवानंतरही भाजप पाबळमध्ये सक्रिय; जलसंपदा मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या आश्वासनानंतर रखडलेल्या पाणीप्रश्नासाठी नेत्यांचा मंत्रालयात पाठपुरावा.

Indapur News : मजुरी ते उद्योगपती! ‘उमेद’अभियानामुळे २० गावांतील महिलांचे नशीब बदलणार; पाहा काय आहे प्रकल्प

Indapur News : 'उमेद' महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत सणसरमध्ये रणमर्दिनी महिला शेतकरी उत्पादक कंपनीच्या मका भरडा प्रक्रिया युनिटचे उत्साहात भूमिपूजन.

बाई माणूस म्हणून जगताना...!

प्रतिभारंग : प्रा. प्रतिभा सराफआज ‘जागतिक महिला दिन’ आहे. हा दिवस जगभरात वेगवेगळ्या कार्यक्रमांद्वारे साजरा केला जातो. अलीकडे हा दिवस साजरा करायच्या नावाखाली काही कुटुंबात घरातील पुरुष माणसे स्वयंपाक करतात आणि बाईला आराम देतात. काही असो; परंतु वर्षभरात येणारे असे ‘दिन’ त्या दिवशी तरी कमीत कमी साजरे होतात. काही संघटना एकत्रित येऊन आपले विचार मांडतात. एखाद-दुसरी समस्या सरकार दफ्तरी पोहोचते. त्यावर विचार होतात. काहीतरी चांगले घडत राहते, हे निश्चित! पण माझ्या आयुष्यात असे ‘महिला दिन’ मी अधेमध्येही अनुभवलेले आहेत. आज या दिनाच्या निमित्ताने त्याची परत आठवण आली इतकेच! या लेखात मी फक्त रेल्वे प्रवासाची दोनउदाहरणे देते. - मोबाईलमध्ये रेल्वेचे ॲप डाऊनलोड करून पहिले तिकीट काढले होते पनवेल ते चिपळूणचे! शनिवारी संध्याकाळी साधारण आठची ट्रेन होती आणि मी रात्री साडेअकरापर्यंत चिपळूणला उतरणार होते. तिथे आयोजक मला घ्यायलाही येणार होते आणि हॉटेलपर्यंत पोहोचवणार होते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी ९ चा मला कार्यक्रम होता. ही संपूर्ण ट्रेन फक्त रिझर्वेशनची होती याची मला कल्पना नव्हती. शिवाय मी जे तिकीट काढले होते त्याचा वेटिंग लिस्ट नंबर पाच होता, जे तिकीट मी एक महिना आधी काढले होते त्यामुळे महिनाभरात ते कन्फर्म झालेच असेल असे मला वाटले. ते कन्फर्म झाले की नाही ते कसे पाहायचे, याचे ज्ञान माझ्याकडे तेव्हा नव्हते. फलाटावर माझ्या बाजूला बसलेला एक माणूस माझ्याशी बोलत होता. तो त्याच्या आईला आणि मावशीला घेऊन कोकणात चाललेला होता. त्याच्याशी बोलता बोलता मी माझ्या तिकिटाविषयी बोलले की, मला कळत नाही मी कोणत्या सीटवर जाऊन बसायचं ते. मला मेसेजमध्ये काही आलेलेच नाही. तेव्हा ते म्हणाले की, तुमचे तिकीट मला दाखवा ते कन्फर्म झाले आहे की नाही मी सांगतो. त्याने ते तिकीट हातात घेऊन ते कन्फर्म झाले नसल्याचे सांगितले. शिवाय कन्फर्म न झालेल्या तिकिटाचे पैसे आपल्याला परत येतात त्यामुळे तुम्ही जर ट्रेनमध्ये चढलात, तर तुम्ही विदाऊट तिकीट चढलात, असा त्याचा अर्थ होतो, हे ऐकून मी खूप घाबरले. त्यानंतर कोणत्या ट्रेन होत्या किंवा कसं पोहोचायचं याबद्दल मी खूप साशंक झाले. तेव्हा ते म्हणाले की, माझ्या मावशीचे तिकीट आठ डबे दूर आहे. मावशी आणि आई दोघींनाही मोबाईल वगैरे वापरता येत नाही त्यामुळे दोघींनाही एकत्र घेऊनच मला प्रवास करावा लागेल. तुम्ही माझ्या तिकिटाचा फोटो काढून घ्या आणि या डब्यात, या सीटवर जाऊन बसा आणि टीसी आल्यावर त्याला नियमात असेल त्याप्रमाणे पैसे द्या! मी ‘हो’ म्हटले; परंतु चारच दिवसांनी गणपती येणार होते त्यामुळे ती ट्रेन इतकी खचून भरली की तीन तास मी माझ्या सीटवरून उठू शकले नाही की कोणताही टीसी कोणत्याच सीटपर्यंत पोहोचू शकला नाही.अशा तऱ्हेने मला माहीत नाही; परंतु कोणीतरी असेच भेटत राहतात. मदत करत राहतात. सोलापूर रेल्वे स्टेशनपासून खासगी वाहनाने तासाभराच्या अंतरावर एक गाव होते. जिथे मला एक पुरस्कार घेण्यासाठी जायचे होते. नेहमीच्या सवयीप्रमाणे मुंबईहून शनिवारी रात्रीचे तिकीट काढले. रविवारच्या सकाळी सोलापूरला उतरून तयार होऊन नऊ ते पाच संपन्न होत असलेल्या कार्यक्रमाला पोहोचले. काही कार्यक्रमात उद्घाटनाच्या सत्रात पारितोषिके दिली जातात, तर काही कार्यक्रमात आभाराच्या सत्रात. हे सर्व विचारात घेऊन सोलापूरवरून एक ट्रेन संध्याकाळी ६.३० ला निघणारी होती, तर दुसरी ट्रेन रात्री १०.३० ची होती. मी विचार केला जर आभाराच्या सत्रात पारितोषिक वितरण झाले तर आपण ६.३० पर्यंतही ट्रेन पकडायला पोहोचू शकणार नाही. त्यामुळे आपण १०.३० च्या ट्रेनचे टिकीट काढू या, जेणेकरून सोमवारी पहाटे मुंबईत उतरून घरी जाऊन सकाळी ८.३० पर्यंत कॉलेजमध्ये पोहोचता येईल! तो कार्यक्रम व्यवस्थित ५.३० ला संपला. आयोजकांनी विचारले, “तुमच्या हातात दोन पर्याय आहेत एक आत्ताच तुम्ही निघालात तर ६.३० पर्यंत सोलापूर रेल्वे स्टेशनला पोहोचाल कारण माझ्या ड्रायव्हरची ड्युटी सातला संपणार आहे. नाही तर आमच्या घरी येऊन जेवून साधारण ९ च्या सुमारास निघालात तरी तुम्हाला १०.३०ची ट्रेन आरामात मिळेल; परंतु टॅक्सीने तुम्हाला प्रवास करावा लागेल. मला स्वतःला तुमच्याबरोबर येता येणार नाही कारण मला आज भावाला अॅडमिट केले तिकडे रात्री त्याच्यासोबत थांबायचे आहे. मी सुज्ञ विचार केला की गाडी आहेच तर स्टेशनकडे निघून जावे. त्यांनी दिलेल्या गाडीतून मी सुखरूप स्टेशनवर पोहोचले. तिथे एकमेव वेटिंग रूम होती. तिथे गेले आणि बसले समोर एक जोडपे बसलेले होते. मी सहजच त्यांना विचारले, “तुमची ट्रेन कितीची आहे?” तेव्हा ते म्हणाले, “आमची ट्रेन ६.३० ची होती पण ती लेट झाली आहे. ” मी पाहिले तर स्टेशनवर पण तुरळकच माणसे दिसली होती. मी चष्मा लावला आणि मोबाईल बाहेर काढला आणि मला धक्काच बसला कारण माझी गाडी रात्री १०.३० च्या ऐवजी मध्यरात्री २.३० वाजता येत असल्याचा संदेश दिसला. एकंदरीत तिथे थांबणे प्रशस्त वाटत नव्हते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे दुसऱ्या दिवशी कॉलेजमध्ये बोर्डांच्या प्रॅक्टिकल एक्झाम सुरू होणार होत्या त्यामुळे कसेही करून मला कॉलेजमध्ये सकाळी साडेआठला पोहोचणे आवश्यक होते. माझ्या चेहऱ्यावरचा तणाव कदाचित समोरचे जोडपे निरखत असावे. त्या माणसाने विचारले, “काय झाले ताई?” मी म्हटले, “माझी ट्रेन लेट आहे. इथे काही बरी व्यवस्था दिसत नाही की मी थांबू शकेल उशिरापर्यंत. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे उद्या मला कोणत्याही परिस्थितीत कॉलेजमध्ये पोहोचणं भाग आहे.” तो माणूस म्हणाला, “ताई आमच्याबरोबर चला की आमच्या गाडीतून!” मी म्हटले, “कसं शक्य आहे ते? माझं तिकीट तर पुढच्या गाडीचं आहे. तर तो माणूस म्हणाला, “आमची मुलगी पाच वर्षाची आहे परंतु ती आईशिवाय झोपत नाही आणि गाडीमध्ये तर तिला आम्ही एकटीला झोपवूच शकत नाही तर तुम्ही तिच्या सीटवर झोपू शकता. तशीही आमची एक सीट रिकामीच राहणार आहे.” “ पण माझं टिकीट...? मी पुटपुटले. “बघा दहा मिनिटं आहेत अजून... तुम्ही पटकन जाऊन एक साधं सोलापूर मुंबई तिकीट काढून आणा कारण आता तुम्हाला कोणतेही रिझर्वेशन मिळणार नाही!” बाकी आपण टीसीशी काय ते बोलूया....”मी जेमतेम टिकीट काढून परतले. आम्ही त्यांनी रिझर्वेशन केलेल्या डब्यासमोर जाऊन उभे राहिलो ट्रेनमध्ये चढलो. त्या ट्रेनमध्ये टीसीला माझी परिस्थिती त्यांनी समजावून सांगितली. त्यांनी आमच्याकडून पैसे घेतले नाहीत. दुसऱ्या दिवशी सकाळी व्यवस्थित कॉलेजमध्ये पोहोचले. मला खूप लोकांनी मदत केली आहे, त्यांना परतफेड करू शकत नाही परंतु ती आठवण ठेवून मी दुसऱ्या कोणालातरी वेगळ्या प्रकारची मदत करण्याचा प्रयत्न नक्कीच करते!?pratibha.saraph@ gmail.com

Maharajswa Abhiyan : प्रशासकीय कामाचा ‘राजगड पॅटर्न’! महाराजस्व अभियान शिबिरात शेकडो प्रलंबित कामांचा निपटारा

Maharajswa Abhiyan : राजगड तालुक्यातील करंजावणे येथील शिबिरात लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाच्या समन्वयाने शेकडो कुटुंबांना मिळाला दिलासा.

Alandi News : इंद्रायणी काठी भक्ती की ‘मद्यशक्ती’? ५० वर्षांपासून खुलेआम दारूविक्री; धक्कादायक वास्तव समोर

Alandi News : इंद्रायणी घाटावर वृद्ध महिलेमार्फत राजरोस गावठी दारूची विक्री; सात मावळे संघटनेने स्टिंग ऑपरेशन करत प्रशासनाचा बुरखा फाडला.

अंधारात रात्री कसे दिसते?

कथा : प्रा. देवबा पाटीलसीता व नीता त्यांच्या संध्याकाळचा शाळेचा अभ्यास पूर्ण करून मावशीजवळ येऊन बसल्यात. त्यांचा आज गृहपाठ जास्त असल्याने त्यांना तो पूर्ण करायला जरा जास्तच वेळ लागला होता. तरी मावशीजवळ त्या आल्याने मावशीला त्यांना काही चारायचे आहे हे समजले. मावशी त्यांना घेऊन गच्चीवर गेली. त्यांच्या गप्पा सुरू झाल्या.गप्पा करता करता काळोख पडायला सुरुवात झाली. रस्त्यावरील प्रकाशदिवेसुद्धा चमचम करीत चमकू लागलेत. त्यांच्या तेजस्वी प्रखर प्रकाशाने घराची गच्ची न्हाऊन निघाली. त्या पथदिव्यांच्या चमचम प्रकाशामुळे ज्ञानार्जनात गुंग झालेल्या सीता-नीताचे डोळेसुद्धा एकदम दीपलेत. ते बघून “अशा प्रखर प्रकाशात आपले डोळे का दीपतात मावशी?” असा प्रश्न सीताने विचारलाच.“आणि उन्हातून घरात आल्यावर आपल्याला अंधारल्यासारखे का होते?” नीतानेही प्रश्न केला. मावशीने सांगण्यास सुरुवात केली, “आपल्या डोळ्यांत शिरणाऱ्या प्रकाशाचे नियंत्रण करण्याचे काम डोळ्यांतील भिंगापुढे असलेली बाहुली करत असते. नेहमीच्या सामान्य प्रकाशात ह्या बाहुलीचा एक ठरावीक आकार कायम असतो. ज्यावेळी प्रकाश हा अतिशय तीव्र किंवा प्रखर असतो त्यावेळी या बाहुलीचे छिद्र अगदी लहान होते. कमी प्रकाशात वा रात्री हे छिद्र आपोआप मोठे होऊन जास्त प्रकाश आत घेण्यास मदत करते. बाहुलीचा असा आकार बदलण्यास म्हणजे प्रकाशानुसार लहान-मोठे होण्यास काही कालावधी लागतो. आपण अचानक जेव्हा उन्हात किंवा तीव्र प्रकाशात जातो तेव्हा बाहुलीचा आकार योग्य प्रकारे लहान होईपर्यंत जो वेळ लागतो तेवढ्या वेळात बराचसा प्रखर प्रकाश डोळ्यांत शिरतो आणि डोळे दीपतात.” “तसेच उन्हातून घरात आल्यावरसुद्धा आधी उन्हाने मोठा झालेला बाहुलीचा आकार सुयोग्य प्रकारे लहान होण्यास किंचितसा वेळ लागत असल्याने त्या वेळात आधी मोठ्या असलेल्या बाहुलीला कमी प्रकाश मिळतो. त्यामुळे क्षणभर अंधारल्यासारखे होते.” मावशीने सांगितले.“मग रात्रीच्या अंधारात आपणास कसे दिसते?” नीतानेच विचारले.“कोणतीही वस्तू आपणास दिसण्यासाठी त्या वस्तूवरून प्रकाशाचे परावर्तन होऊन तो प्रकाश आपल्या डोळ्यांत शिरणे आवश्यक असते. रात्री अंधार असल्याने प्रकाश अतिशय मंद असतो व कधी कधी तर नसतोच. त्यामुळे आपणास अंधारात वस्तू दिसत नाही. पण आपण जर बराच वेळ अंधारात बसलो तर आपल्या डोळ्यांच्या बाहुल्या आपोआप थोड्या मोठ्या होतात. त्यामुळे तेथील प्रकाश मंद असला तरी आपल्या डोळ्यांत त्या प्रकाशाचे बरेचसे किरण शिरतात आणि आपल्याला अंधुकसे दिसायला लागते.” मावशीने उत्तर दिले.अशाच त्या त्याही दिवशी गच्चीवर गप्पा मारत असताना अचानक सीताचे लक्ष मावशीच्या तळहातांकडे गेले. मावशीचे हात मेंदीने चांगलेच रंगलेले, लाल झालेले होते. ते बघून सीता म्हणाली,‘मावशी तुझे हात तर मेंदीने चांगलेच रंगले आहेत गं. पण मावशी मेंदीची पाने हिरवी असूनही त्यामुळे हातापायांना लाल रंग कसा येतो?”मेंदीच्या पानांमध्ये लॉर्सोन नावाचे एक रंगद्रव्य असते. मेंदीमुळे हातापायांना येणारा लाल रंग या रसायनामुळे येतो. मेंदीची कोवळी पाने खुडून ती सुकल्यावर त्यांची वस्त्रगाळ पूड तयार करतात. त्याचा लगदा तयार होईल, अशा प्रमाणात त्यामध्ये पाणी व लिंबाचा रस टाकून ते मिश्रण रात्रभर भिजत ठेवतात. त्यामुळे पानांच्या पेशीतून ही रंगद्रव्ये मोकळी होऊन बाहेर पडतात. ज्यावेळी ती भिजवलेली मेंदी हातापायांना लावतात त्यावेळी आपल्या त्वचेच्या वरच्या थरातील पेशींतील रसायनासोबत तसेच नखं व केसांच्या मृत पेशींतील रसायनासोबतत्या मेंदीतील रंगद्रव्याची प्रकिया होते व त्वचेच्या वरच्या थरातील पेशींना, नखांच्या व केसांच्या मृत पेशींना ते रंगद्रव्य जाऊन चिकटते. त्यामुळे त्यांना लाल रंग प्राप्त होतो.” मावशीने खुलासेवार स्पष्टीकरण दिले. एवढ्यात मावशीला काकांचा फोन आला व त्यांच्या गप्पा बंद झाल्या.

Susgaon Accident : सुसगावात काळजाचा थरकाप! भरधाव मिक्सरने घेतला आणखी एका तरुणीचा बळी

Susgaon Accident : सुस-नांदे रोडवर टाटा मिक्सर ट्रकची दुचाकीला पाठीमागून भीषण धडक; १८ वर्षीय तरूणीचा उपचारादरम्यान मृत्यू, परिसरात संतापाची लाट.

Gas Price Hike : तुमचं किचन बजेट कोलमडणार? घरगुती सिलिंडर ६० रुपयांनी महागला..वाचा नवी दरवाढ

Gas Price Hike : घरगुती सिलेंडर ६० तर व्यावसायिक सिलेंडर ११५ रुपयांनी महागले; गॅस टंचाईच्या भीतीपोटी बुकिंगमध्ये वाढ झाल्याने काळाबाजार होण्याची शक्यता.

Parking Issue : निगडी प्रशासकीय संकुलात पार्किंगचा गोंधळ! कामासाठी येताय? मग ‘हे’नक्की वाचा

Parking Issue : निगडी येथील तहसील, दस्त नोंदणी आणि आधार केंद्रात नागरिकांची मोठी गर्दी; अपुऱ्या पार्किंगमुळे रस्त्यावरच वाहने लावण्याची वेळ, वाहतूक कोंडीत मोठी वाढ.

Pimpri Chinchwad Police : सांगवी पोलिसांची उल्‍लेखनीय कामगिरी! हरविलेले १३० मोबाईल मालकांना केले परत

Pimpri Chinchwad Police : वरिष्ठ निरीक्षक जितेंद्र कोळी यांच्या नेतृत्वाखालील टीमची उल्लेखनीय कामगिरी; 'CEIR' पोर्टलच्या माध्यमातून विविध राज्यांतून आणि शहरांतून मोबाईल हस्तगत.

PCMC News: शहरात भटक्या कुत्र्यांचा थरार! नगरसेवक संदीप वाघेरे आक्रमक; ‘या’अधिकाऱ्यांवर कारवाईची मागणी

PCMC News : शहरात कुत्र्यांच्या टोळ्यांचे साम्राज्य वाढल्याने नागरिकांची सुरक्षा धोक्यात आल्याचा आरोप करत संदीप वाघेरे प्रशासनाविरुद्ध मैदानात.

Pimpri Chinchwad News : प्रभाग १६ मध्ये डासांचा सुळसुळाट; पालिकेच्या दुर्लक्षामुळे नागरिक संतापले

Pimpri Chinchwad News : आरोग्य विभागाला नगरसेविका रेश्मा कातळे यांचे लेखी निवेदन; तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी.

Nitin Mittal: कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडियन इंडस्ट्री (CII) पुणे झोनच्या उपाध्यक्षपदी नितीन मित्तल यांची नियुक्ती

Nitin Mittal: नितीन मित्तल हे K-nest या अॅल्युमिनियम फॉर्मवर्क आणि बांधकाम तंत्रज्ञान क्षेत्रातील जागतिक दर्जाच्या कंपनीचे संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. २०१४ साली ५,००० चौरस फुटांच्या छोट्या कार्यशाळेतून सुरू झालेल्या या कंपनीने आज १० लाख चौरस फुटांचा विस्तार केला असून ती बहुराष्ट्रीय उद्योगात रूपांतरित झाली आहे.

West Bengal: राष्ट्रपती विरुद्ध मुख्यमंत्री! बंगालमध्ये राजकीय रणकंदन; पंतप्रधान मोदींचीही प्रतिक्रिया, नेमकं काय घडलं?

West Bengal: ९व्या आंतरराष्ट्रीय संताल परिषदेसाठी राष्ट्रपती मुर्मू शनिवारी बंगाल दौऱ्यावर आल्या. मात्र त्यांच्या स्वागतासाठी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी किंवा राज्य सरकारचे कोणतेही मंत्री उपस्थित नव्हते.

Suryakumar Yadav Reaction : ‘काहीतरी नवीन बोला यार!’सँटनरच्या ‘कमिन्स स्टाईल’आव्हानावर सूर्याने घेतली फिरकी, पाहा VIDEO

Suryakumar Yadav Reaction : भारतीय कर्णधार सूर्यकुमार यादवने सँटनरचे हे आव्हान फारसे गांभीर्याने न घेता त्याला मजेशीर टोला लगावला आहे.

NCP Crisis : राष्ट्रवादीत मोठा राजकीय भूकंप; सुनील तटकरेंचं नाव घेत अनेक बड्या पदाधिकाऱ्यांचे राजीनामे

NCP Crisis : राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) मधील अंतर्गत कलह चव्हाट्यावर आला आहे.

Chandrashekhar Bawankule : शक्तिपीठच्या भूसंपादनाबाबत मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा करून निर्णय घेणार; मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांची माहीती

महामार्गाच्या भूसंपादनातील मोजणी प्रक्रियेबाबत लवकरच मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासमवेत चर्चा करून निर्णय घेतला जाईल, अशी माहिती महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी दिली आहे.

Stock Market: युद्ध सुरुच राहिल्यास शेअर बाजार घसरणार! सरलेल्या आठवड्यात सेन्सेक्स 2,368 अंकांनी कोसळला

Stock Market: आठवड्याच्या पातळीवर सरलेल्या आठवड्यात मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक सेन्सेक्स 2,368 अंकांनी म्हणजे 2.91 टक्क्यांनी कोसळून 78,918 अंकावर बंद झाला. या आठवड्यात विस्तारित पाया असलेल्या राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा निर्देशांक निफ्टी 728 अंकांनी म्हणजे 2.89 टक्क्यांनी कोसळून 24,450 अंकावर बंद झाला.

Rohit Pawar : “तुम्ही स्वार्थी की अजितदादा प्रेमी?”; रोहित पवारांनी प्रफुल्ल पटेलांना घेरले

Rohit Pawar : २८ जानेवारी २०२६ रोजी झालेल्या अजित पवार यांच्या विमान अपघातानंतर रोहित पवार यांनी प्रफुल्ल पटेल यांच्यावर संशय व्यक्त केला आहे.

Finance Ministry Report: युद्ध लांबल्यास भारतात महागाई वाढेल!

Finance Ministry Report: 1991 मध्ये ज्याप्रमाणे खनिज तेलाच्या किमती मध्यपूर्वेतील घडामोडीमुळे वाढल्या होत्या. तसा प्रकार युद्ध रेंगाळल्यास होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत जागतिक ऊर्जा व्यवस्थेवर याचा परिणाम होऊ शकतो असे स्पष्ट करण्यात आले.

Thalapathy Vijay: “मला घरात येऊ दिले जात नाही”; अभिनेते थलपती विजयच्या पत्नीची नवी याचिका

Thalapathy Vijay: हा वाद एप्रिल २०२१ मध्ये सुरू झाला, जेव्हा विजय यांचे एका अभिनेत्रीशी विवाहबाह्य संबंध असल्याचे संगीता यांना समजले. अनेकदा समजावण्याचा प्रयत्न केला, मात्र विजय यांनी दाद दिली नाही.

उद्धव ठाकरेंचा दणका! तीन नगरसेवकांना अंतिम नोटीस; आता थेट कारवाई होणार?

Uddhav Thackeray :

Narendra Modi : गॅस सिलिंडरवरून राजकारणाचा भडका ! ‘या’नेत्याने केली मोदींच्या राजीनाम्याची मागणी

गॅस सिलिंडर दरवाढीवरून राजकारणाचा भडका उडाला आहे. विरोधकांनी केंद्र सरकार आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (Narendra Modi) यांच्यावर टीकेची जोरदार झोड उठवली आहे.

Suryakumar Yadav PC : वरुण चक्रवर्तीला मिळणार डच्चू? सूर्याने प्लेइंग-११ बाबत राखलं सस्पेन्स; म्हणाला, ‘सगळंच आधी कसं सांगू?

Suryakumar Yadav PC : या मोठ्या लढतीसाठी टीम इंडिया पूर्णपणे सज्ज असून खेळाडूंमध्ये कमालीचा उत्साह असल्याचे त्याने नमूद केले.

मोठा फेरबदल..! ३७ IPS अधिकाऱ्यांच्या तडकाफडकी बदल्या, कोणाला कुठे मिळाली नवी जबाबदारी?

IPS Transfers 2026 :

महाराष्ट्र तापणार! पुढील काही दिवस धोक्याचे, हवामान विभागाचा इशारा

IMD Weather Forecast : भारतीय हवामान विभागाने (IMD) महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान आणि दक्षिण भारतात उष्णतेच्या लाटेचा इशारा दिला आहे.

महाराष्ट्राचा हरित निर्देशांक सुधारला

मुंबई : औद्योगिक आणि आर्थिक प्रगतीचा वेग कायम राखतानाच महाराष्ट्र राज्याने पर्यावरण संवर्धनाच्या क्षेत्रातही देशात आपला दबदबा निर्माण केला आहे. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या राज्याच्या आर्थिक पाहणी अहवालानुसार, वृक्ष आच्छादनामध्ये महाराष्ट्र देशात प्रथम क्रमांकावर असून, किनारपट्टीच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या कांदळवन क्षेत्रातही राज्याने लक्षणीय प्रगती केली आहे. भारताच्या एकूण कांदळवन क्षेत्रापैकी ६.३ टक्के क्षेत्र एकट्या महाराष्ट्रात आहे.आर्थिक सर्वेक्षण (२०२५-२६) अहवालानुसार, राज्यात राबवण्यात आलेल्या विविध वनीकरण मोहिमा आणि शहरी वृक्षारोपण प्रकल्पांमुळे महाराष्ट्राचा हरित निर्देशांक सुधारला आहे. केवळ घोषित वनक्षेत्रातच नव्हे, तर वनक्षेत्राबाहेरील वृक्षांच्या वाढीमध्येही राज्याने आघाडी घेतल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. शहरांमधील वाढते काँक्रीटीकरण आणि विकासाचे प्रकल्प सुरू असतानाच, दुसरीकडे वृक्षारोपणाचे संतुलन साधण्यात प्रशासनाला यश आल्याचे हे निदर्शक आहे.राज्याच्या ७२० किमी लांबीच्या किनारपट्टीचे चक्रीवादळे आणि अन्य नैसर्गिक आपत्तींपासून संरक्षण करणाऱ्या कांदळवनांच्या संवर्धनात महाराष्ट्र आता देशात अग्रेसर ठरला आहे. देशातील एकूण कांदळवन क्षेत्रापैकी ६.३ टक्के क्षेत्र एकट्या महाराष्ट्रात आहे. 'भारतीय वन कायदा, १९२७' च्या कलम २० नुसार, राज्यातील सुमारे ११ हजार ५४८ हेक्टर कांदळवन क्षेत्राला 'राखीव वन' म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. त्यामुळे या क्षेत्राला कायदेशीर संरक्षण मिळाले आहे.राज्यातील किनारपट्टीवरील पाच जिल्ह्यांमध्ये (पालघर, ठाणे, रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग) १९९ गावांमध्ये 'कांदळवन संवर्धन व उपजीविका निर्मिती योजना' २०१७ पासून प्रभावीपणे राबवण्यात येत आहे. या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे यात स्थानिक समुदायाचा सक्रिय सहभाग आहे. २०२४-२५ मध्ये या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांनी २.७३ कोटी रुपयांचा नफा मिळवला होता. तर चालू आर्थिक वर्षात (२०२५-२६) डिसेंबरपर्यंतच लाभार्थ्यांनी २.९८ कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळवले आहे. कांदळवन क्षेत्राचा विस्तार करतानाच खेकडा पालन, पिंजऱ्यातील मत्स्यशेती, कालवे व शिंपले पालन आणि पर्यावरणपूरक पर्यटनाच्या माध्यमातून स्थानिकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.आकडेवारी काय सांगते?एकूण कांदळवन क्षेत्र - ३१५.०९ चौ. किमीनूतन लागवड (२०२५-२६) - ४०५.४६ हेक्टर (डिसेंबरपर्यंत)

पश्चिम आशियातील युद्धाचा साखर उद्योगाला फटका

नवी दिल्ली : अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धाचा भडका आता देशातील साखर उद्योगापर्यंत पोहोचला आहे. युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक बाजारपेठेतील अनिश्चितता आणि सागरी वाहतुकीतील अडथळ्यांमुळे भारताची साखर निर्यात जवळपास ठप्प झाली आहे. याचा मोठा परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होणार असून, १५ लाख टन साखरेचा अतिरिक्त साठा शिल्लक राहण्याची भीती निर्माण झाली आहे.युद्धाच्या ज्वाळांमुळे आंतरराष्ट्रीय निर्यातीचे मार्ग असुरक्षित झाले आहेत. वाहतूक विस्कळित झाल्याने साखरेची निर्यात मंदावली आहे. मागील वर्षी सरकारने १० लाख टन निर्यातीचा कोटा दिला होता, त्यापैकी केवळ ८ लाख टन साखर निर्यात होऊ शकली होती. यंदा परिस्थिती त्याहूनही गंभीर होण्याची चिन्हे आहेत. यंदा देशभरात २९५ ते ३०० लाख टन साखरेचे उत्पादन अपेक्षित आहे. मात्र एकंदरीत पाहता आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे दर सध्या प्रति क्विंटल ३,६०० ते ३,७०० रुपयांच्या दरम्यान आहेत. गेल्या वर्षी याच काळात हे दर ४,५०० रुपयांपर्यंत होते. यामुळे दरातील घसरण दिसून येत आहे.दरम्यान साखरेची निर्यात न झाल्यामुळे कारखान्यांकडे साठा पडून राहील. यामुळे कारखान्यांची तरलता कमी होऊन ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची देणी थकण्याची शक्यता आहे. निर्यातीचे मार्ग लवकर मोकळे न झाल्यास साखर कारखाने मोठ्या आर्थिक संकटात सापडू शकतात. यावर्षी निर्यात कोटा वाढवून २० लाख टन करण्यात आला असला तरी आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीमुळे निर्यातीत युद्धामुळे मोठी घट होण्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. साखरेचा पुरवठा वाढल्यामुळे दरावर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. पूर्वी देशात साखरेचा वार्षिक खप सुमारे ३०० लाख टनांच्या आसपास होता. यावर्षातील पहिल्या सहा महिन्यांतील विक्रीचा कल पाहता यावर्षी साखरेचा एकूण खप २७० लाख टनांच्या आसपास राहण्याची शक्यता आहे. सहा महिन्यांच्या कालावधीत सुमारे १३३ लाख टन साखर विक्री झाली आहे. पुढील काळात विक्री झाली तर वर्षभरातील खप अंदाजे २७० लाख टनांपर्यंत राहू शकतो, असा अंदाज साखर क्षेत्रातील अभ्यासक दिलीप पाटील यांनी व्यक्त केला आहे. देशातील अंदाजे साखर उत्पादन २९५ ते ३०० लाख टन अपेक्षित साखर निर्यात कोटा: २० लाख टन आतापर्यंत झालेली निर्यात : सुमारे ४ लाख टन एकूण अपेक्षित निर्यात (करारांमुळे): जास्तीत जास्त ५ लाख टन देशांतर्गत बाजारात राहणारी अतिरिक्त साखर : सुमारे १५ लाख टनमागील वर्षाची निर्यात स्थिती : सरकारने दिलेला निर्यात कोटा १० लाख टन आणि प्रत्यक्ष निर्यात ८ लाख टनसाखर उद्योगाला यंदा सुमारे २० लाख टन साखर निर्यात करण्याची परवानगी आहे; परंतु प्रत्यक्षात आतापर्यंत केवळ सुमारे चार लाख टन साखरेचीच निर्यात झाली आहे. अगोदरच दर कमी होते, त्यात आता युद्धाच्या परिणाम निर्यातीवर होणार आहे. - दिलीप पाटील, सहअध्यक्ष, इंडियन फेडरेशन ऑफ ग्रीन एनर्जीजागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या युद्धांचा परिणाम साखर उद्योगावरही होणार असून, मध्य आशिया परिसरातील तणाव आणि सुएझ कालव्यातील वाहतुकीवरील परिणामामुळे आंतरराष्ट्रीय सामुद्री वाहतूक विस्कळीत झाली आहे. त्यामुळे साखरेच्या निर्यातीला फटका बसला आहे. - अजित चौगुले, कार्यकारी संचालक, वेस्ट इंडियन शुगर मिल्स असोसिएशन (विस्मा)विमानांचे तिकीट दर ६० ते ८० टक्क्यांनी वधारलेइस्रायल-अमेरिका आणि इराण युद्धामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव प्रचंड वाढला आहे. याचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासावर झाला आहे. गेल्या आठवडाभरात भारतातून युरोपला जाणाऱ्या विमानांच्या भाड्यात ४० टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली असून दुबई मार्गावरील तिकीट दर ६० ते ८० टक्क्यांनी वधारले आहेत. पुढील १५ दिवसांत प्रवास बुक करणाऱ्यांना भाडेवाढीचा सामना करावा लागत आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार विमान उड्डाणे मर्यादित असल्याने भारत-दुबई कॉरिडॉरवर एकेरी प्रवासाचे भाडे ८० टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे. या आठवड्यात मोठ्या प्रमाणात उड्डाणे रद्द झाली असून, त्यापैकी ५० ते ६५ टक्के उड्डाणे केवळ दुबई मार्गावरील आहेत. युरोपीय देशांचा विचार करता, जर्मनी आणि पोर्तुगालसाठीचे भाडेही प्रचंड वाढले आहे. दिल्ली-फ्रँकफर्ट मार्गावरील इकॉनॉमी क्लासचे सर्वात स्वस्त तिकीट तब्बल दीड लाख रुपयांपर्यंत पोहोचले आहे.युद्धामुळे राज्यातील औषध कंपन्यांना फटकाआखाती देशांमध्ये सुरू असलेल्या युद्धाचे चटके वेगवेगळ्या देशांना आणि क्षेत्रांना बसायला सुरुवात झाली आहे. राज्यातील औषध कंपन्यांना अडीच हजार ते पाच हजार कोटींपर्यंत नुकसान होण्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. फार्मास्युटिकल्स एक्सपोर्ट प्रमोशन कौन्सिल ऑफ इंडियाने (फार्मेक्सिल) दिलेल्या माहितीनुसार, हिंदुस्थानातील औषध कंपन्यांची एकूण निर्यातीत ५.५८ टक्के भागीदारी आहे. संयुक्त अरब अमिरात (यूएई), सौदी अरब, ओमान, कुवेत आणि यमन यांसारख्या देशांतील प्रमुख बाजारपेठा या राज्यातील स्वस्त आणि जेनेरिक औषधांवर अवलंबून आहेत. जॉर्डन आणि लिबिया या देशांतही निर्यात वाढली आहे. सध्या युद्धामुळे आयात आणि निर्यात दोन्हींसाठी ४ हजार ते ८ हजार डॉलरपर्यंत अतिरिक्त शुल्क मोजावे लागत आहेत. त्यामुळे कंपन्यांवर मोठा दबाव वाढला आहे. पश्चिम आशिया संकटामुळे मार्चमध्ये निर्यात पूर्णपणे ठप्प झाली आहे.

आस्थापन खर्च कमी करण्यासाठी पदे रिक्त ठेवू नका

स्थायी समिती अध्यक्षांनी दिले पालिका प्रशासनाला निर्देशमुंबई : मुंबई महापालिकेत मागील चार वर्षांमध्ये प्रशासकाची सत्ता असल्यामुळे त्यांनी आपल्या काळात महापालिकेच्या कारभाराची घडीच विस्कटून टाकली. आजही अनेक विभाग आणि खात्यांमध्ये कर्मचारी,अधिकारी,अभियंते यांची अनेक पदे रिक्त आहे. जर ही पदेच रिक्त असतील तर त्या विभागाचे, खात्याचे काम कसे होईल आणि आम्हा नगरसेवकांची कामे तरी कशी होतील असा सवाल स्थायी समितीच्या बैठकीत नगरसेवकांनी केला. त्यामुळे आस्थापना खर्च कमी करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांमध्ये कपात करू नका असे निर्देश प्रशासनाला देत स्थायी समिती अध्यक्ष प्रभाकर शिंदे यांनी, त्यामुळे आता प्रत्येक खाते आणि विभाग याचा आढावा घेवून पदे भरण्याचा प्रयत्न केला जाईल असे आश्वासन त्यांनी सदस्यांना दिले.मुंबई महापालिकेच्या स्थायी समितीच्या बैठकीत पी उत्तर विभागाच्या विभाजनानंतर न व्याने निर्माण झालेल्या पी पूर्व विभागाकरता नव्याने निर्माण केलेले प्रशासकीय अधिकारी व सहायक मुख्य पर्यवेक्षक या संवर्गातील हंगामी पदे पुढे चालू ठेवण्याचा प्रस्ताव मंजुरीला आला असता उबाठाच्या नगरसेविका श्रध्दा जाधव यांनी परवाना विभागातील अनेक पदे रिक्त आहेत, अभियंत्यांची पदे रिक्त आहेत. प्रशासकीय अधिकारी नाहीत. मागील चार वर्षांत अनेक कर्मचारी व अधिकारी सेवा निवृत्त झाल्यानंतर तिथे कुणाला बढती गेली नाही कि त्या रिक्त पदांवर कुणी नवीन भरती केली गेली नाही. त्यामुळे याची चौकशी करून ही पदे भरण्याचा प्रयत्न व्हावा अशी मागणी केली. तर यावर बोलतांना सभागृहनेते गणेश खणकर यांनी विभागांमध्ये दोन दुय्यम अभियंता एक कनिष्ठ अभियंता अशी स्थिती आहे. त्यामुळे महापालिकेच्य विविध आस्थापनांमधील किती कर्मचारी,अधिकारी सेवा निवृत्त झाले आणि किती पदे भरली याची माहिती घ्यायला हवी. एवढेच काय तर लेखापरिक्षण विभागात १ मंजूर पदे आहेत,पण सध्या केवळ ४०० कर्मचारी कार्यरत आहेत. आज जलअभियंता, इमारत कारखाना विभागात कुणीही जायला तयार नाही. त्यामुळे ही परिस्थिती गंभीर आहे. तर भाजपचे प्रकाश दरेकर यांनी प्रशासनाची एवढी उदासिनका का सवाल करत मी ज्या प्रभाग समितीचा अध्यक्ष झालो आहे, तेथील प्रशासकीय कार्यालयांना प्रभारीच सहायक आयुक्त असल्याचे सांगितले. यावर झालेल्या चर्चेत यामिनी जाधव, डॉ सईदा खान यांनी भाग घेत महापालिकेतील रिक्त पदांबाबत आणि कामकाजावर होणाऱ्या परिणामाबाबत तीव्र नाराजी व्यक्त केली.यावर स्थायी समिती अध्यक्ष प्रभाकर शिंदे यांनी यासर्व खात्यांचा सखोल आढावा घेतला जाईल. स्थायी समितीच्या अखत्यारित महापालिका सचिव आणि मुख्य लेखापरिक्षक हे विभाग आहेत. १९९७ पासून मी नगरसेवक असून त्यातील दोन वर्षे सोडली तर स्थायी समिती सदस्य होतो. त्यावेळी तत्कालिन मुख्य लेखापरिक्षक हे स्थायी समिती सदस्यांना अर्थसंकल्प समजून सांगायचे. महापालिका सचिव विभागात अजेंडा वाटताना विभागाची त्रेधातिरपीट उडत आहे. त्यामुळे महापालिकेत आस्थापना खर्च कमी करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांची पदे भरली जात नसून यासाठी कडक पावले उचलावीच लागतील असेही त्यांनी सांगितले.

Donald Trump : ट्रम्प यांच्या हत्येच्या कट रचणाऱ्या पाकिस्तानी नागरिकाला अटक

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांची हत्या करण्याचा कट केल्याबद्दल इराणशी संबंधित असलेल्या पाकिस्तानी नागरिकाला दोषी ठरवण्यात आले आहे.

IND vs NZ Final Pitch : भारत-न्यूझीलंड फायनलपूर्वी अहमदाबादच्या खेळपट्टीबाबत मोठी अपडेट समोर; बॅट्समनची चंगळ की बॉलर्सचा दबदबा?

IND vs NZ Final Pitch :

Karad News : उंडाळे येथे मातीचा ढिगारा अंगावर कोसळून दोन मजुरांचा मृत्यू

Karad News :

Alandi: आळंदीतील जाहूरकर महाराज संस्था तात्काळ बंद; 12 वर्षीय मुलीवर शोषणाचे प्रकरण उघड, 47 बालकांचे शासकीय बालगृहात पुनर्वसन

Alandi: आज सकाळी ११ वाजता मुख्याधिकारी माधव खांडेकर यांच्या नेतृत्वात नगरपरिषद अधिकारी, आळंदी दामिणी महिला पोलीस पथक आणि जिल्हा बाल संरक्षण कक्षाचे अधिकारी यांनी संस्थेची प्रत्यक्ष पाहणी केली. या पाहणीत अनेक गंभीर त्रुटी आढळल्या.

Mamata Banerjee : मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांचा मास्टरस्ट्रोक ! केली ‘ही’मोठी घोषणा

पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभा निवडणुकीचे वारे वाहू लागताच मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी (Mamata Banerjee) यांनी मास्टरस्ट्रोक खेळला आहे.

Rajya Sabha elections: राज्यसभा निवडणूक कशी होते? मते कशी मोजली जातात? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया

Rajya Sabha elections: लोकसभा निवडणुकीत १८ वर्षांवरील नागरिक थेट मतदान करतात, मात्र राज्यसभेत मतदान करण्याचा अधिकार फक्त राज्य विधानसभेच्या सदस्यांना असतो. हे मतदान एकल हस्तांतरणीय मताद्वारे (सिंगल ट्रान्सफरेबल व्होट) पद्धतीने होते.

Maoists Surrender : तेलंगणाचे मुख्यमंत्री ए. रेवंत रेड्डी यांच्यासमोर 130 माओवाद्यांचे आत्मसमर्पण

केंद्र सरकारने दिलेल्या ३१ मार्चच्या अंतिम मुदतीपूर्वी शनिवारी तेलंगणाचे मुख्यमंत्री ए रेवंत रेड्डी यांच्यासमोर १३० माओवाद्यांनी आत्मसमर्पण (Maoists Surrender) केले आहे.

'फडणवीस सरकारने शेतकरी कर्जमाफीचे आश्वासन पाळले, उद्धव सरकारने शेतकऱ्यांना कवडीचीही मदत दिली नव्हती'

मुंबई : अर्थसंकल्प आणि शेती यातील शून्य ज्ञान असलेले संजय राऊत शुक्रवारी सादर झालेल्या अर्थसंकल्पावर टीका करत आहेत हा मोठा विनोद आहे. नजिकच्या काळात कुठल्याही निवडणुका नसतानाही भाजपा महायुती सरकारने कर्जमुक्तीचे वचन पाळले आहे. उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील महाविकास आघाडीचे सरकार हे शेतकऱ्यांची फसवणूक करणारे सरकार होते अशी खरमरीत टीका भारतीय जनता पार्टीचे मुख्य प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी शुक्रवारी केली. भाजपा प्रदेश कार्यालयात झालेल्या पत्रकार परिषदेत ते बोलत होते. मविआच्या अडीच वर्षांच्या कार्यकाळात शेतक-यांना फुटकी कवडी देखील देण्यात आली नव्हती याची आठवण करून देत बन यांनी कर्जमाफीची अंमलबजावणी होणार असल्याची ग्वाही दिली.बन म्हणाले की, अर्थसंकल्पात शेतक-यांना दिलासा देत ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी पीककर्ज थकित असलेल्या पात्र शेतकर्‍यांना दोन लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी घोषित करण्यात आली आहे. भाजपा महायुती सरकार हे मविआ सरकार सारखे कागदी घोडे नाचवणारे सरकार नसून शब्दाला जागणारे सरकार आहे. अर्थसंकल्पातील घोषणा अंमलात नक्की आणली जाणार अशी ग्वाही बन यांनी दिली. मविआ सरकराने केलेली कर्जमाफी फसवी होती. कोकणात वादळामुळे पिडीत शेतकऱ्यांना दिलेले मदतीचे आश्वासनही हवेत विरले होते असा टोला त्यांनी लगावाला. याउलट एकनाथ शिंदे महायुती सरकारमध्ये मुख्यमंत्री झाल्यानंतर त्यांनी कर्जमाफी केली. भाजपा महायुती सरकारने शेतक-यांना मोफत वीज, सिंचन सुविधा, शेततळे, कृषी पंप, सौर पंप, शेतकऱ्यांना अवजारे अनुदानावर देणे यांसारख्या सुविधा दिल्या. शेतक-यांच्या उत्पादनांना हमीभाव मिळावा यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकार प्रयत्नशील आहे. मात्र उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री असताना त्यांनी शेतकऱ्यांसाठी कोणती नवी योजना सुरू केली होती याची माहिती राऊतांनी द्यावी असे आव्हान ही त्यांनी दिले.विरोधकांना चपराक लगावणारा अर्थसंकल्पराज्यातील सर्वसामान्य जनतेचे हित साधत राज्याला विकासाच्या मार्गावर गतीने घेऊन जाणारा अर्थसंकल्प मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सादर केला आहे. सर्वदूर विकास आणि राज्याची प्रगती पाहता राऊत आणि आदित्य ठाकरे यांची पोटदुखी आणिकच बळावली असल्याचा टोमणा बन यांनी लगावला. पायाभूत सुविधा विकास हा गतीने करण्यासाठी या अर्थसंकल्पात अनेक नव्या प्रकल्पांची घोषणा आणि जुने प्रकल्प वेगाने पूर्ण करण्यासाठी निधीची तरतूद केली आहे. मात्र मुंबई महापालिकेमध्ये २५ वर्षे ठेकेदारांचे भले करणा-या उबाठा गटाला सगळीकडे ठेकेदारच दिसत असल्याने हा ठेकेदारांचा अर्थसंकल्प असल्याचे भासते अशी खिल्ली त्यांनी उडवली. हा अर्थसंकल्प ठेकेदारांचा नाही, तर विरोधकांना चपराक लगावणारा अर्थसंकल्प आहे अशी टीका त्यांनी केली.महायुतीचे सरकार असेपर्यंत लाडकी बहीण योजना सुरूच रहाणारभाजपा महायुतीचे सरकार कायम लाडक्या बहिणींच्या मागे खबंरपणे उभे आहे. लखपती दीदी, लाडकी बहीण योजनेने महिलांचा स्वाभिमान जपला. या उलट उबाठा गट आणि काँग्रेसच्या वतीने लाडकी बहीण योजना बंद करण्याचे प्रयत्न करण्यात आले. मात्र लाडकी बहीण योजना ना उद्धव ठाकरे, ना संजय राऊत, ना काँग्रेसचे सुनील केदार बंद करू शकतात असे बन यांनी ठणकावून सांगितले.

आनंदाची बातमी, मुंबईचे ससून बंदर होणार 'ग्लोबल'

जगातील सर्वोत्तम बंदर बनविण्याचा मंत्री नितेश राणे यांचा संकल्प; फिनलंडच्या मदतीने कायापालट करणारमुंबई : मुंबईतील ऐतिहासिक आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या असलेल्या ससून मासेमारी बंदराला जगातील सर्वोत्तम बंदर बनविण्याच्या दृष्टीने राज्य शासनाने मोठे पाऊल उचलले आहे. ससून डॉकचा चेहरामोहरा बदलण्यासाठी फिनलंडमधील कंपन्यांसोबत महाराष्ट्र मत्स्योद्योग विकास महामंडळाने सामंजस्य करार केला असून, यामुळे हे बंदर आधुनिक, स्वच्छ आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या शाश्वत होईल, असा विश्वास मत्स्यव्यवसाय मंत्री नितेश राणे यांनी व्यक्त केला. हॉटेल ताज पॅलेस येथे आयोजित कार्यक्रमात फिनलंडमधील हेल्वर, मिरासिस आणि रिव्हर रीसायकल या तीन कंपन्यांसोबत हा करार करण्यात आला. याप्रसंगी फिनलंडचे वाणिज्यदूत एरिक अफ हॅलोस्ट्रॉम, इंग्लंडच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे राज्य सचिव जुका सोलोवारा, राज्याचे मत्स्य व्यवसाय सचिव एन. रामास्वामी, आयुक्त विजय सूर्यवंशी, व्यवस्थापकीय संचालक प्रकाश खपाले आदी मान्यवर उपस्थित होते.यावेळी मंत्री नितेश राणे म्हणाले की, मुंबई पोर्ट ट्रस्टच्या मालकीचा जुना ससून डॉक आणि केंद्र-राज्य शासनाच्या अखत्यारीतील नवीन डॉक हे मासेमारी समुदायासाठी महत्त्वाचे आर्थिक केंद्र आहे. येथे १ हजार ५६० नोंदणीकृत नौका असून वार्षिक सरासरी ५० ते ६० हजार मेट्रिक टन मासळीची उलाढाल होते. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली ससून डॉकला जागतिक मानकांनुसार आदर्श बंदर बनवणे हे आमचे ध्येय आहे, असे त्यांनी सांगितले. ससून डॉक परिसरात गेल्या काही काळापासून मोठ्या प्रमाणावर सुधारणा करण्यात आल्या आहेत. यात प्रामुख्याने नेट मेंडिंग शेड, वर्कशॉप, भूमिगत पाण्याची टाकी, संरक्षण भिंत आणि सुरक्षा रक्षक घरांचे नूतनीकरण आदी कामांचा समावेश आहे. त्याचप्रमाणे बर्फ संयंत्र, घाटाच्या भिंतीचे मजबुतीकरण, मच्छिमारांसाठी विश्रांती कक्ष आणि आधुनिक लिलाव हॉलची कामे प्रगतीपथावर आहेत.https://www.youtube.com/shorts/cC-VFxkGXVsप्लास्टिक कचऱ्याचा पुनर्वापर होणारफिनलंडमधील तीनही कंपन्यांच्या सहकार्याने ससून डॉक अधिक सुरक्षित आणि आधुनिक केले जाणार आहे. यात प्रामुख्याने प्लास्टिक कचरा पुनर्वापर, टाकून दिलेल्या मासेमारी जाळ्यांचे व्यवस्थापन आणि प्रगत नेट दुरुस्ती प्रणालीवर भर दिला जाईल. तंत्रज्ञानाचा विस्तार आणि डिजिटायझेशनद्वारे मच्छिमार समुदायाची प्रगती साधण्याचा शासनाचा मानस असल्याचे मंत्री राणे यांनी स्पष्ट केले. ससून डॉकला केवळ पायाभूत सुविधांपर्यंत मर्यादित न ठेवता, ते प्रगती, नावीन्य आणि समृद्धीचे प्रतीक बनविण्यासाठी आम्ही वचनबद्ध आहोत, अशी ग्वाही त्यांनी दिली.

Mitchell Santner Statement : ‘आमच्या विजयाने कोणी दुखावलं तरी मला अडचण नाही!’फायनलपूर्वी सँटनरने भारताला डिवचलं, पाहा VIDEO

Mitchell Santner Statement : या ऐतिहासिक सामन्यापूर्वी झालेल्या पत्रकार परिषदेत न्यूझीलंडचा कर्णधार मिचेल सँटनरने भारतीय संघाला आणि कोट्यवधी चाहत्यांना थेट आव्हान दिले आहे.

Uday Umesh Lalit : करारांची पूर्वतपासणी केल्यास हजारो कोटींची बचत शक्य; माजी सरन्यायाधीश यू.यू. लळित यांचे मोठे वक्तव्य

पायाभूत सुविधांच्या करारांवर स्वाक्षरी करण्यापूर्वी त्यांचे सरकारी यंत्रणेमार्फत सखोल स्क्रिनिंग (तपासणी) केल्यास भविष्यातील महागडे लवाद वाद टाळता येतील आणि सार्वजनिक तिजोरीतील हजारो कोटी रुपये वाचवता येतील, असे प्रतिपादन भारताचे माजी सरन्यायाधीश उदय लळित (Uday Umesh Lalit) यांनी शनिवारी केले.

Pune Crime News : पुण्यात मोबाईल हिसकावणाऱ्या परप्रांतीय टोळीचा पर्दाफाश; आठ मोबाईल व चोरीची बाईक जप्त

Pune Crime News : पुणे शहरात धुमाकूळ घालणाऱ्या परप्रांतीय मोबाईल चोरांच्या टोळीला पोलिसांनी अटक केली आहे.

Hurun Rich List 2026: अंबानी की अदानी? कोण आहे 2026 मध्ये भारताचा सर्वात श्रीमंत व्यक्ती; पहा ह्युरुनची धक्कादायक यादी.

Hurun Rich List 2026: एकूण भारतीय अब्जाधीशांची संपत्ती मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे १०% वाढून ११२.६ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. यातील १९९ अब्जाधीशांची संपत्ती वाढली, तर १०९ जणांच्या संपत्तीत घट किंवा स्थिरता दिसून आली.

दुबई विमानतळ बंद, विमानवाहतूक ठप्प

दुबई : अमेरिका - इस्रायल विरुद्ध इराण असे युद्ध पश्चिम आशियात सुरू आहे. इराणने अमेरिकेच्या सैन्याचे तळ ज्या देशांमध्ये आहेत त्या अरब देशांतील महत्त्वाच्या ठिकाणांनाही लक्ष्य केले आहे. या युद्धाचे परिणाम दिसू लागले आहे. पश्चिम आशियात २८ फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू झालेल्या या युद्धाने आता आठव्या दिवसांत प्रवेश केला आहे. दोन्ही बाजू आक्रमक असून एकमेकांविरोधात हल्ले करत आहेत. युद्ध सुरू असतानाच शत्रूचे मानसिकदृष्ट्या खच्चीकरण करण्यासाठी अपप्रचाराची मोहीम दोन्ही बाजूने जोरात चालवली जात आहे. या अशांत आणि अस्थिर वातावरणामुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण असतानाच दुबईतून एक चिंता वाढवणारी बातमी आली आहे.दुबईचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ पुढील आदेशापर्यंत बंद ठेवण्याचा निर्णय झाला आहे. दुबईच्या विमानतळावर सकाळीच इराणच्या क्षेपणास्त्राचे तुकडे पडले. यानंतर खबरदारीचा उपाय म्हणून दुबईचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ पुढील आदेशापर्यंत बंद ठेवत असल्याचे जाहीर करण्यात आले.इराणने दुबईवर सकाळी क्षेपणास्त्राद्वारे हवाई हल्ला केला, त्यावेळी क्षेपणास्त्रविरोधी क्षेपणास्त्राने इराणचे क्षेपणास्त्र हवेतच नष्ट केले. या नष्ट झालेल्या क्षेपणास्त्राचे तुकडे दुबईच्या विमानतळावर पडले. क्षेपणास्त्राचे तुकडे पडताच विमानतळाव भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. खबरदारीचा उपाय म्हणून विमानतळ प्रशासनाने पुढील आदेशापर्यंत दुबईचे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ठेवत असल्याचे जाहीर केले. विमानतळ बंद असल्यामुळे या विमानतळावरून होणारी विमानवाहतूक ठप्प आहे. अखेरच्या वृत्तानुसार विमानतळ अंशतः सुरू करण्यात आले आहे. प्रवाशांना आपल्या विमान कंपनीशी संपर्कात राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. जोपर्यंत तुमची एअरलाईन स्वतः संपर्क करून फ्लाईट कन्फर्म असल्याचे सांगत नाही, तोपर्यंत विमानतळाच्या दिशेने येऊ नका, असे प्रवाशांना सांगण्यात आले आहे. युद्धाच्या परिस्थितीमुळे उड्डाणांच्या वेळा सतत बदलत आहेत. ठराविक उड्डाणे दुबई आंतरराष्ट्रीय आणि अल मकतूम विमानतळावरून ऑपरेट केली जात आहेत.

Iran Israel War : इराणच्या राष्ट्राध्यक्षांनी फेटाळून लावली अमेरिकेची बिनशर्त आत्मसमर्पणाची मागणी

पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी अमेरिकेच्या बिनशर्त आत्मसमर्पणाच्या मागण्यांना स्पष्टपणे नाकारले आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, अशी अपेक्षा करणे हे एक स्वप्न आहे जे कधीही पूर्ण होणार नाही. सरकारी टीव्हीवर प्रसारित झालेल्या रेकॉर्ड केलेल्या संदेशात त्यांनी अमेरिकेवर तीव्र हल्ला चढवला आणि म्हटले की इराण कोणत्याही दबावापुढे झुकणार नाही.अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला शरणागती पत्करण्याचे आवाहन केले. ट्रुथ सोशलवरील एका पोस्टमध्ये ट्रम्प म्हणाले, इराण पूर्णपणे शरणागती पत्करत नाही तोपर्यंत राजनैतिक संधी नाही. ट्रम्प म्हणाले की, ते बिनशर्त शरणागती पत्करल्याशिवाय इराणशी वाटाघाटी करणार नाहीत. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी इराणला येणाऱ्या बॉम्बस्फोट मोहिमेचा इशाराही दिला आहे. अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, पुढील हल्ला आठवडाभर चाललेल्या संघर्षातील सर्वात तीव्र असेल. अमेरिकेने इस्रायलला १५१ दशलक्ष डॉलर्स किमतीची नवीन शस्त्रे विकण्यासही मान्यता दिली आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ले केले आहेत, ज्यामध्ये इराणच्या लष्करी क्षमता, नेतृत्व आणि अणुकार्यक्रमाला लक्ष्य केले आहे.इराणच्या संयुक्त राष्ट्रांच्या राजदूताने अमेरिकेला प्रत्युत्तर देत म्हटले आहे की, देश स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलेल. शनिवारी (७ मार्च) सकाळी इस्रायलची राजधानी जेरुसलेममध्येही मोठ्या स्फोटांचे आवाज ऐकू आले. इराणकडून क्षेपणास्त्रांच्या हल्ल्यामुळे लोक इस्रायलमधील बॉम्ब आश्रयस्थानांकडे पळून जात आहेत. इस्रायली आपत्कालीन सेवांनी हल्ल्यांमुळे कोणत्याही जीवितहानी झाल्याचे वृत्त दिलेले नाही.

Middle East Crisis: शेजारी देशांवरील हल्ल्यांबद्दल इराणची माफी; अमेरिकेच्या ‘बिनशर्त शरणागती’च्या मागणीला ठाम नकार

Middle East Crisis:

काँग्रेसला जबर हादरा..! प्रदेशाध्यक्षांच्याच जिल्ह्यात भाजपचा सर्जिकल स्ट्राईक; दिग्गज नेत्यांचा रातोरात प्रवेश

Maharashtra Politics :

IND vs NZ : भारताला टी-२० विश्वचषकात न्यूझीलंडचं कोडं सुटणार का? फायनलपूर्वी हेड टू हेड रेकॉर्ड पाहून फुटेल घाम!

IND vs NZ : 'किवी' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या न्यूझीलंड संघाला टी-२० विश्वचषकात पराभूत करणे भारतासाठी आजवर एक न सुटलेले कोडे राहिले आहे.

Mumbai Metro : महिला दिनी मेट्रोची ‘कमान’ महिलांच्या हाती

मुंबई : आंतरराष्ट्रीय महिला दिनानिमित्त मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन (MMRC) कडून एक विशेष उपक्रम राबविण्यात येत आहे. मुंबई मेट्रो लाईन ३ (अ‍ॅक्वा लाईन) वरील मरोळ नाका आणि छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT) ही दोन महत्त्वपूर्ण मेट्रो स्थानके ८ मार्च २०२६ रोजी पूर्णपणे महिला कर्मचाऱ्यांकडून संचलित केली जाणार आहेत. शहरी वाहतूक क्षेत्रामध्ये महिलांचा वाढता सहभाग आणि महिलांच्या सक्षमीकरणाचा संदेश देण्यासाठी हा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.या दोन्ही स्थानकांवरील दैनंदिन कामकाजामध्ये स्थानक नियंत्रण, तिकीटिंग, प्रवासी सहाय्य, सुरक्षा व्यवस्था, देखभाल सहाय्य आणि हाऊसकीपिंग अशा विविध जबाबदाऱ्या महिलांकडे असतील. दिवसभरातील वेगवेगळ्या शिफ्टमध्ये मिळून एकूण ८५ महिला कर्मचारी या स्थानकांचे कामकाज सांभाळतील.याशिवाय, अ‍ॅक्वा लाईनच्या संचालनामध्ये २७ महिला ट्रेन ऑपरेटर्स (मेट्रो पायलट) महत्त्वाची भूमिका बजावत असून त्या नियमितपणे मेट्रो गाड्यांचे संचालन करत आहेत. एकूणच मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनमध्ये १,३८८ महिला कर्मचारी विविध स्तरांवर कार्यरत आहेत. यामध्ये कार्यालयीन कर्मचारी तसेच ऑपरेशन्स, तिकीटिंग, हाऊसकीपिंग आणि सुरक्षा सेवांमध्ये कार्यरत महिला कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे.

‘वन नेशन-वन रेशन’मध्ये महाराष्ट्र अव्वल

- १८.९७ लाख परप्रांतीयांनी घेतले धान्य; शिवभोजन थाळीचाही ४ कोटींचा टप्पा पारमुंबई : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या संकल्पनेतून साकारलेल्या ‘वन नेशन, वन रेशन कार्ड’ या महत्त्वाकांक्षी योजनेचा लाभ घेण्यात महाराष्ट्र राज्य देशात आघाडीवर असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. राज्याच्या आर्थिक पाहणी (२०२५-२६) अहवालानुसार, आतापर्यंत तब्बल १८.९७ लाख परराज्यांतील शिधापत्रिकाधारकांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेतून धान्य उचलले असून, केंद्र सरकारच्या या अंत्योदय योजनेचा मोठा आधार स्थलांतरित श्रमिकांना मिळाला आहे.रोजगाराच्या निमित्ताने महाराष्ट्रात येणाऱ्या परप्रांतीय मजुरांना अन्नासाठी वणवण करावी लागू नये, यासाठी 'आंतरराज्यीय पोर्टेबिलिटी' योजना सुरू करण्यात आली. अहवालानुसार, उत्तर प्रदेश, बिहार व इतर राज्यांतील १८.९७ लाख कार्डधारकांनी महाराष्ट्रातून धान्य घेतले. याउलट, महाराष्ट्रातील १.४० लाख कार्डधारकांनी राज्याबाहेर असताना या सुविधेचा लाभ घेतला आहे. रेशन दुकानांवरील पारदर्शक ऑनलाईन यंत्रणेमुळे हे शक्य झाले आहे.राज्यातील गरीब आणि गरजू नागरिकांना सवलतीच्या दरात सकस आहार देणाऱ्या ‘शिवभोजन’ योजनेनेही उल्लेखनीय टप्पा गाठला आहे. अहवालातील आकडेवारीनुसार, राज्यात सध्या १ हजार ८७४ शिवभोजन केंद्रे कार्यरत आहेत. नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत तब्बल ४.०९ कोटी शिवभोजन थाळ्यांचे वाटप पूर्ण झाले आहे.अहवालातील ठळक निष्कर्ष :महाराष्ट्रात रेशन घेणारे परप्रांतीय - १८.९७ लाखइतर राज्यांत रेशन घेणारे महाराष्ट्रीयन - १.४० लाखएकूण शिवभोजन केंद्रे - १,८७४वाटप झालेल्या एकूण थाळ्या - ४.०९ कोटी

Keshav Prasad Maurya : उपमुख्यमंत्री केशव प्रसाद मौर्य विमान अपघातातून थोडक्यात बचावले; काय घडलं नेमकं?

केशव प्रसाद मौर्य (Keshav Prasad Maurya) यांनी कौशाम्बीसाठी उड्डाण केल्यानंतर काही वेळातच त्यांच्या हेलिकॉप्टरमध्ये तांत्रिक बिघाड झाला. त्यामुळे औमासीच्या विमानतळावर त्यांना हेलिकॉप्टरचे इमर्जन्‍सी लँडिंग करावे लागले.

Jay Pawar : रोहित पवारांनंतर आता जय पवार ॲक्टिव्ह; पत्रकार परिषदेद्वारे करणार ‘हा’मोठा खुलासा

शरद पवार गटाचे आमदार रोहित पवार यांनी VSR Ventures कंपनीबाबत गंभीर आरोप केल्यानंतर आता अजित पवारांचे कनिष्ठ चिरंजीव जय पवार (Jay Pawar) हे देखील मैदानात उतरले आहेत.

Team India : २०२३ चा ‘शाप’टाळण्यासाठी टीम इंडियाचा मास्टरप्लॅन! हॉटेल ते ड्रेसिंग रूममध्ये मोठे बदल; अंधश्रद्धा की रणनीती?

Team India : मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, २०२३ च्या फायनलवेळी भारतीय संघ ज्या हॉटेलमध्ये थांबला होता, ते हॉटेल यावेळी जाणीवपूर्वक टाळण्यात आले आहे.

मोठी घडामोड..! राज्याला नवा मुख्यमंत्री मिळणार; आमदार-खासदारांच्या बैठकांचा धडाका

Politics News

US-Israel war against Iran: अमेरिका-इराण युद्धात एक आठवड्यात काय घडलं? कोण जिंकतंय? संघर्ष किती काळ चालणार? जाणून घ्या सर्वकाही

US-Israel war against Iran: ट्रम्प यांनी सुरुवातीला दोन-तीन दिवसांत युद्ध संपेल असे सांगितले होते, मात्र दुसऱ्याच दिवशी हा अंदाज बदलत चार आठवडे लागतील असे म्हटले. व्हाईट हाऊसचा अधिकृत अंदाज चार ते सहा आठवड्यांचा आहे.

Political News : खळबळजनक ! राष्ट्रवादीच्या ‘या’नेत्याच्या विरोधात ॲट्रॉसिटीचा गुन्हा दाखल

Political News : नांदेड शहरात धक्कादायक घटना घडली आहे. होमिओपॅथी महाविद्यालयात शिक्षण घेणाऱ्या २५ वर्षीय विद्यार्थिनीने वसतिगृहातच गळफास घेऊन आत्महत्या केली.

Prize Money : टी-२० विश्वचषक फायनल जिंकणाऱ्या संघाला मिळणार ‘इतके’कोटी! उपविजेत्याचीही होणार चांदी; ICCने उघडला खजिना

Prize Money : या स्पर्धेसाठी आयसीसीने एकूण १३.५ मिलियन डॉलर्स (सुमारे १२३.७७ कोटी रुपये) बक्षीस रक्कम जाहीर केली आहे. ही रक्कम २०२४ च्या तुलनेत २० टक्क्यांनी अधिक आहे.

Anna Hazare : अण्णा हजारेंचं थेट पंतप्रधान मोदींना पत्र; युद्ध परिस्थितीवर मांडली परखड भूमिका

Anna Hazare : राळेगणसिद्धीचे ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांनी पंतप्रधान मोदींना पत्र लिहून इराण-इस्रायल संघर्षावर चिंता व्यक्त केली आहे.

Aaditya Thackeray : चर्चेनंतरच उमेदवारीबाबत एकमत झाले; आदित्य ठाकरेंनी केले स्पष्ट

महाविकास आघाडीने महाराष्ट्रातून राज्यसभा निवडणुकीसाठी राष्ट्रवादीचे(शप) अध्यक्ष शरद पवार यांना उमेदवारी देण्याबाबत एकमत झाले असल्याचे ठाकरेसेना नेते आदित्य ठाकरे (Aaditya Thackeray) यांनी सांगितले.

Nashik Bribe: व्यापाऱ्याचा एक धाडसी निर्णय आणि दोन ‘क्लास-1’अधिकारी गजाआड; 20 लाखांच्या पहिल्या हप्त्याने उडवली झोप!

Nashik Bribe: अटक करण्यात आलेल्यांमध्ये नाशिक विभागातील राज्य कर (जीएसटी) कार्यालयाचे उपायुक्त सोमनाथ दत्तू पगे (वय ४७), सहाय्यक आयुक्त मच्छिंद्र विठ्ठल दोंडे (वय ५५) आणि खासगी दलाल अमित हिरामण जाधव (वय ३६) यांचा समावेश आहे.

मुंब्रा : शिळ डायघर भागात गोळीबार, दोघे जखमी

मुंब्रा : ठाणे जिल्ह्यातील मुंब्रामध्ये शिळ डायघर भागात गोळीबार झाला. मुंब्रा कौसा येथील बांधकाम व्यावसायिक आणि सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर नदीम मोइनुद्दीन खान उर्फ बाबा खान (४५) यांच्या घरावर घराबाहेर गोळीबार करणाऱ्या आरोपीला मुंब्रा पोलीस पकडण्यासाठी गेले. त्यावेळी आरोपीने पाच गोळ्या झाडल्या. या गोळीबारात दोन नागरिक जखमी झाले. जखमींवर काळसेकर रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत.शहाबाद उर्फ शंभू मुन्ना शमशाद कुरेशी (२८) असे गोळीबार करणाऱ्याचे नाव आहे. आरोपी मुंब्रा येथील महापे रोडवरील केला कंपाउंडमधील अमीन पॅलेसमध्ये राहतो. गोळीबार करणाऱ्याच्या एका साथीदाराचा शोध सुरू आहे.पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कौसा परिसरातील अरमान को-ऑपरेटिव्ह हौसिंग सोसायटीमध्ये बांधकाम व्यावसायिक आणि सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर नदीम मोइनुद्दीन खान उर्फ बाबा खान हे राहतात. शनिवारी पहाटे ४.५४ वाजता त्यांच्या घराबाहेर अज्ञात व्यक्तीने गोळीबार केला. गोळीबाराची माहिती मिळताच सहायक पोलिस निरीक्षक सावंत आणि सोनवणे तसेच बीट क्रमांक तीनचे पोलीस घटनास्थळी पोहोचले. त्यावेळी नदीम खान यांच्या घराबाहेर उभ्या असलेल्या कारवर दोन गोळ्या झाडण्यात आल्या, तर एक गोळी हवेत फायर करण्यात आली. पोलिसांनी लगेच आरोपींचा पाठलाग सुरू केला. शिळ डायघर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील आचार गल्ली येथे पोलिसांनी शहाबाद उर्फ शंभू मुन्ना शमशाद कुरेशी याला पकडण्याचा प्रयत्न केला, त्यावेळी त्याने पोलिसांच्या दिशेने पाच गोळ्या झाडल्या. या गोळीबारात तेथे उपस्थित असलेले दोन नागरिक जखमी झाले असून त्यांना काळसेकर रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल केले आहे. एकाच्या पोटाला गोळी चाटून गेली आहे तर, दुसऱ्याच्या बोटाला गोळी लागली.गोळीबार प्रकरणी पोलिसांनी शहाबाद उर्फ शंभू मुन्ना शमशाद कुरेशी (२८) याला अटक केली असून त्याच्याकडे असलेली एक बंदूक आणि चार मॅगझिन जप्त केल्या आहेत. नदीम खान यांच्या घराबाहेर पोलिसांचा बंदोबस्त वाढवण्यात आला आहे. परिस्थिती नियंत्रणात असून शांत आहे.

Sunetra Pawar : सरकार महिलांच्या मदतीसाठी कटीबध्द आहे; उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवारांनी केले स्पष्ट

राज्य सरकार महिलांच्या सुरक्षा, शिक्षण, रोजगार आणि आर्थिक मदत मजबूत करण्यासाठी योजना आणत राहणार असल्याचे उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार (Sunetra Pawar) यांनी स्पष्ट केले आहे.

Glenn Phillips Statement : ‘तो पण माणूसच आहे, त्याचा पण वाईट दिवस येईल’, फायनलपूर्वी ग्लेन फिलिप्सचं बुमराहबद्दल मोठं वक्तव्य

Glenn Phillips Statement : अंतिम सामन्यापूर्वी न्यूझीलंडचा स्टार खेळाडू ग्लेन फिलिप्स याने बुमराहच्या कामगिरीवर आणि त्याच्या त्रुटींवर बोट ठेवले आहे.